پرسش ـ آيا مردگان از ما خبر دارند؟
پاسخ ـ بر اساس رواياتي كه از امامان(ع) رسيده است، همه مردگان (مؤمنين و كفار) از اعمال زندگان و بستگانشان خبر دارند. البته اين ارتباط و آگاهي يك طرفه است؛ به اين معنا كه زندگان از وضعيّت مردگانشان بيخبرند، اما مردگان به افراد زنده توجّه دارند و از مسائل آنان آگاهند. در اينباره به نقل روايتي از امام صادق(ع) اكتفا ميكنيم:
مؤمن، بعد از مرگ، خانوادهاش را زيارت ميكند و چيزهاي دوست داشتني از اعمال آنان را ميبيند، امّا فرشتهاي آن چيزهايي را كه او از آنها ناراحت ميشود ـ نظير گناه و معصيت ـ از ديدهاش پنهان ميكند. كافر نيز به ديدار خانوادهاش ميرود، امّا به عكس مؤمن، آن چيزها را كه ناراحتكننده است، ميبيند، امّا فرشته اي مانع ميشود كه چيزهايي را ببيند كه براي او خوشحال كننده است. (همان، ص 256. )
تعداد اين ديدارها براي هر مردهاي به مقدار منزلت اخروي او است. برخي هر روز و برخي هر سه روز يك بار و برخي نيز هفته اي يك بار و برخي در سال يك بار به ديدار بستگان خود ميآيند. نكته ديگر آنكه بهترين زمان ديدار با مردگان، روز جمعه است؛ چون آنان متوجه ميشوند چه كساني به ديدارشان آمده اند. (عبدالنبي نمازي، معاد از ديدگاه قرآن و روايات، ص 201 ـ203 به نقل از بحارالانوار، ج 6 ، ص 91.) پرسش ـ آيا مردگان نياز به فاتحه ما دارند؟ اين فاتحه يا قرائت قرآن چه اثري براي آنها دارد؟
پاسخ ـ به فرموده پيامبر(ص)، مردگان در عالم برزخ، همانند انسانهايي هستند كه در حال غرق شدن هستند و هر لحظه انتظار كمك دارند. آنها چشم به دعاي زندگان دارند و اگر ببينند شخصي در حق آنها دعا مينمايد، از اينكه تمام دنيا را به او بدهند شادتر ميشوند. پيامبر اكرم(ص) در روايتي فرمود:
همانا هديه زندگان به مردگان دعا و استغفار است. و بهترين دعا، خواندن قرآن است. (ملا محسن كاشاني، محجة البيضاء، ج 8 تهران: مكتب صدوق، 1340 ص 291. )
در حديثي ديگر ميفرمايد:
سخت ترين شبها شب اول قبر است كه شما ميتوانيد با پرداخت صدقه به مردگان خود ترحم نماييد و اگر مالي براي صدقه نداشتيد، لااقل دو ركعت نماز بخوانيد و به روح او هديه كنيد. (همان، ص 292.)
همچنين در روايات تأكيد شده كه براي اموات خود سوره «انا انزلنا» و فاتحة الكتاب و… بخوانيد و براي آنها هديه ببريد. (ميزان الحكمة، ج 4، ص 312. ) بديهي است دعا و خواندن قرآن و اهداء ثواب آن به روح مردگان، آثار خوبي براي آنان دارد. (جهت اطلاع بيشتر به كتاب بحارالانوار، ج 102 مراجعه نماييد.)
