پرسش:
تفاوت ماهوي اعجاز و کرامت چيست با توجه به اينکه تحدي امري اعتباري و خارج از ماهيت اعجاز است؟
پاسخ:
معجزه در اصل از عجز گرفته شده، به معني عاجز کردن است، بنابراين کارهاي خارق العادهاي که از اولياي بزرگ رخ
اصل معجزه از پيامبران است که براي صدق نبوّت خود، معجزه از خود نشان ميدادند و موجب ايمان و اعتقاد مردم به توحيد و نبوّت ميشدند. چنان که قرآن از دو معجزه بزرگ موسي(ع) در برابر فرعونيان يعني معجزه عصا و يد بيضاء، تعبير به برهان کرده و ميفرمايد: «فذانک برهانان من ربّک ؛ اين دو (عصا و يد بيضاء) دو برهان از طرف پروردگارت ميباشند.»[1] و درباره ناقه صالح معجزه حضرت صالح پيامبر، ميفرمايد: «هذه ناقة اللّه لکم آيةٌ ؛اين شتر الهي براي شما معجزهاي است.»[2]
پيامبران به ويژه پيامبران اولواالعزم براي اثبات نبوت خود داراي معجزه بودند، و در قرآن مجيد معجزات مختلفي از معجزات پيامبران مانند نه معجزه موسي(ع)[3] و مرده زنده کردن عيسي(ع)[4] ذکر شده، و از غير پيامبران نيز در قرآن معجزاتي ذکر شده مانند معجزه عفريتي از جن و آصف برخيا[5] و…
امّا واژه کرامت: در اصل به معني بزرگواري و عظمت معنوي است، و در اصطلاح علم کلام، کارهاي خارق العادهاي که از پيامبران براي اثبات نبوت صادر ميگردد با نام معجزه خوانده ميشود، و همين گونه کارها از غير پيامبران، با نام کرامت ذکر ميشود. بنابراين کرامت اصطلاحي در گفتار متکلمين به علم کلام، همان معجزهاي است که درباره امور خارق العاده غير پيامبران، از اولياء خداوند و امامان(ع) استعمال ميشود. چرا که نشانه عظمت و بزرگواري آنها در پيشگاه خداوند است، بر همين اساس امام صادق(ع) فرمود: «المعجزة علامة اللّه لايعطيهاالّا انبيائه و رسله و حججه ليعرف به صدق الصّادق من کذب الکاذب ؛ معجزه نشانهاي براي خداست که خداوند آنرا به کسي جز پيامبران و رسولان و حجّت هايش عطا نميکند، و هدف از آن اين است که به وسيله آن راستگويي راستگو از دروغگويي دروغگو شناخته شود.»[6]
مطابق روايات بسيار، امامان معصوم (ع) نيز همچون پيامبران داراي معجزه بودند .که از آن به کرامت تعبير ميشود.و در واقع ميان معجزه و کرامت فرق است.معجزه يعني بينه و آيت الهي که براي اثبات يک ماموريت الهي صورت ميگيرد و به اصطلاح مقرون به تحدي است، منظوري الهي از او در کار است، اين است که محدود است به شرايط خاصي، اما کرامتيک امر خارق العاده است که صرفا اثر قوت روحي و قداست نفساني يک انسان کامل يا نيمه کامل است و براي اثبات منظور الهي خاصي نيست.اينچنين امري فراوان رخ ميدهد و حتي ميتوان گفتيک امر عادي است و مشروط به شرطي نيست.معجزه زبان خداست که شخصي را تاييد ميکند، ولي کرامت چنين زباني نيست.[7]
[1] سوره قصص، آيه 32 برهان به معني روشن کردن است، از آنجا که معجزه روشن کننده صداقت پيامبران، و روشني بخش راه راست است به آن برهان ميگويند.
[2] سوره اعراف، آيه 73، واژه آيه به معني علامت و نشانه است، زيرا معجزه نشانه صداقت پيامبران ميباشد.
[3] و لقد آتينا موسي تسع آياتٍ بيناتٍ (سوره اسراء).
[4] سوره آل عمران، آيه 49.
[5] سوره نمل، آيه 39 و 40.
[6] بحارالانوار، ج 12، ص 77.
[7] مجموعه آثار جلد 2، مطهري، مرتضي
منبع: پايگاه حوزه، شماره 14547
تفاوت ماهوي معجزه و کرامت
