اسم من ((ارزن )) است !

دانه هایم ، درمان کننده بیماریهای سینه است . تب بر هستم و دل درد را نیز برطرف می کنم . زیاده روی در خوردن من تولید سنگ مثانه می کند برای تصفیه خون ، از من استفاده کنید. با شیر و روغن ، مزاج را لینت می دهم . نفخ شکم و دل پیچه را می توانید با من درمان کنید…
فارسی من ارزن است ، اعراب به من دخن گویند. در آذربایجان به من دری بر وزن قری (قوری ) و در فارس الم گویند. برادری دارم که در فارسی به آن گاورس ، در شیراز به آن گال گویند. اعراب آن را معرب کرده جاورس گویند و در تهران به ارزن آتنی معروف است . من و گاورس انواع مختلف داریم ، من بیشتر در آذربایجان ، بادغیس و بلوچستان بطور خودرو به عمل می آیم و در اکثر زمینهای کم قوت و شنی کاشته می شوم ، و برادرم گاورس در آذربایجان ، یزد، بلوچستان و مازندران کاشته می شود. من و برادرم گونه های مختلف داریم و من بیشتر به غذای پرندگان می رسم ، قدرت غذایی من کمتر از گاورس و فواید طبی من بیشتر از آن است و از قدیم خواص دارویی من مورد توجه بوده است . چنانچه یکی از رجال عرب می نویسد: من در مدینه دچار اسهال سخت شدم ، حضرت صادق به من دستور دادند که ارزن را با کمی زیره به صورت قاووت در آورده میل نمایم . من به این دستور عمل کرده ام و معالجه گردیدم . دانه های من درشت و پوست آنها سخت تر از دانه های گاورس است . کارخانه های داروسازی آلمان چندین داروی اختصاصی از دانه های من جهت درمان بیماریهای سینه ، اسهال و تب می سازند، در روسیه نوعی الکل از من می گیرند. دانه های گاورس چون پوستشان نرمتر است ، در بعضی از شهرهای ایران به مصرف تهیه نان می رسد و در اروپا از آن نوعی آبجو به نام ((دوئو)) و نوعی نوشابه به نام ((کوسکو)) می سازند. دانه های مقشر من شکم روش را بند می آورد و پیشاب را زیاد می کند، ولی چون دارای پوستی سخت و سلولز زیاد هستند برای تهیه نان صلاحیت ندارند. مقشر من با شیر و روغن تازه لینت می دهد، و شهوت را زیاد می کند. پزشکان سنتی ایران عقیده داشتند که زیاده روی در خوردن ارزن تولید سنگ مثانه می نماید. چنانچه آرد ارزن یا گاورس را در روغن پخته و آن را در حمامی گرم بر شکم بمالند و بنشینند تا عرق کنند و یا آنکه پارچه ای را در این روغن آغشته و آن را گرم گرم بر شکم بندید، نفخ شکم و دل پیچه و دل درد را برطرف می کند. مالیدن این روغن برای درمان بواسیر و نواسیر مفید است ، اگر گاورس را با شیر بپزند تا حلیم شود، خوردن آن خون را تصفیه می کند. بد نیست بدانید که ارزن و گاورس با اینکه به هم شباهت زیاد دارند، و اکثر مردم آنها را یکی می دانند، از نظر ترکیبات غذایی یکسان نیستند و نوع نشاسته آنها با هم فرق دارد. نسبت نشاسته در گاورس بیشتر و نسبت سلولز در ارزن زیادتر است ، روغن دانه های گاورس سبکتر از روغن موجود در دانه های ارزن است ، مواد معدنی ارزن بیشتر از مواد معدنی گاورس می باشد، این نکته قابل توجه است که در دهات بین یزد و کاشان – بین یزد و کرمان که نان خود را با آرد گاورس درست می کنند اشخاص سالمند که سن آنها از صد سال بیشتر بوده و غالبا تندرست و با نشاط می باشند، خیلی زیاد دیده می شوند. نویسنده کتاب زبان خوراکیها که روی علل طولانی شدن عمر آنها مطالعه کرده است ، چنین می نویسد: اینها با اینکه جزو طبقات زحمتکش بوده و کار و کوشش را تا آخر عمر ادامه می دهند، معذالک غذایی بسیار ساده و کم قوت دارند. نان آنها بیشتر با آرد گاورس تهیه می شود و گوشت و چربی خیلی کم و به ندرت مصرف می کند و در عوض از لبنیات و سبزیهای گوناگون مخصوصا سبزیهای صحرایی و خودرو زیاد استفاده می کنند. نان گاورس قدرت غذایی زیادی ندارد، و حرارت بدن را بالا نمی برد و دیر هضم می باشد، کسی که نان گاورس می خورد باید حتما کار و فعالیت داشته باشد تا غذایش هضم شود و چون اشتها را سد می نماید، میل به خوردن غذاهای دیگر ندارد. خوشبختانه نان گاورس نه تنها برای معده مضر نیست ، بلکه یبوست را هم معالجه می کند و چون این غله در معده زیاد می ماند. و به تدریج جذب بدن شده و نیروی لازم را می دهد، چیزی از آن ذخیره نمی شود، و به همین جهت است که اینها همگی قلمی و لاغر اندام می باشند و استخوانی محکم دارند. فشار خونشان زیاد نیست ، و حرارت بدنشان از ۳۷ درجه کمتر است . ضربان قلب آنها کندتر از اشخاص دیگر است . هرگز دچار زیادی چربی خون ، تصلب شرائین نمی شوند و بطوری که می گویند در بین آنها کسی به سرطان مبتلا نشده است .