شاید همه ی ما، دست کم یک بار، این جمله را شنیده باشیم که: «عقد دخترعمو و پسرعمو، در آسمانْ بسته شده است». به علاوه، هر روزه شاهد ازدواجهای خویشاوندان در اطراف خود هستیم، در حالی که بخشی دیگر از خویشان و دوستان ما نیز در فامیل خود ازدواج کردهاند و یا فرزند یک ازدواج فامیلی هستند. افزون بر این، داستانها و رُمانهای فارسی و فیلمها و سریالهای تلویزیونی هم نمونههای فراوانی از این دست را در خود دارند. در چنین حال و هوایی، کمتر کسی به در باره ی درست و غلطی این ازدواج ها صحبت می کند. دین، چه میگوید؟
آیا عقد دخترعمو و پسرعمو، حقیقتاً در آسمانْ بسته شده است؟ بجز پیشوایان معصوم، چه کسی خبر صادقی از آسمان دارد؟ طبعاً هیچ کس! امّا باید تصریح کنم که هر چه بیشتر جستجو کنید ، کمتر اثری از این عبارت سرنوشتساز در کتابهای حدیث مسلمانان (اعم از شیعه و اهل سنّت) خواهید یافت.۱ آنچه میماند، داستان ازدواج امام علی(ع) و نو? عمویش حضرت فاطمه(س) است که زندگی آنان، الگوی ماست.
ازدواج علی(ع) و فاطمه(س)
در منابع حدیثی از پیامبر(ص) نقل شده که عقد ازدواج علی و فاطمه، نخست در آسمانْ بسته شده است؛۲ امّا در ارتباط با موضوع مورد بحث، لازم است بدانیم که:
اوّلاً طرفین این ازدواج، هر دو معصوم (یعنی به دور از خطا و گناه و نقص) بودهاند و بخشهایی از زندگی معصومان، ویژه مقام عصمت آنها یا ناشی از آن مقام است که دیگران نمیتوانند یا نباید از آن، الگو بگیرند، مثل واجب بون نماز شب بر پیامبر(ص) ثانیاً لازمه مقام امامت، از دیدگاه شیعه، نداشتن نقص طبیعی مادرزاد و وراثتی (مثل نقص عضو و معلولیت یا بیماری ژنتیک) است. ثالثاً ممکن است همه ازدواجهای فامیلی صدر اسلام در میان مسلمانان یا شیعیان اهل بیت، ناشی از اندک بودن تعداد مسلمانان یا شیعیان و محدود بودن دامنه انتخاب همسر بوده است.۳
رابعاً برای معصومان، امکان اطلاع از علم غیب خداوند و وقایع آینده وجود دارد و به همین خاطر، ازدواجهای آنان یا ازدواج هایی که به توصیه آنان صورت گرفتهاند ، ممکن است با آگاهی از عدم بروز هر گونه مشکلی در آینده، انجام گرفته باشند.
امام صادق(ع) نیز نقل شده است که فرمود: «با خویشان نزدیک، ازدواج نکنید؛ چرا که فرزند ضعیف، پدید میآید».در حدیث و فقه
از پیامبر خدا نقل است که فرمود: «با غریبه ازدواج کنید تا فرزند ضعیف نیاورید».۴ از امام صادق(ع) نیز نقل شده است که فرمود: «با خویشان نزدیک، ازدواج نکنید؛ چرا که فرزند ضعیف، پدید میآید».۵
شاید به استناد همین گونه احادیث و نیز توصیههای پیشگیرانه پزشکان و متخصّصان ژنتیک است که برخی فقیهان معاصر، ازدواج فامیلی را «مکروه» شمرده و منع کردهاند.۶
علم، چه میگوید؟
الف. علم ژنتیک
اگر ژنِ یک صفت نامرغوب (مثلاً پاهای پرانتزیشکل یا نازایی یا بیماری تالاسمی) از یک والِد (یعنی یکی از والدین) به فرزند برسد، در وی خفیف باقی میماند و حدّاکثر در حدّ والد خود، بروز میکند؛ امّا اگر از دو والد (یعنی هم از پدر و هم از مادر) به وی رسیده باشد، در وی تقویت و تشدید میشود.
