« از فرمایشات و نصایح آنحضرت(ص) درحدود این معانی باختصار روایت شده است»
۱. بهترین واعظ مرگ، بهترین بی نیازی تقوی، بهترین شغلها عبادت، بهترین برگشتگاه ها قیامت و بهترین پاداش دهنده خدا است.
۲. و فرمود: دو خصلت هستند که نیکوتر از آن دو نیست: ایمان بخدا و نفع رساندن بمردم. دو خصلت هستند که خصلتی بدتر از آن دو نیست: شرک بخدا و ضرر رساندن به بندگان خدا.
۳. مردی بدو گفت مرا بچیزی سفارش کن که بدان وسیله خدا بمن سود رساند. فرمود: چون مردن را همیشه بیاد داشته باشی دل ترا از دنیا میکند و هرچه میتوانی در شکر گزاری بکوش، زیرا نعمت را زیاد میگرداند، و همیشه از خدا حاجت بخواه و بدرگاهش دعا کن. زیرا نمیدانی دعایت کی مستجاب میشود. زنهار از ظلم، زیرا خداوند چنین حکم فرموده است که: هرکس بر او ظلمی شده باشد حتماً حتماً خدا او را یاری خواهد کرد.
« من بغی علیه لینصرنه الله» سوره حج ۲۲/۵۹ و نیز فرمود: ای مردم ! بدون شک تجاوز و ظلم بضرر خودتان تمام خواهد شد.
« ایها الناس انما بغیکم علی انفسکم» سوره یونس ۱۰/۲۳ و زنهار از نیرنگ زیرا خداوند فرموده است: نیرنگ بد فرا نمیگیرد مگر مکرکننده را.
« ولایحیق المکر السیئی الا بأهله» سوره فاطر ۳۵/۲۴
۴. و فرمود: بزودی برای زمامداری و ریاست حرص خواهید زد، پس از آن حسرت و ندامت دامنگیرتان میشود. چه خوب شیردهنده ای و چه بد از شیر بازگیرنده ای اگر زمامداری بنفع جامعه کار کند شیردهنده ی خوبی است، اگر رفتارش بضرر جامعه باشد بدترین بازگیرنده است.
۵. ملتی که کارشان را بدست زن سپرده باشند و بدو اعتماد کنند هرگز رستگار نخواهند شد.
۶. بدو عرض شد، بهترین یار کیست؟ فرمود: کسیکه چون متذکرشوی کمک کند و چون فراموش کنی بیادت آورد. عرض شد نابکارترین مردم کدام است؟ فرمود: دانشمندان هنگامی که فاسد شوند.
۷. فرمود: پروردگارم مرا به نه چیز سفارش کرد: خلوص در پنهانی و آشکارا، دادگری درحال غضب و خشنودی، میانه روی درحال فقر و بی نیازی، عفو کنم کسی را که بمن ظلم کرد، ببخشم به کسی که مرا محروم کرد، و به پیوندم به کسی که از من برید، و سفارش کرد که خاموشی من تفکر باشد و گفته ام ذکر باشد و نظرم عبرت.
۸. فرمود: دانش را بوسیله کتاب به بند در آورید.
۹. فرمود: اگر بدکاران ملتی آقائی یافتند و ذلیل ترین آنان برآنان زمامدار شد و بدکاران ارجمند شدند باید منتظر بلا باشند.
۱۰. و فرمود: تند راه رفتن هیبت و ارزش مؤمن را از بین میبرد.
۱۱. و فرمود: شخصی که مالی از او دزدیده شده آنقدر بیگناهان را متهم میکند تا گناهش از دزد سنگینتر میگردد.
۱۲. و فرمود: خداوند بخشنده را در حقی که دارد دوست دارد.
۱۳. و فرمود: وقتیکه نیکان شما زمامدار شدند و جوانمردان شما ثروتمند و کارتان در بین خودتان باشور ومشورت باشد، پشت زمین(روی زمین) برای شما بهتر از شکم آنست. ولی اگر نابکارانتان زمامدار شما شدند، بخیل های شما توانگر شدند و کارهایتان در دست زنانتان باشد، شکم زمین برای شما بهتر از پشت آنست : (مرگ بهتر از چنین زندگی ننگین است).
