پرسش. اگر شخصی از ارتکاب گناهی منزجر باشد که آن گناه در جمع خانواده یا دوستان رواج دارد و توانایی اعتراض یا جدا شدن از آنها را ندارد، تکلیف چیست؟
پاسخ: چنین شخصی اگر خودش اهل آن گناه نباشد و از رفتار دیگران که مرتکب آن گناه میشوند ناراحت میشود، گناهی بر او نیست مگر آنکه شرایط امر به معروف و نهی از منکر فراهم باشد. در این صورت وظیفه اوست که امر به معروف و نهی از منکر کند. اما اگر شرایطش مهیا نبود یا تأثیری نداشته، و امکان هجرت و ترک محل نیز وجود نداشت، این تکلیف از او ساقط است. البته در مورد عدم امکان ترک محل میتوان بحث کرد که بعید به نظر میرسد منزل مستقل دیگر یا در کنار اعضای دیگری از خانواده وجود نداشته باشد؛ هر چند در این کار، دچار سختی و مشکلاتی شود.
نکته اخلاقی بحث آن است که گناه، ریشه و هویت انسانی را تهدید میکند به ویژه تحمیل عملکرد خویش به افراد دیگر خانواده که قصد حفظ عقاید و باورهای دینی خود را دارند، گناه دیگری است. پس به بزرگترها به خصوص پدر و مادر توصیه میشود که از گناه بپرهیزید و دیگران را از آن نهی کنید و در صورتی که شیطان در شما نفوذ کرده، قصد گناهی را کردهاید دستکم حقوق دیگران را رعایت کرده، آنها را دچار و آلوده به گناه نکنید.
نکته آخر به صورت مصداقی عرض شود که اگر گناه به صورتی است که حضورش در آن خانه برابر با شرکت در گناه است و فرض بر آن است که نمیتواند خانه را ترک کند مثل اینکه موسیقی مبتذل پخش میکنند، چاره در جدا شدن عملی در همان فضای خانه است. هم صدایی با آنهایی که مرتکب گناه میشوند عقوبت دارد و باید ترک شود و این، غیر از حضور در فضای مشترک است. در مورد مثال مذکور به اتاقی دیگر برود یا گوش خود را بگیرد یا حواس خود را به کاری دیگر متمرکز کند و به هر حال گوش نکند. شنیدن بدون اراده غیر از گوش دادن و لذت بردن است. خلاصه آنکه تحت تأثیر فضا قرار نگیرد بلکه تا آنجا که میتواند جوّ را تغییر دهد.