پرسش. چه كنيم كه فرزندان ما به نماز علاقه مند شوند؟
پاسخ: اينكه در روايت آمده است بايد بچه ها را از هفت سالگي وادار به نماز خواندن كرد، به اين معنا نيست كه نماز بر آنها واجب باشد تا اينكه به بلوغ برسد.
يكي از بهترين راه هاي تربيتي روش الگودهي است. روش الگودهي حتي در بزرگترها هم تأثير ميگذارد؛ چنانكه در روايت آمده است:
كُونُوا دُعاةً للنّاسِ بغَيْرِ أَلْسِنَتِكُمْ. ( الكافي، ج2، ص 79.)
مردم را دعوت كنيد به غير زبانتان [يعني در عمل و با ارائه الگو].
اگر پدر و مادر، اهل عمل باشند، فرزند آنها را اسوه خود قرار ميدهد. وقت نماز كه ميشود بايد همه اعضاي خانواده همه كارها را رها كنند و سريع به سراغ نماز بروند و نيز براي نماز مقدمهچيني كنند به گونهاي كه نشان دهد براي نماز جايگاه خاصي قائلند. ولي اگر خودشان سهلانگار در نماز هستند يا گاهي به گاهي ميخوانند، نميتوان انتظار داشت كه فرزند مقيد به نماز باشد.
قدم دوم در تبليغ نماز براي فرزندان، تشويق است؛ حتي اگر تشويق زباني باشد نيز مؤثر است. سيرهاي كه بزرگان براي وادار كردن بچه ها به نماز استفاده ميكردند تا وقتي كه فرزندان يواش يواش به نماز عادت كنند.
دست بر شانه آنها گذاشتن و لبخند زدن تا خريدن شكلات، پول توجيبي دادن و… انواع تشويقهايي است كه ميتوان به كار برد.
روش ديگر استفاده از تنبيه است. اخم كردن، تشر زدن تا… تنبيه بدني در نهادينه كردن نماز بين فرزندان مؤثر است كه بايد در صورت لزوم و ضرورت و با توجه به افراد مختلف، به نحو مناسب اعمال گردد. البته تشويق مقدم بر تنبيه است؛ زيرا تنبيه، كودك را از امور مذهبي دور ميكند يا او را نسبت به امور مذهبي بدبين ميكند؛ چنان كه امام موسي كاظم عليهالسلام به كسي كه از پسرش گله ميكرد، فرمود:لا تَضْرِبْهُ وَ اهْجُرْهُ وَ لا تُطِلْ؛ او را نزن بلكه او را از خودت دور كن (و با او قهر كن) ولي طولاني نكن. پس بهتر آن است كه در امور مذهبي از تشويق استفاده شود.
قدم سوم كنترل است؛ مراقبت شود تا فرزندان بر اثر معاشرت با دوستان نامناسب از نماز خواندن فاصله نگيرند و اينكه فرزندان خود را به اماكن مذهبي مثل مسجد ببريم؛ چنانكه در قرآن آمده است:يـبَني ءادَمَ خُذوا زينَتَكُم عِندَ كُلِّ مَسجِدٍ (اعراف: 31)
اي فرزندان آدم! زينتتان را به هنگام رفتن به مسجد با خود برداريد.
و از سويي ديگر ميفرمايد:اَلمالُ والبَنونَ زينَةُ الحَيوةِ الدُّنيا (كهف: 46)
مال و فرزندان زينت حيات دنياست.
جمع ذوقي اين دو آيه به اين است كه به بردن بچه ها به مسجد و شركت دادن آنها در نماز سفارش شده است. ميتوان براي همراهي فرزند با پدر و مادر، او را براي رفتن به مسجد يا حضور در نماز جمعه و غير آن تشويق كرد.