اگر پدر و مادری که نسبت خونی (خویشاوندی نَسَبی) با هم ندارند، به عنوان مثال، هر کدام، پنج صفت موروثی خوب (امّا متفاوت با صفات آن دیگری) داشته باشند؛ فرزند آنها ممکن است تمامی آن ده صفت را به ارث ببرد و داشته باشد، امّا در ازدواج خویشاوندان با یکدیگر، اصولاً احتمال بروز صفات خوب و غیرهمسان در فرزند، اندک است و چون تنوّع صفات وجود ندارد، در عین این که احتمال بروز و تشدید یک صفت خوب در فرزند هست، امکان بروز و تشدید یک صفت نامرغوب در وی نیز (تا چند برابر یک ازدواج غیر خویشاوندی) وجود دارد.ب. دیگر علوم
جامعهشناسی و تاریخ، گواهی میدهند که ازدواج فامیلی، از اقتضائات و سنّتهای زندگی قبیلگی (برای حفظ اسرار و حریم و حدود و میراث مادّی و سنّتها و هویّت قبیله) است که با آغاز عصر شهرنشینی، به تدریج، تضعیف و در برخی جوامع هم منسوخ شده است؛۹ بشر، بیش از هزار سال است که به این نتیجه رسیده است که ازدواج با سایر ملل و اقوام و خانوادهها، به ظهور استعدادهای تازه و نبوغ و… میانجامد و اصولاً بزرگترین فرهنگها و تمدّنها، در محلّ تلاقی دو تمدّن یا در نتیجه مهاجرت گروهیِ انسانها (و طبعاً ازدواجهای بروننژادی و برونسرزمینی) شکل گرفتهاند.۱۰
اقتصاددانان، بویژه در بحث از اقتصاد توسعه، وقتی به موضوعات رفاه اجتماعی و لزوم حمایت از شهروندان در برابر مشکلات سلامتی و بهداشت میرسند، بر بیماریهای خاص و معلولیتها تمرکز میکنند و هزینههای مادّی تحمیل شده بر هر خانواده دارای بیمار خاص یا معلول را محاسبه مینمایند تا بتوانند بودجههای لازم را برای «بهزیستی» و «تأمین اجتماعی» و «بیمهها» و «خدمات شهری» در نظر بگیرند.
به عنوان نمونه، در کشور ما، در حال حاضر، بیش از ۲۲هزار نفر به تالاسمی ماژور، مبتلا هستند که هزینه مادّی نگهداری هر یک از آنها، تقریباً شانزده میلیون تومان در سال است.۱۱ این، غیر از هزینههای روحی و رنجهای معنویِ تحمیل شده به فرد مبتلا و خانواده وی است که پژوهشگران اجتماعی و روانشناسان، ابعاد آن را بسیار فراتر از هزینههای مادّی میدانند و معتقدند که باید از طریق افزایش آگاهی شهروندان و بویژه زوجهای جوان، نسبت این مبتلایان و معلولان را در نسلهای بعد، کاهش داد.
درست است است که ازدواج امری خدایی بوده و در دین ما به آن تاکید شده اما باید در شرایط مناسب و با در نظر گرفتن مصالح خود و فرزندان صورت گیرد.پینوشتها:
۱ . در این مورد، میتوانید منابع بسیار گسترده فقه و حدیث شیعه و اهل سنّت را در نرمافزار زیر، جستجو نمایید: کتابخانه اهل بیت، تولید: مرکز معجم فقهی (وابسته به دفتر آیه الله سیّد علی سیستانی در قم).
۲ . دانشنامه امیرالمؤمنین، ج۱، ص۱۷۹.
۳ . درباره این گونه «احکام خاص» یا «قضیهٌ فی واقعهٍ»، رجوع کنید: حدیث پژوهی، مهدی مهریزی، قم: دار الحدیث، ج۱، ص۱۷۸.
۴ . النّهایه، ابن اثیر، ج۳، ص۱۰۶؛ المَجازات النّبویه، شریف رضی، ص۹۲.
۵ . مسالک الأفهام، شهید ثانی، ج۲، ص۳۸؛ المَحجَّه البَیضاء، فیض کاشانی، ج۳، ص۹۴.
۶ . به عنوان نمونه، رجوع کنید: بهداشت و تنظیم خانواده، تهران: اداره کل بهداشت عمومی و پیشگیری (وزارت بهداشت)، ۱۳۷۳، ص۱۲۱ (پاسخ آیه الله ناصر مکارم شیرازی به پرسش دانشکده علوم پزشکی ایلام).
۷ . انسان، دارای ۴۶ کروموزوم، سگ دارای ۷۸ کروموزوم، نخود فرنگی دارای ۱۴ کروموزوم و پشه دارای شش کروموزوم است.
۸ . به تعبیر دقیقتر: در تولید هموگلوبینها (یعنی مولکولهای پروتئین آهندار موجود در گلبول قرمز خون) اختلال ایجاد میکند. هموگلوبین، وظیفه انتقال اکسیژن به بافتها را بر عهده دارد.
