رنگین کمان یادگیری

روانشناسان و متخصصان آموزشی از تاثیر رنگ بر یادگیری دانش آموزان در خانه و مدرسه می گویند.
زمانی، دیوارهای رنگ و رو رفته ، پرده های کهنه و نیمکت های چوبی که بیشتر آنها دوران بازنشستگی را سپری می کردند، پذیرای اشتیاق و هیجان دانش آموزان در نخستین روزهای تحصیلی بودند.
حیاط مدرسه، تنها چشم اندازی بود که نگاه منتظر دانش آموزان را تحمل می کرد. دانش آموزی که به سختی می توانست، ذهن خود را برای یادگیری دروس متمرکز کند و گاهی اوقات نیز مطالب درسی همچون لالایی دلنواز او را به رویایی شیرین فرو می برد.
در سال های گذشته تغییر ساختار فضاهای آموزشی به منظور ارتقای بازده یادگیری از جمله اهداف در حال اجرای سازمان نوسازی و تجهیز مدارس قرار گرفته است. بررسی تاثیر رنگ ها مطابق با سن و جنسیت دانش آموزان در کلاس های درس، یکی از مهم ترین اهداف آموزشی در سال های اخیر است. به عقیده روانشناسان و کارشناسان علوم آموزشی، تنوع رنگ آمیزی دیوارها و استفاده از رنگ های خاص مطابق با سلیقه دانش آموزان نقش مهمی در شیوه یادگیری و افزایش علاقه مندی آنها به یادگیری دارد.
    
    تاثیر رنگ ها بر عملکرد ارگان ها
مطابق با تحقیقات انجام شده، رنگ ها بر عملکرد ارگان های بدن تاثیر مستقیم می گذارند.
دکتر مهین علامه، فوق تخصص روانپزشکی کودک درخصوص تاثیر فیزیکی رنگ ها بر نحوه یادگیری دانش آموزان می گوید: رنگ به کار رفته در دیوار، تخته، نیمکت، در و وسایل التحریر در مدرسه همراه با رنگ دیوار، میز، پرده و لوازم درسی و شخصی او در اتاق و محل زندگی دانش آموز سبب تغییر میزان فشار خون، افزایش یا کاهش میزان ترشح برخی ناقل های شیمیایی، تمرکز ذهن شده یا بر بینایی یا عملکرد سلول های مغزی تاثیر می گذارد.
این متخصص اضافه می کند: استفاده از برخی رنگ ها چه در مدرسه و چه در خانه سبب خستگی چشم، کاهش تمرکز، افزایش فشار خون یا ایجاد استرس و کند شدن فعالیت ذهن خواهد شد چرا که انرژی مثبت یا منفی از نوری که توسط رنگ ها حمل می شوند ساطع شده و بر جسم و روان، ذهن و احساس فرد تاثیر می گذارد. در واقع زمانی که انرژی رنگ از طریق چشم به مغز می رسد، هورمون هایی ترشح می شود که در روحیه و عملکرد ذهن فرد نقش دارد.
آزمایشی که روی سه هزار دانش آموز هشت تا ۱۲ ساله بینا و نابینا انجام گرفت، نشان داد وضعیت جسمانی و عملکرد ارگان های بدن مانند قلب و مغز افراد بینا تحت تاثیر رنگ های محیط اطراف آنها قرار دارد و با تغییر رنگ، واکنش آنها نسبت به محرک های اطراف تغییر می کند.
در پژوهشی دیگر دانشمندان دریافتند کسب مهارت های دوران نوباوگی در فضاهایی که در آن رنگ غالب، قرمز است افزایش پیدا می کند. از طرف دیگر بهبود عملکرد سیستم گردش خون تحت تاثیر رنگ نارنجی، عملکرد ارگان های قلب و ریه تحت تاثیر رنگ زرد قرار دارد و همچنین مهارت گفتاری آنان با رنگ سبز افزایش یافته و استفاده از رنگ آبی و بنفش باعث تقویت حس بینایی و شنوایی و تقویت مهارت های غیرکلامی می شود.
    