۱۴. و فرمود: کسیکه شب و روز را بسر آورد و دارای سه چیز باشد، در دنیا نعمت بر او کامل شده است: کسیکه بدنش سالم باشد، بطریق و روش خود مؤمن باشد، و روزی روزش را داشته باشد. اگر چهارمی هم داشته باشد نعمت دنیا و آخرت برایش تکمیل شده است و آن ایمان است.
۱۵. و فرمود: براینان رحمت آرید صاحب عزتی که ذلیل شده است، توانگری که فقیر شده است و دانشمندی که در بین روزگار نادان ضایع شده است.
۱۶. و فرمود: دو خصلت هستند که بسیاری از مردم شیفته آن میباشند: سلامت بدن و آسایش جان.
۱۷. و فرمود: در قانون فطرت دلها بمحبت کسی که بآنها نیکی کند و بعداوت کسی که بآنها بدی کند، پیوسته است.
۱۸. و فرمود: ما گروه پیغمبران مأمور شده ایم که با مردم باندازه عقلشان سخن گوئیم.
۱۹. و فرمود: ملعون کسی است که بار زندگی خود را بدوش مردم گذارد.
۲۰. و فرمود: عبادت هفت هزار جزء دارد، بهترین آنها طلب روزی حلال است.
۲۱. و فرمود: خداوند نه از روی قهر و مغلوبیت اطاعت میشود و نه معصیت( معصیت و اطاعت بنده از روی قهر و مغلوبیت نیست) و مردم را مهمل و بحال خود وانگذارده از حوزه کشور خود آنانرا خارج نکرده (همگان در محیط مملکت خدا هستند) و لکن خدا قادر است برآنچه مردم را از قدرت بخشیده، و مالک است بتمام چیزهائی که بمردم داده است و قدرت تصرفی که بآنان بخشیده است. مردم اگر اطاعت خدا گرایند نه مانعی در پیش دارند و نه بازدارنده ای و اگر به معصیت عمل کنند و خدا بخواهد بین آنان و معصیتشان مانع گردد، و کسی که میتواند بین تو و چیزی حائل شود و نشد و تو آن کار را انجام دادی نمیتوان گفت آن کس در کار دخالت دارد.
۲۲. به پسرش ابراهیم که در حال مرگ بود فرمود: اگر نه این بود که گذشته پاداش آینده باقی است و واپسین به نخستین ملحق میگردد، بسی برای تو اندوهگین میشدم ای ابراهیم. سپس اشک از چشمان آنحضرت جاری شد و فرمود: چشم اشک میریزد و قلب اندوهگین میشود ولی جز سخنی که مورد رضایت پروردگار باشد بزبان نمیآورم. ای ابراهیم ما همه برای تو اندوهناکیم.
۲۳. و فرمود: زیبائی بشر در گرو زبان اوست.
۲۴. و فرمود: بازو علم را از مردم نمی توان گرفت، اما علماء را با زور میتوان گرفت تا وقتی که دانشمندی در جامعه باقی نماند و مردن زمامداران خود را از نادانان انتخاب کنند که هرگاه حکمی را بپرسند از روی نادانی بگوید!! در نتیجه آنان گمراه شوند و اینان گمراه کنند.
۲۵. و فرمود: بهترین جهاد امتم داشتن انتظار فرج میباشد.
۲۶. و فرمود: جوانمردی ما اهل بیت عفو است به کسی که بما ظلم کرده، و بخشش به کسی که ما را محروم داشته است.
۲۷. و فرمود: برخوردارترین اولیاء من ازنعمت کسی است که سبکبار است، ولی ازنماز بهره ی کافی داشته باشد،در پنهانی پروردگارش را به بهترین وجهی عبادت کند و در بین مردم ناشناس نماید، روزیش باندازۀ کفاف او باشد. و نسبت بدان صبر داشته باشد و چون بمیرد ارثی که میگذارد کم باشد و زنان گریه کننده بر اوهم کم باشند.
۲۸. و فرمود: بهیچ مؤمن رنج و زحمتی نمیرسد و غمی بر او عارض نمیشود، مگر اینکه خدا در عوض بدیهایش را از صحیفه اعمالش بزداید.
۲۹. و فرمود: کسی که از هر چیز میل داشت خورد و هرچه دلش خواست پوشید و بر هرچه هوس کرد سوار شد خدا باونظر نمیاندازد، مگر اینکه خود را از این هوسبازی برکنار دارد و آنها را ترک کند.
