چگونه كودك را به كتاب خواندن علاقه‌مند كنيم؟

زماني خواندن يك كتاب براي كودك خوشايند و لذت‌بخش است كه موجودات خيالي داستان به پرواز در آيند ، قطارها به‌صورت واقعي حركت كنند و صدا بدهند و خرگوش‌ها در زير نور ماه به خواب بروند. هنگامي كه براي كودك خود كتاب می‌خوانید فرصت پيدا می‌کنید تا با صداهاي موجودات و شخصیت‌های داستاني سخن بگوييد ، تخيلي رفتار كنيد و حتي مانند يك كودك باشيد . به عبارت ديگر از شخصيت واقعي خود خارج شده و مانند شخصیت‌های داستاني رفتار كنيد . شما تصميم می‌گیرید كه چقدر هيجان زده باشيد، شادي كنيد ، يا غمگين و حتي عصباني شويد. چقدر بايد روي يك شخصيت تأكيد كنيد و چه اندازه لازم است كه بر هيجان قصه بيفزاييد، به اين ترتيب نتيجه كار منحصر به فرد خواهد بود.
كودك در سنين خيلي پايين ( شيرخوارگي ) كه دركي از معاني واژه‌ها ندارد و تفاوت ظريف موجود بين آن‌ها را نمی‌فهمد، از شنيدن صداهاي متنوع شما و ديدن احساسات و عواطف شما لذت می‌برد . اداي عبارت‌های داستان توسط شما حاوي علائم و نشانه‌های محرمانه است كه فقط شما و فرزندتان مفهوم آن‌ها را درك می‌کنید.
چگونه براي فرزند خود كتاب می‌خوانید؟ با صداي آهسته ، با لحني گرم و دل‌نشین ، با شور و حرارت يا …؟ به هر شیوه‌ای كه براي كودك خود كتاب بخوانيد، می‌توانید بيش از پيش به او نزديك شده و از كنار يكديگر بودن لذت ببريد. وقتي كه كودك از سنين پايين با کتاب‌خوانی آشنا شود، همراهي شما به او كمك می‌کند كه به‌تدریج مهارت‌های فردي خود را گسترش داده و تكامل بخشد. ارزشمندترين دستاورد نيز علاقه‌مند شدن به كتاب است .
انتخاب كردن كتاب براي كودكان
به دنبال کتاب‌هایی بگرديد كه داستان‌های خوب و متنوعي دارند، کتاب‌های مصور و کتاب‌هایی كه شما نيز از مطالعه آن‌ها لذت می‌برید و کتاب‌هایی كه با خلق و خوي كودك شما سازگار است .
براي انتخاب كتاب مرحله زندگي كودك خود را در نظر بگيريد، و ببينيد در چه دوره تكاملي قرار دارد. نخستين دوره كودكي ، دوره‌ای است كه بچه‌ها مهارت‌های سرگرم كننده متعددي را فرا می‌گیرند و با شرايط تازه‌ای روبه رو می‌شوند. براي كودكان مختلف و مناسبت‌های گوناگون ، کتاب‌هاي متنوعي موجود است ، تقريباً درباره هر موضوعي كتاب وجود دارد.
به دنيا آمدن فرزند دوم، نگهداري از كودك ، دوست يابي ، دوستان واقعي و غيرواقعي ، به مدرسه رفتن ، اخلاق‌های خوب ، اخلاق‌های بد ، عواطف و احساسات ، همكاري كردن ، به دكتر رفتن ، به دندانپزشكي رفتن، تنها بودن با خواهر يا برادر خود، خوابيدن و حتي مراسم مذهبي .
آيا تا به حال پس از خواندن عبارتي از يك كتاب به فكر نیفتاده‌اید كه : ” اين موضوع همان چيزي است كه می‌خواهم با كودكم در ميان بگذارم… “؟ خواندن كتاب كودكان ، به بزرگ‌سالان ( والدين ) كمك می‌کند تا بتوانند آنچه در ذهن خود دارند ، بيان كنند . چيزهايي كه گاه والدين نمی‌توانند براي اداي آن واژه‌ای بيابند.
كتابي را براي فرزند خود انتخاب كنيد كه :
– هر دو از خواندن آن لذت می‌برید و به موضوع آن علاقه‌منديد.
– با خواندن آن ، كودك شما دانستنی‌هایی درباره جهان پيرامون خود می‌آموزد.
– به شما كمك می‌کند كه آنچه در ذهن خود داريد ، بيان كنيد.
-به كودك كمك می‌کند تا احساس خوب و مثبتي از خود داشته باشد و به قابلیت‌های تازه خود پي ببرد.
– به كودك كمك كند كه بداند در دنياي اطراف او كودكان ديگري هم هستند كه شرايط و احساسات مشابهي با او دارند.
– به كودك كمك كند تا مفاهيم و معاني ارزش‌ها، سنت‌ها ، خانواده ، جامعه و… را درك كند.
در سنين شيرخوارگي ، كودك از خواندن چه نوع کتاب‌هایی لذت می‌برد؟
– كودك از بدو تولد از شنيدن صداي كتاب خواندن شما لذت می‌برد، براي او شنيدن صداي گرم و دل‌نشین شما لذت‌بخش‌ترین چيز در دنياست . تا زماني كه كودك با حوصله به سخنان شما گوش می‌دهد کتاب‌خوانی را ادامه دهيد.
– قبل از خواب ، هنگامي كه كودك با شيئي بازي می‌کند و آن را روي زمين می‌غلتاند زمان مناسبي براي گوش كردن به كتاب خواني شماست.
– به كودك امكان آشنا شدن با كتاب به شيوه خودش را بدهيد. در اين سن ، كودك دوست دارد اشياء را بـِجَود، پاره كند، روي آن‌ها بنشيند يا بايستد . بنابراين از کتاب‌های نرم ، پارچه‌ای و مقاوم استفاده كنيد.
– کتاب‌هایی كه در هر صفحه ، يك تصوير كامل و مشخص دارند.
– کتاب‌هایی كه داستان بسيار كوتاه و درباره موضوع‌هایی آشنا و ملموس با زندگي كودك دارند .
در دوره نوپايي ، مناسب‌ترین کتاب‌ها براي كودكان کدم‌اند؟
– داستان‌های كوتاه در باره موضوع‌های مختلف و متنوع .
– کتاب‌هاي كارتي ( هر صفحه از كتاب يك كارت جداگانه است) و داستان‌هایی كه از زندگي روزمره كودك سرچشمه گرفته‌اند.
– کتاب‌هایی كه اشعار موزون دارند و بچه‌ها می‌توانند آن‌ها را تکرار کنند.
– کتاب‌هایی كه مضمون واحدي دارند . به‌طور مثال درباره شکل‌های هندسي، رنگ‌ها يا حروف الفبا نوشته شده‌اند.
کتاب‌هاي مورد علاقه كودكان پيش دبستاني کدم‌اند؟
– کتاب‌هایی كه داستان بلند و كمي پيچيده​تر دارند.
– کتاب‌هایی كه اشعار موزوني دارند و درباره زندگي روزمره كودكان نوشته شده‌اند و براي گسترش دنياي آن‌ها و افزايش دانسته‌هایشان سودمندند.
– لطيفه ، قصه‌های بلند، قصه‌های محلي و سنتي كه ترسناك نباشند.
در پايان ذكر اين نكته ضروري است كه هيچ گاه بيش از حد به مطالعه كتاب اصرار نكنيد. چون اين امر نتیجه‌ی معكوس دارد و كودك را از كتاب گريزان می‌سازد.