پرسش . چه تفاوت هايي بين عالم دنيا و عالم برزخ وجود دارد؟
پاسخ: در بحث قبلي ديديم كه روح انسان بعد از مرگ به قالب ديگري شبيه همين قالب مادي، به نام «قالب برزخي» و يا «جسم مثالي» منتقل ميشود. حال بايد ديد اين دو قالب چه شباهتها و چه تفاوتهايي دارند؟ همچنين قالب مثالي از كجا ميآيد؟ اگر بپذيريم روح پس از مرگ به قالب ديگري منتقل ميشود، آيا اين اقتضاء همان «تناسخ» باطل نيست؟ و خلاصه چه تفاوتهايي بين عالم طبيعت و عالم برزخ وجود دارد؟
چنانكه در بحث گذشته ملاحظه شد واژه «قالب مثالي» در روايات آمده است. در يك جا امام عليه السلام فرمود: « و لكن في ابدان كابدانهم» (كافي ج 3 ص 244. ) ارواح در بدني مثل بدنهاي آنها قرار ميگيرند و در جاي ديگر فرمود: «في قالب كقالبه في الدنيا» ( همان ص 245.) در قالبي همانند قالب دنيوي او. نتيجه اينكه بين بدن برزخي و بدن دنيوي شباهت تامي وجود دارد؛ طوري كه اهل برزخ افراد را همان مييابند كه در دنيا بود. البته بدن برزخي تكثف بدن مادي را ندارد؛ بلكه رقيقتر و شفافتر از اين بدن است؛ طوري كه ميتواند از ديوار عبور كند؛ زمان و مكان را در نوردد و در روايات عالم برزخ به عالم رؤا تشبيه شده است.
عالم برزخ از جهاتي با عالم ماده شباهت دارد و از جهاتي تفاوت. جهات افتراق آن دو عبارت است: از جرم، زمان، مكان، عدم انطباق كوچك بر بزرگ، فرسودگي و پيري و… و جهات اشتراك و شباهت آن دو عبات است از: كميت، كيفيتها يي همانند، بعد، رنگ، بو، و… به اين معني كه موجودات برزخي داراي تجرد محض از امور مادي نيستند؛ امّا از بعضي ابعاد مادّه مانند محدوديتهاي جرم، زمان، و مكان و… مجرد هستند؛ ولي در عين حال داراي شكل، صورت، مقدار، رنگ، بو، و… ميباشند. به همين دليل در چهره انسانهاي برزخي خوشحالي و سرور و يا آثار ترس و اندوه و عذاب را ميتوان مشاهده كرد. گر چه صورت جسماني دارند، امّا فاقد وزن و سنگيني مادي هستند.