۳۰. و فرمود: مثل مؤمن چون خوشه است، گاهی بزمین افتاده است و گاهی بر پا ایستاده، و مثل کافرچون درخت بی بر ثابت است که همیشه از نداشتن درک و شعور برپا ایستاده است.
۳۱. از آنحضرت پرسیده شد: چه کسانی در دنیا سخت ترین آزمایشها را می بینند؛ فرمود: پیامبران، سپس جانشینان و اولیاء آنان. و مؤمن بقدر ایمان و عمل نیک خود امتحان میدهد. پس هر کسی ایمانش صحیح و کردارش نیکو باشد آزمایشش سخت تر است و هرکه ایمانش سبک و عقلش ضعیف باشد کمتر آزمایش میشود.
۳۲. و فرمود: اگر دنیا در پیشگاه خدا باندازه ای پر پشه ای ارزش داشت بکافر و منافق از آن بهره ای نمیداد.
۳۳. و فرمود: دنیا دست بدست میگردد، بهره ای که از دنیاداری با ناتوانی هم بسراغ تو میآید و هرچه از دنیا بضرر تو میباشد با قدرت و نیروی خودت نمیتوانی آنرا دفع کنی. هر کس امید خود را از آنچه که از دست داده ببرد بدنش آرامش می یابد و کسیکه به قسمت و روزی خدا راضی باشد چشمانش روشنی یابد.
۳۴. و فرمود: بخدا قسم هیچ عملی نیست که شما را با آتش نزدیک سازد جزاینکه شما را بدان مطلع ساخته و ازآن بازتان داشته ام. و هیچ عملی نیست که شما را به بهشت نزدیک گرداند جز اینکه بدان آگاهتان ساخته و وادارتان کرده ام. روح الامین (جبرئیل) در ضمیر باطنم دمیده و گفت: هیچکس نمی میرد جز آنکه روزی خود را بپایان رساند؛ بنابراین در طلب روزی روشی نیکو پیش گیرد و دیر رسیدن روزی شما را وادار نکند که روزی خود را از خدا بوسیله گناهان طلب کنید، زیرا آنچه که در پیشگاه خداست بدست نمیآید مگر با اطاعت او.
۳۵. و فرمود: خدا دو صدا را دشمن دارد: شیون و زاری در هنگام مصیبت و آوازه خوانی در هنگام فراوانی نعمت.
۳۶. و فرمود: علامت رضایت خدا از مردم؛ ارزانی نرخها و دادگری سلطانشان میباشدف و علامت خشم و غضب خدا بر مردم، بیدادگری پادشاهان برآنان و گرانی نرخهایشان است.
۳۷. و فرمود: چهار چیز است که چون در کسی باشد در پرتو نور بی پایان خدا قرار میگیرد: کسیکه اساس کار خود را برشهادت ان لااله الا الله و اینکه من رسول خدا هستم قرار دهد، و کسیکه چون مصیبتی بدو رسید بگوید: انا لله و اناالیه راجعون، و کسیک که چون خیری بدو رسید بگوید: الحمدلله و کسیکه مرتکب خطائی شد بگوید: استغفرالله و اتوب الیه.
۳۸. و فرمود: کسیکه چهار چیز بدو داده شد ازچهار چیز محروم نمی ماند: کسی که توفیق استغفار باو داده شده از مغفرت محروم نمیگردد، کسیکه سپاسگزاری باو داده شده از افزون شدن نعمت محروم نمیشود، و کسی که توفیق توبه بدو داده شد از پذیرش توبه محروم نمیگردد، و کسیکه توفیق دعا باو داده شده است از اجابت دعا محروم نمیشود.
۳۹. و فرمود: دانش گنجهائی دربسته است و کلید آنها پرسش. پس بپرسید خدا شما را رحمت کند. زیرا بوسیله سؤال برای علم چهار کس اجر دارند: پرسنده، گوینده، شنونده و دوستدار آنان.
۴۰. و فرمود: از دانشمندان بپرسید و حکما را پیوسته مخاطب قرار دهید و با فقرا همنشین شوید.
۴۱. و فرمود: فضل علم محبوبتر است نزد من از فضل عبادت و بهترین دینداری شما پارسائی است.
۴۲. و فرمود: کسیکه از روی نادانی بمردم فتوی دهد ملائکه آسمان و زمین او را لعنت میکنند.
