روح در هنگام خواب

روح چيست ؟  
حالات ارتباط روح با جسم
1ـ ارتباط تام) حالت حيات و بيداري
2ـ ارتباط ناقص) حالت خواب

3ـ قطع ارتباط) حالت مرگ

روح در هنگام خواب
ـ ابوبصير از امام صادق (عليه السّلام) پرسيد آيا هنگام خواب روح از بدن خارج مي‌شود؟

حضرت فرمودند: نه، زيرا اگر روح از بدن جدا شود، ديگر به آن باز نمي‌گردد. (روح مانند خورشيد وسط آسمان است که پرتو آن همه جا را مي‌گيرد.)(1)

اين روايت، با روايت قبلي ازامام باقر (عليه السّلام) بيان كرديم منافاتي ندارد، چرا كه منظور از خروج روح از بدن در هنگام خواب، روح انساني و عقلاني است و آن‌چه كه در بدن مي‌ماند و باعث حفظ دستگاه‌هاي بدن است روح حيواني است.(فتأمل)

ـ امام کاظم (عليه السّلام) مي‌فرمايد:
انسان وقتي مي‌خوابد، روح حيواني در بدن او باقي مي‌ماند و آن‌چه از او خارج مي‌شود، روح عقل است.(2)

ـ از آن‌جايي که در عالم خواب رابطه‌ي روح با جسم ضعيف مي‌شود، و امکان دارد مبدّل به قطع ارتباط شود؛ اميرالمؤمنين (عليه السّلام) در حديث بسيار جامع و زيبايي به ياران خود مي‌فرمايند:

مسلمان نبايد با حالت جنابت بخوابد و جز با طهارت و وضو به بستر نرود. هرگاه آب نيابد تيمّم کند. زيرا روح مؤمن به سوي خداوند متعال بالا مي‌رود، او را مي‌پذيرد و به او برکت مي‌دهد. هرگاه پايان عمرش فرا رسيده باشد، او را در گنج‌هاي رحمتش قرار مي‌دهد و اگر فرا نرسيده باشد او را با امنايش از فرشتگان به جسدش بازمي‌گرداند.(3)

ـ امام باقر (عليه السّلام) فرمود:

هنگامي‌که در شب از خواب برمي‌خيزي، بگو حمد خدايي را که روح را به من بازگرداند تا او را حمد و سپاس گويم و عبادتش کنم.(4)

خـدا روح هـا را، بـه هنـگام فـوت          
                                       ز مـردم  بگـيـرد، بـِزَنـگـاه موت
اگـر مرگ برکـس، نکـرده شتـاب    
                                      کند قبض روحش ،به هنگام خواب
پس آن را که مرگش ،رسيده زراه        
                                      دگــر روح  او را، بـــدارد نــگـاه
کسي را کـه مرگش، نباشد زمان   

                                      به آن تـن فرستد، دگـربـاره جان

ـ پس در اين كه خواب همان مرگ کوتاه مدّت است، روايتي از پيامبر اکرم (صلّي الله عليه و آله و سلّم)نقل شده که خواب برادر مرگ است.

ـ يک روز ايشان خطاب به اقوامش فرمود:

اي پسران عبدالمطلب!

همانا پيشوا و رهبر جامعه، به خويشانش دروغ نمي‌گويد. سوگند به آن کسي که مرا به راستي و پيامبري فرستاد، شما مي‌ميريد همانگونه که مي‌خوابيد و برانگيخته مي‌شويد، همچنان که از خواب بيدار مي‌شويد.(5)

ـ شخصي از امام جواد (عليه السّلام) پرسيد: مرگ چيست؟

فرمودند: همين خوابي است که هر شب به سراغ شما مي‌آيد، با اين تفاوت که مدّت مرگ طولاني‌تر است و انسان در اين خواب بيدار نمي‌شود، مگر روز قيامت.

