اسم من ((کاسنی )) است !

برگ من خون را تصفیه می کند.
آب برگ مرا برای مبارزه با سر درد به کار برید.
اگر خانم های باردار از آب برگ من بخورند، نوزادشان خوش آب و رنگ خواهد شد.
اثر من در امراض کبدی قطعی است .
جوشانده ی من زایمان را آسان می کند..
کاسنی گر چه تلخ است از دوستان است .
و ساخارین با اینکه شیرین است ، از دشمنان است .
من کاسنی هستم – اعراب به من ((هندبا)) می گویند، و در کتابهای قدیم به اسامی انطوبیا – شکوریه – سرس – سیکوریا – هندبه – کسناج کونه یک – چیپوتیبایی – شکوریا – امیرون – آجی مارول – سریس – شریش و سکونا، یاد شده ام .
یکی از سنت های ایرانیان این است که در روز سیزده ی فروردین ، از شهر خارج شده و روز را در کنار سبزه به پایان می رسانند و در گذشته چنین معمول بود که ناهار را همراه با کاهو نوعی کاسنی پرورش یافته بود یا برگ های نو رسته ی کاسنی که غالبا در کنار جوی ها و سبزه زارها می روید، میل می نمودند و به این ترتیب خون خود را پاک و کبد خود را زهکشی می کردند. قسمت مورد استفاده من برگ تازه و ریشه ی خنک من است . ریشه ی من دارای مواد لعابدار – اینولین و قندهای گوناگون است ، کمی تانن دارم و نیز دارای یک ماده ی دارویی و مقدار شوره هستم ، روی برگ های من تعداد زیادی عوامل زنده ی مفید، زندگانی می نمایند، لذا شستن آن در شرع و طب قدیم منع شده است . و چون انواع بیابانی من آلودگی نداشته ، و در پرتوی آفتاب پرورش پیدا می کنند، خوردن برگهای تازه مرا می توان ناشسته خورد. برگ من حرارت صفراوی را از بین می برد. خون را تصفیه می کند، و از فشار آن می کاهد. مالیدن آب برگ من به تنهایی و یا با سرکه جهت سر درد مفید است ، ضماد کوبیده ی برگ من جهت درد چشم و ورم ملتحمه نافع است . مضمضه جوشانده ی برگ و بذر من جهت درد دندانهای آسیا، سودبخش می باشد، و غرغره آن با آب فلوس برای ورم گلو و دیفتری نافع است ، مخصوصا اگر همراه با آب گشنیز باشد. ضماد من با آرد جو بر روی سینه جهت تنگ نفس و تقویت قلب و تحلیل اورام تجویز شده است . من شهوت را زیاد می کنم ، مادرانی که در موقع بارداری از برگ من بخورند، نوزادانشان خوش آبرنگ می شوند بنا به فرموده ی امام ششم (ع ) خانواده هائیکه کاسنی می خورند فرزند پسر بیش از دختر دارند. و چون از کار بیفتد، بیش از هزار مرض به سراغ انسان می آید و از این روی امام هشتم (ع ) فرموده اند که کاسنی دوای هزار درد است . پزشکان قدیم و جدید هر دو اثر کاسنی را در امراض کبدی قطعی دانسته و در طب جدید ثابت شده است که کاسنی در نوسازی یاخته های کبدی نقش برجسته ای دارد. در ساختن کروموزومهای نر و ماده ی نطفه نیز می توان نقش کبد را نادیده گرفت .
ریشه من دارای اسانس و یک ماده ی صمغ و چند ماده مفید دارویی است . مقوی معده – تصفیه کننده خون – پیشاب آور – ملین و تب بر است . دم کرده ده در هزار برگ و ۲۵ در هزار ریشه ی من برای درمان امراض بالا نافع است . شیوه ی تازه من ۲۵ تا پنجاه گرم مصرف می شود. شربت مرا به عنوان تقویت کننده کودکان تجویز می کنند.