۴۳. و فرمود: بلای بزرگ با پاداش بزرگ مکافات داده میشود. چون خدا بنده ای را دوست داشته باشد او را مبتلا میکند. چون کسی راضی باشد در پیشگاه خدا دارای رضایت است، وکسیکه قلبش ناخشنود باشد خدا هم نسبت بدو ناخشنود میگردد.
۴۴. مردی نزد آنحضرت آمد و عرض کرد: مرا وصیت کن. فرمود: چیزی را بخدا شریک قرار مده گرچه بسوزی و یا شکنجه به بینی تا دلت با ایمان آرامش دارد هیچ ضرری متوجه تو نخواهد شد، بر پدرت و مادرت اطعام و احسان کن مرده باشد یا زنده، اگر دستور دادند که از اهل و مالت دست بردار چنان کن که اطاعت دستور پدر ومادر از ایمان است، مبادا عمداً نماز واجب را ترک کنی، زیرا کسی که عمداً نماز واجب را ترک کند خدا در مقابل او تعهدی ندارد. و زنهار از نوشیدن شراب وهرمست کننده ای؟! زیرا کلید هر شری است.
۴۵. مردی از بنی تمیم خدمت آنحضرت رسید که باو ابوامیه میگفتند. عرض کرد: ای محمد(ص) مردم را به چه دعوت میکنی؟ فرمود: « مردم را بسوی خدا یکتا میخوانم در حالیکه من و پیروانم دارای بصیرتم» و مردم را بجانب کسی دعوت میکنم که چون ضرری بتو میرسد و او را بخوانی آنرا از سرت رفع می کند، و اگر بلائی بتو برسد و از او یاری طلب کنی ترا یاری میکند و اگر نیازمند باشی و از او بخواهی ترا بی نیاز میکند، آنگاه گفت: ای محمد(ص) مرا وصیت کن. پس فرمود: خشمناک مشو. گفت: براین بیفزا، ازمردم آنطور خشنود باش که میل داری از تو خشنود باش که میل داری از تو خشنود باشد؛ عرض کرد: بر این بیفزا، فرمود: بمردم فحش مده که دشمنی آنانرا برای خود بخری، عرض کرد: بر این بیفزا فرمود: از کار خیر نزد اهلش کوتاهی مکن. عرض کرد، بر این بیفزا فرمود: مردم را دوست بدار تا ترا دوست بدارند؛ و با روی باز با برادرت برخورد کن، کسی را میازار که این رنجش ترا از دنیا و آخرت باز دارد، جامه ات را تا نیمه ی ساق پا بپوش و از پائین انداختن و دراز کردن جامه(پیراهن و شلوار و…) خودداری کن، زیرا بلندی لباس از تکبر است و خداوند تکبر را دوست ندارد.
۴۶. و فرمود: خداوند خشمگین میشود نسبت به پیرزناکار، توانگر ستمگر، فقیر متکبر و گدای مصر و از بین میبرد پاداش بخشنده منت گذار را، و دشمن دارد لافزن گزافگوی بی پروای دروغگو را.
۴۷. و فرمود: کسیکه تظاهر به فقر کند فقیر میشود.
۴۸. و فرمود: مدارای با مردم نصف ایمان و نرمش با آنان نصف خوشی زندگی است.
۴۹. و فرمود: سرعقل= پس از ایمان بخدا= مدارای با مردم در غیر ترک حق است، و از خوشبختی های مرد کمی ریشش میباشد.
۵۰. و فرمود: بعد از بت پرستی از چیزی نهی نشدم بمانند ستیزه و جدال با مردم.
۵۱. و فرمود: از ما نیست کسیکه مسلمانی را بفریبد و یا ضرر برساند و یا با او مکر بورزد.
۵۲. در مسجد خفیف بپا خواست و فرمود: خدا یاری کند بنده ای که گفتار مرا بشنود و حفظ کند و بغائبین برساند زیرا چه بسیار حامل فقهی که آنرا بسوی کسی میبرد که از او فقیه تر است. و چه بسا کسانی فقه را با آنان که فقه نمیدانند میرسانند. سه چیز است که دل هیچ مسلمانی درباره ی آنها خیانت و کینه روا نمیدارد: خالص کردن عمل برای خدا نصیحت برای پیشوایان مسلمانان و بودن در اجتماعاتشان مؤمنان برادر یکدیگر و خونهایشان با یکدیگر همانند و مساوی است، درمقابل دیگران مانند یکدست اند؛ پیمانشان درمیان خود محترم است، اگرچه کوچکترین فرد آنرا امضاء کرده باشد.
