پوشش زنان در برابر خويشاوندان
احمد بنابينصر بزنطي از ياران عاليقدر امام علي بنموسي الرضا(ع) است ميگويد از آن حضرت پرسيدم: آيا براي مرد جايز است که به موهاي خواهر زنش نگاه کند؟ حضرت فرمود: نه مگر اينکه سالخورده و پير و از کار افتاده باشد. عرض کردم: پس خواهر زن با بيگانه چه فرق ميکند يعني هر دوي اينها يکي هستند؟! حضرت فرمود: بلي يکي هستند. پرسيدم: [در مورد سالخورده] چقدر براي من جايز است نگاه کنم؟
فرمود: به موي او و ذراع (از انگشت تا آرنج) او ميتواني نگاه کني.
قسمت آخر روايت مربوط به سالخورده و پيرزن از کار افتاده است همان طوري که صاحب وسائل مرحوم شيخ حر عاملي بر آن تصريح نمودهاست.
نقش (حجاب) در سلامت عمومي
در جامعهاي که زن و مرد هر کدام کار متعلق به خويش را انجام دهد و اختلاط و معاشرت بيمرز در آن وجود نداشته باشد زنان غير متعهد خودنمايي ننمايند و مردان شهوتران هم با چشمان صياد خويش به دنبال طعمه نگردند، در آن جامعه آرامش روحي و رواني بر زن و مرد حاکم خواهد شد، و ثبات و استحکام ويژهاي بر خانواده آن سايه خواهد افکند، و روز بروز بر تعداد پيوند ازدواجها و زناشوييهاي مشروع و قانوني افزوده خواهد گرديد که نتيجه آرامش اجتماعات کوچک، آرامش و سعادت جوامع بزرگ انساني خواهد شد. پس پوشش صحيح بالاترين نعمت الهي است که خداوند بر زنان ارزاني داشته و بر آنان لازم شمرده است.
رسول گرامي اسلام روزي در جمع ياران خويش که در مسجد نشسته بودند، پرسيد: بهترين چيز براي زنان چيست؟ کسي نتوانست پاسخ آن حضرت را بدهد. علي(ع) به خانه آمد پرسش پيامبر و ناتواني يارانش را در پاسخ به آن حضرت بازگو کرد. فاطمه زهرا(س) فرمود: خير لهن ان لا يرين الرجال و لايرونهن، فاخبره بذلک فقال(ص) له: من علمک هذا؟ قال(ع): فاطمة. قال(ص):انها بضعة مني; بهترين چيز براي زنان اين است که به مردان نگاه نيندازند و مردان نيز به آنها نظر نکنند. اميرمؤمنان(ع) به مسجد برگشت و آن را براي پيامبر و مردم بازگو کرد. رسول خدا(ص) پرسيد: از کجا آموختي؟ علي(ع) گفت: اين پاسخ فاطمه است. در آن هنگام پيامبر(ص) فرمود: فاطمه پاره تن من است.
حدود پوشش بانوان از ديدگاه فقهاء اسلام
بسياري از فقهاء شيعه و اهل سنتبعد از اعتماد بر ظهور آيات گذشته و تصريح روايات در مورد وجوب پوشش ادعاي اجماع و اتفاق نمودهاند و ذيل تفسير آيات سوره نور و احزاب حدود و مقدار پوشش را براي زنان مشخص نمودهاند. در اينجا به بيان برخي از نظريات فقهاء ميپردازيم:
ابن رشد فقيه و فيلسوف معروف اندلسي مينويسد: عقيده اکثر علماء بر اين است که بدن زن جز چهره و دو دست تا مچ عورت () است، ابوحنيفه معتقد است: قدمين نيز عورت شمرده نميشود لکن ابوبکر بنعبدالرحمان بنهشام بر اين باور است که تمام بدن زن بلا استثناء عورت است. در الفقه علي مذاهب الخمسه آمده است: علماء اسلام اتفاق نظر دارند که بر هر يک از زن و مرد لازم است آنچه را در خارج نماز بايد بپوشد در حال نماز هم بايد بپوشد سپس ميگويد: به عقيده علماء شيعه اماميه بر زن در حال نماز همان قدر از بدن را واجب استبپوشاند که در غير نماز بايد از نامحرم بپوشد.
فقهاء اسلامي در دو موضع از کتابهاي فقهي خود وجوب حجاب و حدود پوشش را براي بانوان مطرح نمودهاند.
الف) در بحث پوشش در حالت نماز (بحثساتر)
ب) در بحث نگاه کردن مرد به زن نامحرم و يا عکسآن
علامه حلي(ره) ميفرمايد: جميع بدن زن عورت است جز چهره او به اجماع همه علماء، در همه شهرها جز ابوبکر بنعبدالرحمان بنهشام که تمام بدن زن را عورت دانسته است. سخن او به اجماع فقهاء مردود است. زيرا از نظر علماء ما (شيعه) دو دست تا مچ نيز مانند چهره است و عورت نخواهد بود. مالک بنانس و شافعي و اوزاعي و سفيان ثوري در اين جهتبا علماء شيعه هم عقيدهاند، ابنعباس در تفسير کلام خدا: (و لا يبدين زينتهن الا ما ظهر منها) وجه و کفين را با هم استثنا نموده است. ()
در پايان بايد گفت: فقهاء اسلامي در دو موضع از کتابهاي فقهي خود وجوب حجاب و حدود پوشش را براي بانوان مطرح نموده اند.
الف) در بحث پوشش در حالت نماز (بحثساتر)
ب) در بحث نگاه کردن مرد به زن نامحرم و يا عکس آن امام خميني(ره) در اين دو باب فرمودهاند:
ج) عورت زن در نماز همه بدن اوست که شامل سر و مويها ميگردد و فقط صورت (به مقداري که بايد در وضو بايد شسته شود) و دستها تا مچ و پاها تا ابتداء ساق مستثني شده سپس فرمودهاند: از آن مقداري که استثناء شده واجب است مقدار بيشتري را پوشاند تا يقين به پوشش مقدار واجب پيدا شود.
د) نگاه کردن مرد به زن نامحرم چه با قصد لذت و چه بدون آن حرام است و نگاه کردن به صورت و دستها اگر با قصد لذت باشد حرام است و اگر بدون قصد لذت باشد مانعي ندارد.