۹ . تاریخ اندیشه اجتماعی، بارنز و بکر، مترجم: جواد یوسفیان، تهران: امیرکبیر، ص۱۸۳.
۱۰ . تاریخ تمدّن، آرنولد توینه بی، مترجم: یعقوب آژند، تهران: مولی، ص۲۹.
۱۱ . بهداشت محیط خانواده، تهران: دفتر برنامهریزی فرهنگی و مشاوره (وزارت آموزش و پرورش)، ۱۳۷۴، ص۴۷.
چند منبع مفید:
۱. آموزش برای بهداشت، سازمان جهانی بهداشت، مترجم: سعید پارسینیا، تهران: چهر، ۱۳۷۱.
۲. بهداشت همگانی، محمد علی موسوی و گیتی ثمر، تهران: چهر، ۱۳۸۰، ج۲.
۳. بهداشت، نیلفروشان و ضرّابی و میرصیامی، تهران: معاونت بهداشت (وزارت بهداشت)، ۱۳۸۳.
۴. اسلام و تنظیم خانواده، سیّد حسن خمینی، تهران: عروج، ۱۳۸۲.
ازدواج فامیلی بله یا خیر
![ازدواج فاميلي بله يا خير](https://shamiim.ir/wp-content/uploads/2023/08/yuu56u-1.jpg)
- آذر ۳۰, ۱۳۹۱
- ۰۰:۰۰
- بدون نظر
- تعداد بازدید 89 نفر
- برچسب ها : ازدواج, ازدواج، فامیلی، ژنتیک, جوان, دانستنیهای ازدواج, مشاوره
اشتراک گذاری این صفحه در :
![](https://shamiim.ir/wp-content/uploads/2024/08/پیشگویى-شهادت-امام-رضا.jpg)
پیشگویى شهادت امام رضا
۱۳۹۱/۰۹/۳۰![](https://shamiim.ir/wp-content/uploads/2024/08/رحلت-پیامبر.jpg)
خبر دادن پیامبر از رحلت خود
۱۳۹۱/۰۹/۳۰![](https://shamiim.ir/wp-content/uploads/2024/08/بانکداری-اسلامی.jpg)
بانکداری اسلامی دربرخی کشورهای جهان
۱۳۹۱/۰۹/۳۰![](https://shamiim.ir/wp-content/uploads/2024/08/۵-توصیه-مهم-برای-روزهای-گرم.jpg)
۵ توصیه مهم برای روزهای گرم
۱۳۹۱/۰۹/۳۰![](https://shamiim.ir/wp-content/uploads/2024/08/شیر-مادر.jpg)
شیر مادر در سرنوشت روانی کودکان موثر است
۱۳۹۱/۰۹/۳۰![](https://shamiim.ir/wp-content/uploads/2024/07/کارآفرینی.jpg)
اهمیت کارآفرینی و چگونه کارآفرین شویم؟
۱۳۹۱/۰۹/۳۰![](https://shamiim.ir/wp-content/uploads/2024/07/امام-سجاد.jpg)
نحوه شهادت امام سجاد(ع) پس از واقعه کربلا
۱۳۹۱/۰۹/۳۰![](https://shamiim.ir/wp-content/uploads/2024/07/محرم.jpg)
وظايف هياتهاي مذهبي در مراسم محرم
۱۳۹۱/۰۹/۳۰![نظر علامه طباطبائی در خصوص مراحل فرآیند ادراک (من)](https://shamiim.ir/wp-content/uploads/2023/09/2_cf5235d6bd7a2cb66788964306e151a0.jpg)
نظر علامه طباطبائی در خصوص مراحل فرآیند ادراک (من)
۱۳۹۱/۰۹/۳۰![عوامل افزایش ایمان با توجه به آیات و روایات](https://shamiim.ir/wp-content/uploads/2023/08/139105210311.jpg)
عوامل افزایش ایمان با توجه به آیات و روایات
۱۳۹۱/۰۹/۳۰![راههای کنترل اضطراب در ایام امتحانات در ماه رمضان](https://shamiim.ir/wp-content/uploads/2023/08/1398231101043859_a359524b5b_c-1.jpg)
راههای کنترل اضطراب در ایام امتحانات در ماه رمضان
۱۳۹۱/۰۹/۳۰![نماینده ولی فقیه در سپاه در گفتوگو با صبح صادق از نقش سپاه و بسیج در تحقق مشارکت پرشور در انتخابات قدردانی کرد/مردم معجزه کردند](https://shamiim.ir/wp-content/uploads/2023/08/1400331135026806_97413_312_c.jpg)