۵۳. و فرمود: چون مسلمانی با کافر ذمی معامله میکند: بگوید: خدایا کار مرا نسبت باو خیر بگردان و چون با مسلمانی معامله کند باید بگوید: خدایا کار من و او هر دو را نیکو بگردان.
۵۴. و فرمود: خدا رحمت کند بنده ای را که چون سخن میگوید بخیر و خوبی بگوید؛ در اینصورت غنیمت برده است، یا ساکت شود از سخن بد که در اینصورت سلامت جسته است.
۵۵. و فرمود: سه چیز است که چون در هر کس باشد خصلت های ایمانش کامل است: کسیکه چون راضی و خشنود شد رضایتش او را در امر باطل وارد نکند، و چون خشم بگیرد خشمش او را از حق خارج نکند، و چون قدرت پیدا کرد به کاری که حق او نیست اقدام نکند.
۵۶. و فرمود: هرکس بحدی غیر از مرز حق برسد از تجاوزکاران است.
۵۷. و فرمود: قرآن خواندن در نماز بهتر از قرآن خواندن در غیر نماز است. بیاد خدا بودن صدقه است و صدقه بالاتر از روزه و روزه از کارهای نیکو است. سپس فرمود هیچ گفتاری محقق نمیشود مگر بکرداری و هیچ گفتار و کرداری محقق نمیشود مگر به نیت، و هیچ کردار و گفتار و نیتی درست نیست مگر با تطبیق با سنت.
۵۸. و فرمود: اندیشیدن و تأمل کردن در کار از خدا و شتابزدگی از شیطان است.
۵۹. و فرمود: کسیکه علم را بدست آورد و برای اینکه بدان وسیله با سفیهان بجدال برخیزد یا بوسیله آن نسبت بعلماء مباهات کند یا توجه مردم را بخود جلب کند جایگاهی از آتش برای او آماده میشود، زیرا ریاست شایسته نیست مگر برای خدا و آنها که شایستگی آنرا دارند، و هرکس خود را بگذارد در غیر موضعی که خدا قرار داده است خدا او را دشمن میدارد. و کسیکه مردم را بسوی خود خواند و بگوید من رئیس شما هستم خدا باو نظر رحمت نمی کند تا از گفته اش برگردد و از ادعایش بدرگاه خدا توبه کند.
۶۰. و فرمود: عیسی بن مریم بحواریون گفت: برای خدا محبت کنید و باو تقرب جوئید. گفتند: ای روح الله ! به چه وسیله در راه خدا دوست بداریم و باو نزدیک شویم؟ گفت: با کینه داشتن نسبت باهل معصیت، و خشنودی خدا را با خشم آنان نسبت بخود بدست آرید. گفتند: ای روح الله اینک با چه کسی هم نشینی کنیم؟ گفت: کسیکه دیدارش شما را بیاد خدا اندازد و گفتارش اعمال نیکتان را بیفزاید، و کردارش شما را درباره ی آخرت ترغیب کند.
۶۱. و فرمود: از همه شما دورتر از حیث همانندی با من کیست که بخیل و زشت گفتار و بدکردار باشد.
۶۲. و فرمود: بدی خلق شوم است.
۶۳. و فرمود: اگر مردی را دیدید که نه از آنچه بگویئ باک دارد و نه از آنچه درباره ی وی بگویند، مردی زشتکار و بدمنش یا شیطانی است.
۶۴. و فرمود: خداوند بهشت را حرام کرده است بر هر زشت سخن کم شرمی که نه از گفتارخود باک دارد و نه از آنچه درباره ی او گفته شود. هشیار باشید اگر بخواهید نسب چنین کسی را روشن کنید او را نخواهید یافت جز آنکه بستمگری میرسد یا شیطان در نسبش شریک بوده است. گفته شد: ای رسول خدا بین مردم هم شیطانهائی هستند؟ پاسخ فرمود: مگر قول خدا را نخوانده اید که : « وشار کهم فی الاموال والا ولاد» «سورۀ اسراء آیه ۶۶»؟ یعنی با آنان (انسانها) در دارائی و فرزندانشان شرکت کن.
