پرسش . كيفيت حيات برزخي چگونه ميباشد؟
پاسخ: از مجموع آيات قرآن كريم درباره عالم برزخ كه حدود پانزده آيه ميباشد(الميزان ج 1 ذيل آيه 154 سوره بقره. ) و روايات كه در اين باب زياد است چند مطلب به دست ميآيد:
1. حيات برزخي: انسان در فاصله بين مرگ و قيامت از نوعي حيات برخوردار است. اين حيات برتر از حيات مادي و دنيوي است؛ طوريكه انسان لذت و سرور و يا رنج و الم و اندوه را با شدّت و قدرت بيشتري ادراك ميكند و يا از يك زندگي سعادت آميز و سرشار از انواع لذائذ و نعمات برخوردار است و يا به يك زندگاني شقاوت آميز و آميخته با انواع دردها و رنجها و غمهاي جانكاه فرو ميرود.
روح انسان پس از جدايي از بدن در قالبي شبيه قالب دنيوي قرار ميگيرد كه به آن «بدن مثالي» يا «بدن برزخي» گفته ميشود. اين قالب با قالب مادي انسان تفاوتهايي دارد.
براي اثبات و آشنايي با حيات برزخي رواياتي نقل ميشود: در كتاب اصول كافي از امام صادق عليه السلام نقل شده است كه يكي از ياران حضرت گفت: برخي عقيده دارند كه ارواح مومنين در چينهدان پرندگان سبز رنگي در اطراف عرش قرار ميگيرند. امام عليه السلام فرمود: « لا، المومن اكرم علي اللّه من أن يجعل روحه في حوصله طير و لكن في ابدان كابدانهم» (كافي ج 3 ص 244. باب آخرفي ارواح المومنين حديث 1.) خير، چنين نيست. مومن نزد خدا گراميتر از آن است كه روحش را در چينهدان پرندهاي قرار دهد.
در حديث ديگري مفيد از يونس بن ضبيان از امام صادق نقل كرده است كه در پايان آن آمده است:..فإذا قبضه اللّه اليه صير تلك الروح إلي الجنّه في صورة كصورته فياكلون و يشربون فاذا قدم عليهم القادم عرفهم بتلك الصور التي كانت في الدنيا. امام فرمود: هنگامي كه خداوند آن روح را قبض ميكند، او را در بهشت در صورتي همانند صورت خود قرار ميدهد؛ پس در آنها ميخورند و ميآشامند و هرگاه كسي بر آنها وارد شود با همان صورتهايي كه در دنيا داشتند شناخته ميشوند. (همچنين نگاه كنيد كافي ج 3 ص 244 حديث 6 .) در حديث ديگري آمده است كه ابراهيم بن اسحاق گفت: از امام صادق عليه السلام پرسيدم: ارواح مومنين كجا هستند؟ فقال: «ارواح المومنين في حجرات في الجنة، يأكلون من طعامها و يشربون من شرابها، و يتزاورون فيها و يقولون: ربّنا أقم لنا الساعة لتنجز لنا ما وعدتنا» امام(ع) فرمود: ارواح مومنين در اتاقهايي در بهشت ساكن ميشوند. از طعام آن ميخورند و از نوشيدني آن مينوشند. همديگر را در آنجا زيارت ميكنند و ميگويند: پروردگارا! قيامت را براي ما برپاي دار تا آنچه به ما وعده فرمودهاي تحقق يابد. راوي ميگويد: پرسيدم: ارواح كفار كجا هستند؟ فقال: «في حجرات النار، يأكلون من طعامها و يشربون من شرابها و يتزاورون فيها و يقولون: ربّنا لا تقم لنا الساعة لتنجز لنا ما وعدتنا» (بحار ج 6 ص 234 حديث 49.) امام عليه السلام فرمود: كفار در اتاقهايي از آتش جاي داده ميشوند. از طعام جهنم ميخورند و از نوشيدني هاي آن ميآشامند. همديگر را در آنجا ميبينند و ميگويند: پروردگارا قيامت را براي ما برپاي مدار تا آنچه به ما وعده دادهاي تحقق يابد. روايات در اين مورد زياد است و از اين چند روايت كيفيت زندگي برزخي آشكار ميشود.
