چند حدیث پیرامون مساله وحی

 
روايات فراوانى پيرامون مساله وحى در منابع اسلامى وارد شده كه گوشه‏هايى از اين ارتباط اسرار آميز پيامبران را با مبدء وحى روشن مى‏سازد:
1- از بعضى از روايات استفاده مى‏شود هنگامى كه وحى بر پيامبر ص از طريق فرشته نازل مى‏شد حال پيامبر عادى بود، اما هنگامى كه ارتباط مستقيم و بدون واسطه برقرار مى‏گشت، پيامبر ص سنگينى فوق العاده‏اى احساس مى‏كرد، تا آنجا كه گاه مدهوش مى‏شد، چنان كه در توحيد صدوق از امام صادق ع نقل شده كه از حضرتش پرسيدند: الغشية التي كان تصيب رسول اللَّه (ص) اذا نزل عليه الوحى؟ قال ذلك اذا لم يكن بينه و بين اللَّه احد، ذاك اذا تجلى اللَّه له: ” آن حالت مدهوشى كه به پيامبر ص به هنگام وحى دست مى‏داد چه بود؟ فرمود: اين در هنگامى بود كه در ميان او و خداوند هيچكس واسطه نبود و خداوند مستقيما بر او تجلى مى‏كرد”! .
2- ديگر اين كه هنگامى كه جبرئيل بر آن حضرت ص نازل مى‏شد بسيار مؤدبانه و توام با احترام بود، چنان كه در حديثى از امام صادق ع آمده است: كان جبرئيل اذا اتى النبى قعد بين يديه قعدة العبيد، و كان لا يدخل حتى ليستاذنه: ” هنگامى كه جبرئيل خدمت پيامبر ص مى‏آمد همچون بندگان‏ در برابر حضرتش مى‏نشست و هرگز بدون اجازه وارد نمى‏شد”! .
3- از روايات ديگرى استفاده مى‏شود كه پيامبر ص با يك توفيق الهى (و شهود باطنى)” جبرئيل” را به خوبى تشخيص مى‏داد، چنان كه در حديثى از امام صادق ع آمده است: كه فرمود: ما علم رسول اللَّه (ص) ان جبرئيل من قبل اللَّه الا بالتوفيق: ” پيامبر ص نمى‏دانست جبرئيل از طرف خدا است مگر از طريق توفيق الهى” .
4- در حديث ديگرى كه از ابن عباس نقل شده تفسيرى براى مساله مدهوش شدن پيامبر ص به هنگام نزول وحى ديده مى‏شود كه قابل توجه است: او مى‏گويد كان النبى اذا نزل عليه وحى وجد منه الما شديدا و يتصدع راسه، و يجد ثقلا (و ذلك) قوله إِنَّا سَنُلْقِي عَلَيْكَ قَوْلًا ثَقِيلًا، و سمعت انه نزل جبرئيل على رسول اللَّه (ص) ستين الف مره: ” هنگامى كه وحى به پيامبر ص نازل مى‏شد احساس درد شديدى مى‏كرد و سر مباركش درد مى‏گرفت، و در خود سنگينى فوق العاده مى‏يافت، و اين همان است كه قرآن مى‏گويد ما به زودى بر تو گفتار سنگينى القاء مى‏كنيم، سپس مى‏افزايد: من شنيده‏ام كه جبرئيل 60 هزار بار بر رسول خدا نازل شد”!. (1)
(1) تفسير نمونه، ج‏20، ص: 500