۶۵. و فرمود: به هر کس که سود رسانی بتو سود میرساند، و کسی که در مقابل مشکلات زندگی خود را با سلاح صبر و پایداری مجهز نکند بیچاره میشود. هرکس بد و خوب مردم را بگوید، بد وخوب او را میگویند و کسیکه بمردم کاری نداشته باشد مردم او را ترک نمیکنند. گفتند: پس چه کنیم ای رسول خدا؟ فرمود: از آبرو و حیثیت خود بآنان قرض ده برای روز ناداریت (آبروی مردم را بخر تا آبرویت را بخرند).
۶۶. و فرمود: آیا میخواهید شما را به بهترین اخلاق دنیا و آخرت راهنمائی کنم؟ : با کسی که از تو برید به پیوندی، و به کسی که ترا محروم کرد ببخشائی و از کسی که بر تو ظلم کرد در گذری.
۶۷. روزی آنحضرت از منزل خارج شد و به گروهی که میخواستند با زورآزمائی سنگی را بغلطانند فرمود: از همه ی شما نیرومند تر کسیست که در هنگام غضب خوددار باشد و بار بردارتر از همۀ شما کسیست که پس از قدرت (دست یافتن به حریف) عفو کند.
۶۸. رسول خدا گفت: خدا فرمود: این دینی است که آنرا برای خود برگزیدم و بآن رضایت دادم، آنرا اصلاح نمیکند جز گذشت و حسن خلق، پس مادام که این دین را دارید با این دو صفت، ارجمندش دارید.
۶۹. و فرمود: برترین شما از حیث ایمان کسیست که اخلاقش از همه بهتر باشد.
۷۰. و فرمود: حسن خلق صاحبش را بدرجه شخصی میرساند که پیوسته در نماز و روزه است. بآنحضرت عرض شد: بهترین چیزی که به بنده داده شده چیست؟ فرمود: حسن خلق.
۷۱. و فرمود: حسن خلق دوستی را ثابت و پا برجا میکند.
۷۲. و فرمود: خوشروئی کینه جوئی را از بین میبرد.
۷۳. و فرمود: برگزیده ترین شما کسانی هستند که حسن خلق بهتری داشته با مردم انس میگیرند، و مردم را با انس گرفتن با یکدیگر وامیدارند.
۷۴. و فرمود: دستها سه گونه اند: دست گدا و دست بخشنده و دستی که دراز نمیشود(نه برای دادن نه برای گرفتن) از همه بهتر بخشنده است.
۷۵. و فرمود: شرم دو گونه است: شرم از روی عقل و شرم از روی حماقت، شرم عقلانی علم است و شرم احمقانه نادانی.
۷۶. و فرمود: کسیکه روپوش شرم را کنار اندازد غیبتش اشکال ندارد.
۷۷. و فرمود: کسی که بخدا و روز آخرت ایمان دارد باید به پیمانی که بست وفا کند.
۷۸. و فرمود: امانت داری روزی را جلب میکند و خیانت فقر را.
۷۹. و فرمود: نگاه محبت آمیز فرزند به والدینش عبادت است.
۸۰. و فرمود: سخت ترین بلاها برای مرد آن است که او را پیش نشانده و با شکنجه او را بکشند، اسیر مادامی که در بند دشمن باشد و مردی که دیگری را برشکم زنش ببیند.
۸۱. و فرمود: علم یار مؤمن، بردباری وزیر او= عقل راهنمای او= صبر فرمانده لشکرش! مدارا، پدر و نیکوکاری برادرش میباشد. نسب از آدم است و حسب تقوی است و جوانمردی اصلاح مال.
۸۲. و فرمود: مردی با ظرفی شیر و عسل بنزد آنحضرت آمد که از آن بنوشد فرمود: این دو آشامیدنی است که هریک از آندو برای صاحبش کافی است، نه آنرا مینوشم و نه تحریم میکنم، ولی در مقابل خدای بزرگ تواضع میکنم زیرا کسیکه نسبت بخدا تواضع کند خدا مرتبه ی او را بالا میبرد و کسیکه تکبر ورزد خدا او را پست میکند، کسیکه در گذران زندگانیش راه اقتصاد پیش گیرد خدا باو روزی خواهد داد، وکسیکه تبذیر(بریزو بپاش) کند خدا محرومش میگرداند، و کسیکه بطاد خدا باشد خدا باو پاداش میدهد.
