پرسش. چه كنيم تا توفيق نماز شب پيدا كنيم؟
پاسخ: قصد چنين كار خيري خود ارزنده است. بايد انگيزه اين كار را تقويت كرده و با اراده جدي به انجام آن اقدام كرد. اگر انگيزه انسان قوي باشد و هدف والا، نه خواب ميتواند جلوي انسان را بگيرد و نه خستگي و نه هيچ مانع ديگري. براي تقويت انگيزه بايد به آثار و بركات و فوايد نماز شب توجه كرد. مطالعه آثار و بركات نماز شب كه چه نور امنيتي ميآورد و چه مشكلاتي را حل ميكند و چه بركتي در رزق و روزي ميآورد، خود به خود انگيزه انسان را قوي ميكند. خواندن روايات مربوط به نماز شب در تقويت روحيه مؤثر است.
نكته دوم اينكه براي خواندن نماز شب بايد زمينه سازي كرد. نماز شب نياز به آماده سازي و تهيه مقدمات دارد مثل اينكه دير نخوابد، سير نخورد، با وضو بخوابد و…
و نيز براي فراهم كردن زمينه توفيق نماز شب بايد از گناه پرهيز كرد. در روايات آمده كه گاهي انجام گناهي انسان را از نماز شب محروم ميكند؛ چنانكه حضرت علي عليهالسلامدر مورد مردي كه از محروم شدن از نماز شب گله ميكرد، فرمود: تو مردي هستي كه گناهانت تو را به زنجير كشيده است. ( الكافي، ج 3، ص 451. )
بنابراين كساني كه ميخواهند اين توفيق را به دست آورند، بايد از گناه پرهيز كنند. گاهي انسان متديني بدون توجه گناهي را مرتكب ميشود كه او را از معنويت نماز شب محروم ميكند. چنين انساني بايد به نفس خود رجوع كند و نفس خود را مؤاخذه كرده، حتي خود را تنبيه كند و از خود حساب بكشد. اهل دل و معنويت به مراقبت و نگهباني از كار خود پرداختهاند تا به اين درجات بالاي معنوي رسيدهاند. در دعاي ابوحمزه ثمالي آمده است: وقتي براي نماز بلند ميشوم، چرت بر من مسلط ميشود. چرا چنين شدهام و به اين بليه دچار شدهام. تا آنجا كه ميگويد: آيا با غافلين نشستهام كه مرا از رحمت خود محروم كردهاي يا در مجلس اهل باطل (بطّالين) حضور داشته ام. (بحارالانوار، ج 95، ص 87؛ لَعَلَّكَ رَأَيْتَني فِي الغافِلينَ فَمِنْ رحمتِكَ آيَستَني أولعلك رَأَيْتَني آلَفُ مجالس البَطّالينَ…. )
گاهي حضور در جمعي كه به امور لغوي ميپردازند يا كساني كه از ياد خدا غافلاند، تو را از رحمت الهي محروم ميكند. پس بايد نفس را ملاقات كرد، غصه خورد و متنبه شد.
براي تقويت انگيزه آياتي را تلاوت كنيد كه ميفرمايد:يَا أَيُّهَا المُزَّمِّل قُمِ الَّيلَ اِلاّ قَليلا (مزمل: 1 ـ 2)
و نيز به آيه:
ومِنَاللَّيلِ فَتَهَجَّد بِهِنافِلَةً لَكَعَسي اَن يَبعَثَكَ رَبُّكَ مَقامـًا مَحمودا (اسراء:79)
درمورد اين دو آيه به تفسير نيز مراجعه كرده، روايات اين باب را مطالعه كنيد. ( به تفسير الميزان و تفسير نمونه ذيل اين دو آيه مراجعه كنيد و نيز ميزان الحكمه ذيل بحث نماز شب و نيز كتاب آداب الصلاة امام خميني رحمهالله منابع خوبي هستند)
