پرسش . معاد جسماني يعني چه؟
پاسخ: قبل از تعريف معاد جسماني بايد به اين سوال پاسخ داد كه كداميك از ابعاد وجودي انسان در معاد محشور ميشود؟ جسم يا روح و يا هر دو؟ بر حسب جوابي كه به اين پرسش داده شد، سه نظريه وجود دارد:
1. در قيامت تنها جسم محشور ميشود؛ چون روح چيزي جز آثار و خواص و عوارض همين جسم نيست. از آنجا كه ماديون طرفدار چنين نظريهاي هستند و از طرفي ماترياليستها اصولا براي عالم، هدف و غايت و آيندهاي را معتقد نيستند؛ يعني اصولا چون بحث از معاد در ماترياليسم وجود ندارد، پس تصور نميشود كسي قائل به چنين نظريهاي باشد. به همين دليل از شرح و بررسي آن صرفنظر ميشود.
2. در قيامت تنها روح انسان محشور ميشود (معاد روحاني). جسم انسان بعد از مرگ متلاشي و نابود ميشود ولي روح كه باقي است به حيات خود ادامه ميدهد و در نشئه ديگر بر حسب مكتسبات نفساني، معذب يا متنعم خواهد بود.
3. انسان در قيامت با همه ابعاد وجودي ـ اعم از روح و بدن ـ برانگيخته ميشود. مطابق اين قول، معاد هم روحاني است و هم جسماني.
آنچه مقتضي ضرورت اسلام بلكه همه اديان الهي است، همين نظريه سوم است. با توجه به اينكه نظريه اول نميتواند قائلي داشته باشد، مراد از معاد جسماني در اين بحث «معاد جسماني و روحاني» است. از آنچه گذشت به دست ميآيد كه دو ديدگاه قابل توجه، بيشتر در اين زمينه وجود ندارد: نظريه «معاد روحاني» و نظريه «معاد جسماني» كه همان برانگيخته شدن جسم و روح با هم است.
تعريف معاد جسماني:
با توجه به مقدمه فوق، مفهوم معاد جسماني چنين است: بر انگيخته شدن انسان با همين جسم دنيوي و روح در روز قيامت براي دريافت جزا و پاداش خود، كه اين جزا و پاداش هم مادي است و هم معنوي. از اين تعريف چند نكته به دست ميآيد:
الف. انسان پس از مرگ دوباره در عالم ديگري برانگيخته ميشود.
ب. بازگشت انسان در آن عالم با همين ابعاد وجودي ـ جسم و روح ـ ميباشد.
ج. در قيامت نيز همانند دنيا براي انسان هم لذات و نعمتهاي مادي است و هم روحاني و معنوي؛ همچنين است آلام و عذابهاي قيامت.