۸۳. و فرمود: در فردای قیامت نزدیکترین شخص شما بمن کسیست که در گفتارش راستگوتر و امانت پردازتر و بعهد خود وفادارتر باشد. خلق و خوی او از همه بهتر و به مردم از همه نزدیکتر باشد.
۸۴. و فرمود: چون بدکاری مدح شود عرش بلرزه درآمده پروردگار بغضب درمیآید.
۸۵. شخصی بآنحضرت عرض کرد؛ دور اندیشی چیست؟ فرمود: مشورت با مردی صاحب نظر و سپس پیروی از او.
۸۶. روزی فرمود: ای مردم دربین شما بیکس تر از همه کیست؟ گفتند: مردی که بمیرد و فرزندی باقی نگذارد.
فرمود: بلکه بیکس و کارتر حقاً مردی است که بمیرد و هیچیک از فرزندانش را قبل از خود از پیش نفرستاده باشدکه پیش خدا بحساب آید، اگر چه دارای کس و کار بسیار باشد، سپس فرمود: در بین شما بینوا و بی سر وبی پا کیست؟ گفتند: مردی که مال نداشته باشد. فرمود: بلکه بینوا حقاً کسیست که قبل از خود مالی در راه خدا نداده باشد که نزد خدا بحساب آید اگر چه مال فراوان داشته باشد، سپس فرمود: در بین شما مرد افکن تر کیست؟ گفتند: شخص نیرومندی که هیچوقت پهلویش بزمین نیاید. فرمود: بلکه مرد افکن تر حقاً کسیست که شیطان با مشت بقلبش زده باشد و غضبش زیاد گشته خون در چهره اش ظاهر شود. پس بیاد خدا بیاید و با بردباری و تحمل غضب خود را برزمین زند.
۸۷. و فرمود: کسیکه بدون علم عمل کند، فسادی که از آن ببار میآید بیش از صلاح آنست.
۸۸. و فرمود: نشستن در مسجد به انتظار نماز عبادتی است مادام که حدثی از او صادر نشود؛ عرض کردند چه چیز از او حادث میشود؟ فرمود: از خود بیخود شدن(یا غیبت کردن).
۸۹. و فرمود: روزه دار در حال عبادت است مادامی که مسلمانی را غیبت نکند، اگرچه در بسترش خوابیده باشد.
۹۲. و فرمود: کسیکه کار زشتی را منتشر کند چون کسیست که آنرا شروع کرده است. و کسیکه مؤمنی را بچیزی سرزنش کند نمی میرد تا ایمکه خود مرتکب آن عیب شود.
۹۱. و فرمود: سه کس هستند اگر چه بر آنها ظلم نکنی بر تو ظلم خواهند کرد: شخص فرومایه و همسرت و خادمت.
۹۲. و فرمود: چهارچیز از علامات بدبختی است: خشکی چشم، سختی دل، شدت حرص بدنیا و اصرار بگناه.
۹۳. مردی عرض کرد مرا وصیت کن: فرمود: خشمناک مشو. سپس آنرا تکرار کرد. فرمود: خشمناک مشو. سپس فرمود: نیرومندی به مردافکنی نیست بلکه نیرومند کسیست که هنگام غضب خوددار باشد.
۹۴. و فرمود: کامل ترین مؤمن از جهت ایمان کسی است که از جهت اخلاق از دیگران بهتر باشد.
۹۵. و فرمود: مدارا و نرمی در هیچ کاری نخواهد آمد جز آنکه آنرا زینت دهد و درشتی و تندخوئی در کاری وارد نخواهد شد جز آنکه آنرا زشت نماید.
۹۶. و فرمود: لباس آبرومند بی نیازی را ظاهر میکند و نیکرفتاری نسبت به خدمتگذار دشمن را سرکوب میکند(عقب میزند).
۹۷. و فرمود: آنچنان به مدارای با مردم مأمورشدم که به پیغمبری.
۹۸. و فرمود: برای حفظ امور شخصی خود از کتمان کمک بگیرید زیرا هر نعمتی مورد حسد قرار میگیرد.
۹۹. و فرمود: ایمان دو نصف است: نصفی در صبر و نصف دیگر درشکر.
۱۰۰. و فرمود: نیکو نگهداشتن پیمان از ایمان است.