    رنگ دیوار
مهربان صادقی کارشناس آموزش با تاکید بر اهمیت استفاده از رنگ ها مطابق با جنسیت، سن و سطح فرهنگی دانش آموزان می گوید: انتخاب رنگ دیوار کلاس و دیوار اتاق او باید مطابق با علائق و جنسیت آنها صورت گیرد. سن، وضعیت فرهنگی و اقتصادی خانواده ها و توجه به سطح علمی دانش آموزان از دیگر نکاتی است که بهتر است هنگام رنگ آمیزی مورد توجه قرار گیرد.
در پژوهش و نظر خواهی که از دانش آموزان مقطع پیش دبستانی و دبستانی انجام گرفت، کارشناسان علوم آموزشی بدین نتیجه دست یافتند که کودکان پنج تا ۱۱ ساله، علاقه مند به شرکت در مکان های آموزشی و اتاق هایی با رنگ های روشن هستند. دکتر سعید نیک بین، روانشناس در این باره معتقد است، رنگ های روشن با شخصیت برون گرای دانش آموزان مقطع ابتدایی هماهنگی داشته و استفاده از رنگ هایی مانند صورتی یا زرد روشن برای دانش آموزان دختر و رنگ کرم یا سبز روشن مناسب پسران در این گروه سنی است. رنگ های روشن باعث افزایش شادی و نشاط می شود.
این متخصص اضافه می کند، استفاده از رنگ های سرد مانند آبی برای کلاس درس یا اتاق دانش آموزان در مقطع راهنمایی مناسب بوده و باعث افزایش تمرکز در یادگیری شان می شود.
استفاده از رنگ سبز برای کتابخانه نیز باعث افزایش کیفیت و بازدهی یادگیری می شود.
به عقیده متخصصان، رنگ آمیزی سقف بهتر است از رنگ دیوارها یا میز و صندلی و نیمکت ها روشن تر باشد تا بازتاب نور بخوبی انجام گرفته و عملکرد یادگیری و آموزش در ساعات مختلف روز در فضای مدرسه و خانه افزایش پیدا کند.
پژوهش ها نشان می دهد، رنگ مورد علاقه دختران و پسران در مقطع متوسطه، سبز، آبی و لیمویی است.
    رنگ پیشنهادی کارشناسان آموزشی، استفاده از رنگ زرد یا قهوه ای روشن در راهروی مدارس است.
استفاده از تلفیق رنگ سبز و آبی در کلاس های مشاوره به تمرکز و آرامش ذهنی دانش آموز کمک می کند، همچنین پژوهش ها نشان می دهد، استفاده از رنگ آبی روشن در کلاس های کامپیوتر و رنگ زرد روشن در سالن های ورزش سبب افزایش بازده و عملکرد یادگیری دانش آموزان می شود.
آمارها نشان می دهد، استفاده از رنگ های نارنجی، قرمز، سبز، لیمویی، قهوه ای روشن برای سالن های غذاخوری یا بوفه مدارس، مناسب بوده و دانش آموزان اشتیاق بیشتری برای صرف میان وعده در اتاق هایی با این رنگ ها دارند.
همچنین رنگ های آبی، سبز، قهوه ای و بطور کلی رنگ هایی که در طبیعت بکار رفته است بهتر است در آزمایشگاه زیست شناسی استفاده شود. رنگ سبز و آبی آزمایشگاه شیمی و رنگ های زرد، سبز ، آبی و نیلی در آزمایشگاه فیزیک به درک بهتر و یادگیری دروس کمک می کند.
محققان توصیه می کنند، برای افزایش بازده یادگیری در کلاس های زبان دوم از رنگ زرد یا لیمویی استفاده شود.
استفاده از رنگ کهربایی، آبی، زرد و سبز لجنی به یادگیری دروس تاریخ، نیلی و آبی به دروس ریاضی و رنگ های سبز، بنفش، قرمز و زرد روشن در کلاس های هنری به یادگیری بهتر دروس کمک می کند.
کارشناسان آموزش معتقدند پرورش خلاقیت و افزایش قدرت یادگیری دانش آموزان با اجرای طرح شاداب سازی مدارس به حداکثر بازده خود می رسد. باید توجه داشت، نه تنها رنگ در و دیوار و… بلکه نور، استاندارد بودن نیمکت ها، تهویه هوا و ابعاد کلاس ها باید مورد توجه قرار گرفته تا شیوه های آموزشی معلمان نیز اثربخش شود.