اين آزمايش يكي از مهمترين و مفيد ترين آزمايشات ادراري موجود است كه اطلاعات مهم و زيادي را در اختيار قرار مي دهد . براي افراد مشكوك به حاملگي در اولين ويزيت و افراد باردار در ششمين هفته بارداري انجام مي شود در U/A ادرار از دو جهت ماكروسكوپي و ميكروسكوپي مورد ارزيابي قرار مي گيرد.
در بررسي ماكروسكوپي :
رنگ و شفافيت ادرار ، وزن مخصوص ،PH ، پروتئين ، گلوكز ، كتونها ، بيليروبين ، نيتريت و خون .
و در بررسي ميكروسكوپي :
رسوب ادرار پس از سانتريفوژ از نظر تشخيص WBC ،RBC ، سلولهاي اپي تليال ، باكتري ، كريستال و كست ها مورد ارزيابي واقع مي شوند.
موارد لزوم براي انجام آزمون تجزيه ادرار داشتن سابقه علائم:
– تكرر ادرار
– اشكال در دفع ادرار
– خودداري از دفع ادرار
– درد پهلوها
سابقه بيماريهايي كه ممكن است روي كاركليه تاثير بگذارند :
1- بيماري كليوي
2- ديابت قندي
3- بيماري عروقي كلاژن
يافته هاي فيزيكي :
. تب با علت نامعلوم
. ادم منتشر بدن
. حساسيت زاويه دنده اي – مهره اي
. يرقان
جمع آوري نمونه ادرار ( تهيه ادرار وسط)
بهتر است كه همه آزمونهاي ادرار روي ادرار تازه و ترجيحاً اولين ادرار روزانه انجام شود ؛ زيرا اين ادرار غليظ تر است و امكان يافتن اختلالات در آن بيشتر است.
براي جمع آوري ادرار ابتدا بايد با پنبه آغشته شده به كلريد بنزالكونيوم يا هگزاكلروفن قسمت بيروني مجري ادراري را تميز و بعد از آن مقداري از اول ادرار را دور بريزيم و سپس از وسط ادرار نمونه را داخل ظرف استريل مي گيريم و قسمت آخر آنرا نيز دور مي ريزيم.
روش جمع آوري ادرار 24 ساعته :
از بيمار خواسته مي شود ادرار را در ساعت معين ( مثلاً 8 صبح) تخليه كند دور بريزد . سپس تمام ادرار خارج شده طي 24 ساعت بعدي را داخل ظرف استريل جمع كند . آخرين نمونه ، 24 ساعت بعد از شروع جمع آوري ادرار (8 صبح) ، جمع آوري و نگهداري مي شود
{مثانه بيمار بايد در آغاز و پايان جمع آوري خالي باشد}
مقادير طبيعي و غير طبيعي U/A در بررسي ماكروسكوپي :
1) رنگ و نماي ظاهري :
طبيعي : ((زرد و شفاف)) يا ((كهربايي و شفاف))و ادرار صورتي و قرمز: وجود خون ، رنگهاي مواد غذايي ، چغندر و غيره
ادرار كدر و غير شفاف : عفونت ادراري ، وجود خون و …
ادرار كف آلود : وجود پروتئين در ادرار و …
غیر طبیعی می باشند.
2) وزن مخصوص
طبيعي : در اطفال و بزرگسالان : 1035-1001
و در موارد کاهش تروماي شديد داخل جمجمه، ديابت بيمزه اوليه، دهيدرا تاسيون می باشد.
3) PH
طبيعي : در اطفال و بزرگسالان : 8-6/4
و
PH اسيدي: رژيم پر پروتئين ، بعضي داروها، گرسنگي و ديابت
PH : قليايي : عفونتهاي ادراري ، رژيم غذايي (سبزيجات،شير) و استفراغ
غیرطبیعی می باشند.
4) مواردي كه بايد در U/A منفي باشد عبارتند از:
بيليروبين ، خون ، گلوكز ، پروتئين ، نيتريت ، و كتونها
– اگر بيليروبين مثبت باشد، نشاندهنده هپاتيت و يرقان انسدادي مي باشد
– اگر خون مثبت باشد وجود سنگهاي ادراري ، عفونت، سوختگي و خون قاعدگي مطرح است
– وجود پروتئين در ادرار به طور دقيق (آزمايش 24 ساعته) كنترل شود، كه ممكن است نشاندهنده : ديابت،پره اكلامپسي، تب، استرس و ورزشهاي شديد باشد.
– تست نيريت در صورتي مثبت مي شود كه باكتري Coagulase splitting وجود داشته باشد.
– اگر كتونها مثبت بود ؛ گرسنگي ، رژيم پرچربي، اسهال و استفراغ ، بيماريهاي تبدار و حاملگي مطرح است .
مقادير طبيعي و غير طبيعي در بررسي ميكروسكوپي
1) گلبولهاي سفيد يا WBC
اگر تعداد آن 5-3 عدد باشد طبيعي مي باشد. و اگر از 5 عدد بيشتر باشد نشانه عفونت است.
2)گلبولهاي قرمز يا RBC :
1-0 عدد در ادرار طبيعي مي باشد.
اگر بيشتر از 1 عدد ديده شود، نشانه ضربه يا تروماوسل دستگاه ادراري تناسلي مي باشد .
3)سلولهاي اپي تليال :
طبيعي: وجود سلولهاي اپيتليال سنگفرشي نشاندهنده آلودگي نمونه از دهانه واژن است.
غير طبيعي : وجود سلولها به مقدار فراوان و دسته دسته و بافت شناسي غير طبيعي
4) باكتري
در حالت طبيعي ديده نمي شود .
اگر ديده شود نشانه عفونت قارچي واژن است.
5) كريستالها: در حالت طبيعي نبايد در ادرار ديده شود.
در حالت طبيعي نبايد وجود داشته باشد .
وجود آنها نشاندهنده بيماري داخلي كليه مي باشد.
كشت ادرار U/C : Urine Culture
تشخيص عفونت باكتريايي كه بر اساس بررسي ميكروسكوپي سديمان ادرار مطرح شده با انجام كشت تاييد مي گردد .
موارد لازم براي كشت ادرار :
1- جهت تخمين تعداد باكتري در ادرار
2- تعيين دقيق ميكروب مسئوول
3- به منظور پيشگويي تاثير دارو و درمان عفونت
از محيطهاي كشتي كه در كشت ادرار مورد استفاده قرار مي گيرند:
محيط آگارشكلاتي و محيط آگار داكسي كولات را مي توان نام برد .