افراد، در عالم خواب، شادي‌ها و لذّت‌ها و سختي‌ها و دشواري‌ها را مشاهده مي‌کنند. در عالم مرگ هم، حوادث تلخ و شيرين است که براي انسان رخ مي‌دهد (پس خود را براي آن آماده کن).(6)

ـ پس عالم برزخ در مقايسه با عالم آخرت يک نوع خواب است ولي بلند مدّت. تا اين‌که قيامت شود و دوباره ارواح به بدن بازگردند. عالم برزخ در واقع باطن و ملکوت دنياست.

ـ امام صادق (عليه السّلام) در جواب کسي که پرسيد: جايگاه ارواح پس از مرگ کجاست؟ فرمود:

ارواح تا روز قيامت در باطن زمين قرار دارند.(7)

ـ قرآن كريم مي‌فرمايد:
در نظر مجرمين برزخ ساعتي بيشتر نمي‌باشد. (وقتي از آنان در قيامت سؤال مي‌شود، که چه‌قدر در برزخ توقّف کرده ايد، مي‌گويند: توقّف ما در برزخ، ساعتي بيش نبوده است).(8)

البتّه ما درباره‌ي کيفيت برزخ و اين‌که عالم برزخ کجاست؟ بعداً به تفصيل بحث خواهيم کرد، امّا به يک مثال کوتاه که احاطه‌ي برزخ بر اين دنيا را نشان مي‌دهد، (اگرچه خارج از بحث مي‌باشد) اکتفا مي‌کنيم.

ما در اين دنيا مانند جنين هستيم، در شکم مادر و از آن عالم بي اطّلاعيم همان‌طور که عالم دنيا بر رحم مادر محيط است و رحم مادر نسبت به دنيا ذرّه‌اي بيش نيست، عالم برزخ هم به عالم دنيا احاطه دارد و در مقابل آن ذرّه‌اي بيش نيست و حتّي وقتي انسان از دنيا رفت و وارد عالم برزخ شد، متوجّه مي‌شود که عالم دنيا از شکم مادر هم براي او تنگ‌تر است. ديگر محدوديت غذايي، مکاني و زماني وجود ندارد، زيرا اين محدوديت‌ها در عالم مادّه است و برزخ از جنس عالم مادّه نيست. روايت داريم كه : همه‌ي آسمان‌ها و کهکشان‌‌ها با آن همه عظمت در مقابل عالم برزخ، مانند حلقه‌اي در بيابان است.(9)

قوي‌ترين دوربين فلکي امروز جهان، دوربين رصدخانه کوه (پالومر) در آمريکاست که مي‌تواند، کهکشان‌‌هايي در فاصله هزار ميليون سال نوري را ببيند (سال نوري عبارت است از مسافتي که نور با سرعت000،300 کيلومتر در ثانيه در مدّت يک سال طي مي‌کند). وزن خورشيد دو بيليون بيليون(10)  تن مي‌باشد و کهکشان راه شيري که ولايت کوچکي از مملکت جهان عظيم در حدود 165هزار ميليون برابر خورشيد وزن دارد. خورشيدهايي در همين کهکشان وجود دارد که 10ميليون مرتبه از خورشيد ما بزرگ‌تر است. و فاصله‌ي ما و نزديک‌ترين ستاره، قريب 40 ميليون ميليون کيلومتر است.(11)

الله أکبرُمِنْ اَنْ يوُصَفَ
ـ  با نگاهي اجمالي به اين اطّلاعات مذکور علمي که بسيار ناقص هم مي‌باشد، انسان پي به جمله‌ي پيامبر اکرم  (صلّي الله عليه و آله و سلّم) مي‌برد که فرمودند:
النّاسٌ نِيامٌ و اِذا ماتوُا اِنتَبَهُوا
مردم در خوابند و وقتي مي‌ميرند تازه بيدار مي‌شوند.(12)
برگرفته از کتاب در محضر اميرالمؤمنين(عليه السّلام) – جلد2