جوشانده من زایمان را آسان می کند، و در هلند دو کیلو کاسنی را در ده لیتر آب می جوشانند و آن را به گاوها در موقع فارغ شدن می دهند تا زایمان آنها آسان شود. عجب آنکه گاوها در مواقع عادی از خوردن کاسنی و جوشانده ی آن خودداری می کنند، ولی هنگام زاییدن آن را با ولع زیاد می نوشند. من انواع و اقسام زیاد دارم . بسیاری از انواع مرا پرورش داده ، و در سالاد به کار می برند – کاهو پرک – کاسنی فرفری – اسکارول از انواع شیرین و پرورش یافته ی من است .کاسنی فرنگی ، یا آندیو
((آندیو)) که کشت آن به تازگی در ایران معمول شده ، یکی از انواع پرورش یافته ی من است که از اروپا به ایران آمده ، ولی در کتب قدیم به آن کاسنیه – تیفاف – منجوریون و هندبی می گفتند. در موقع کشت بایستی برگ های آن را با خاک پوشاند تا از اثر تابش آفتاب سبز نشده و تلخ نشود – این گیاه مختصری از خواص کاسنی را دارد.کاسنی صحرایی
فارسی من – گل قاصد – خبرکش و خبرآور است ، در کتب قدیم به من ((طرحشقوق )) لقب داده اند – خاصیت تبرید من بیش از کاسنی است – اسهال را بند می آورم و مقوی معده می باشم ، و در همه احوال قوی تر از بستانی و انواع پرورش یافته می باشم . درمان خوبی برای خون ریزی ریوی هستم . خوردن من کیسه صفرا و کبد و طحال را باز می کند. و یرقان و استسقاء را شفا می بخشد. مرا مظر ((سپرز)) می دانند.
عروق را باز می کند حرارت خون و عطش را تسکین می دهد هیجان صفراوی را معالجه می کند و التهاب معده را برطرف می سازد از دوستان کبد و زهکش کلیه و مثانه بوده و آنها را از سنگ پاک می کنم و هر قدر تلخ تر باشم ، در امراض کبدی مؤ ثرتر می باشم . برای مبتلایان به حصبه و آبله تجویز شده ، و آب گرم من با سکنجبین جهت تبهای کهنه و ربع اثر نیکو دارد. برگ تازه و گل و تخم و ریشه ی من به تمامی برای تب های عفونی نافع است . مالیدن ضماد برگ و ریشه ی من همراه با روغن زیتون بر محل نیش عقرب و حشرات سمی باعث تسکین درد آنها است و خوردن برگ ریشه من پادزهر سموم شیمیایی می باشد. ضماد آنها با آرد جو جهت درد مفاصل و نقرس و اورام گرم مفید است . مالیدن برگ من با سفیداب و سرکه در خنک کردن اثر آنی دارد. مقدار خوراک آب برگ من تا دویست گرم است و چون باعث تحریک سرفه می شوم ، مرا برای سینه کمتر تجویز می کنند.ریشه ی کاسنی
در تحلیل و پاک کردن اخلاط اثر مفید دارم . زهکش مجاری غذا و بول داده ، جهت تصفیه ی خون و رفع ورم احشاء، استسقاء و درمان تب های کهنه و درد مفاصل و زیاد شدن شیر و ادرار سودمند می باشم و در سایر افعال خواص من مانند برگ است مقدار خوراک من از گرد ساییده ۵/۳ گرم تا پنج گرم و جوشانده آن از پانزده گرم تا ۴۵ گرم می باشد.تخم کاسنی
جهت سر درد و تنگ نفس و باز کردن کیسه صفرا و استسقاء و یرقان و تب های صفراوی سودمند می باشم ، و جوشانده ی من با رازیانه جهت سموم مفید است و نیز برای ضعف گرده و طحال و بند آمدن خون ریزی سینه و تحریک اشتها مؤ ثر بوده و در سایر افعال همانند برگ می باشم . مقدار خوراک من از ۵ گرم تا پانزده گرم است . بد طعم و قی آور بوده ، و صاحب کتاب ((شفاءالاسقام )) در فصل طحال مرا مضر ((سپرز)) می داند!