اسماء و صفات

مالک بودن خدا در دنیا و آخرت

مالک بودن خدا در دنیا و آخرت

آیا فقط خداوند مالک و ملک روز قیامت است و در دنیا نیست؟ خیر، بلکه خداوند مالک و ملک حقیقی هم دنیا و هم آخرت است. فرقش این است که بشر چون در دنیا چشم حقیقت بین ندارد، مالکها و ملکهای اعتباری و مجازی را می سازد. خود را و دیگری را مالک بر اشیاء […]

مالک بودن خدا در دنیا و آخرت ادامۀ مطلب »

وسعت رحمت پروردگار از نظر قرآن

وسعت رحمت پروردگار از نظر قرآن

قرآن کریم سعه رحمت پروردگار را از زبان حاملین عرش چنین بیان می کند: «الذین یحملون العرش و من حوله یسبحون بحمد ربهم و یؤمنون به و یستغفرون للذین آمنوا ربنا وسعت کل شی ء رحمة و علما فاغفر للذین تابوا و اتبعوا سبیلک و قهم عذاب الجحیم؛ حاملین عرش و آنان که در گرد

وسعت رحمت پروردگار از نظر قرآن ادامۀ مطلب »

مراحل ربوبیت خداوند در آیات قرآن 1

مراحل ربوبیت خداوند در آیات قرآن 1

خداوند می فرماید: «رَب السمَوَتِ وَ الأَرْضِ وَ مَا بَیْنهُمَا الْعَزِیزُ الْغَفّارُ؛ پروردگار آسمانها و زمین و آنچه میان آن دو است، پروردگار عزیز و غفار» (ص/66). در این آیه به مساله ربوبیت او نسبت به تمام عالم هستى می پردازد و اینکه او مالك همه این جهان است مالكى كه آنها را تدبیر و

مراحل ربوبیت خداوند در آیات قرآن 1 ادامۀ مطلب »

نگاهی به اسماء حسنی الهی 1

نگاهی به اسماء حسنی الهی 1

وقتی که صفتی را در حالی که متلبس به ذات است در نظر بگیریم و اعتبار کنیم، به آن ”اسم” می گویند، یعنی اسم در اینجا غیر از نام است که ما معمولا در اصطلاح عرف داریم. نام یعنی یک قرارداد. یک لفظ را البته به اعتبار معنایی، ولی به حسب قرارداد، روی شخصی می

نگاهی به اسماء حسنی الهی 1 ادامۀ مطلب »

علم خداوند به پنهان و آشکار

علم خداوند به پنهان و آشکار

خداوند در سوره ملک آیه 13 قرآن می فرماید: «و اسروا قولکم اواجهروا به» سخن خودتان را سری بکنید یا علنی، برای خدا یکسان است. این سر و علن برای بشرها متفاوت است، اگر حرفی را به صورت سری به شما بگویند قهرا از دیگران مخفی می ماند، و اگر علنی بگویند بر همه آشکار

علم خداوند به پنهان و آشکار ادامۀ مطلب »

نگاهی به مباحث توحیدی در قرآن 1

نگاهی به مباحث توحیدی در قرآن 1

قرآن کریم درباره بسیاری از مطالب بحث کرده و در این میان روی بعضی از مطالب زیاد تکیه کرده است و روی بعضی دیگر کمتر. از جمله مسائلی که در قرآن مورد بحث قرار گرفته خدای جهان و جهان است. باید ببینیم قرآن خدا را چگونه می شناسد. آیا این شناسائی فیلسوفانه است یا عارفانه؟

نگاهی به مباحث توحیدی در قرآن 1 ادامۀ مطلب »

فرق عالم طبیعت با سایر عوالم از حیث رسیدن به کمال

فرق عالم طبیعت با سایر عوالم از حیث رسیدن به کمال

خداوند عالم، عوالمی خلق کرده است که موجودات آن عوالم به دلائل خاص، هر کمالی که می توانند داشته باشند از همان اول دارند و به عبارت دیگر هیچگونه استعداد و قوه ای در آنها وجود ندارد بلکه همه به فعلیت رسیده اند یعنی از اولی که آفریده شده اند با تمام کمال ممکنشان آفریده

فرق عالم طبیعت با سایر عوالم از حیث رسیدن به کمال ادامۀ مطلب »

معنای صفات ثبوتیه و سلبیه

معنای صفات ثبوتیه و سلبیه

 مفاهیمی را که نشانگر ضعف مرتبه وجود و نقص و محدودیت آن است نمی توان برای خدای متعال اثبات کرد ولی سلب آنها را می توان به عنوان «صفات سلبیه» قلمداد کرد مانند: سلب شریک و ترکیب و جسمیت و زمان و مکان. یک دسته دیگر از مفاهیم ثبوتی از کمالات وجود حکایت می کنند

معنای صفات ثبوتیه و سلبیه ادامۀ مطلب »

مباحث تنزیهی قرآن در رد افکار موجود زمان خویش

مباحث تنزیهی قرآن در رد افکار موجود زمان خویش

تنزیه هایی که در قرآن کریم آمده است که رد افکار موجود زمان بوده است، مثل «لم یلد و لم یولد؛ نزائیده و زائیده نشده است» رد کسانی است که می گویند خداوند فرزند دارد یا می گویند خداوند زاده شده است: «و لم یکن له کفوا احد» برای خداوند مانند نمی شود تصور کرد.

مباحث تنزیهی قرآن در رد افکار موجود زمان خویش ادامۀ مطلب »

نقد نظریه اثبات صفات ثبوتی برای خدا از راه نفی نقطه مقابل آنها

نقد نظریه اثبات صفات ثبوتی برای خدا از راه نفی نقطه مقابل آنها

کسانی که صفات ثبوتی خدای متعال را هم به معنای سلبی برگردانده اند پنداشته اند که بدین وسیله می توانند به تنزیه مطلق دست یابند و از نسبت دادن مفاهیمی که در مورد ممکنات و موجودات متناهی و محدود هم به کار می رود در حق خدای متعال خودداری کنند. اشکال این دیدگاه این است

نقد نظریه اثبات صفات ثبوتی برای خدا از راه نفی نقطه مقابل آنها ادامۀ مطلب »

ظهور اسم ( المحیی ) در وجود حضرت ابراهیم (ع) علت زنده شدن پرندگان

ظهور اسم ( المحیی ) در وجود حضرت ابراهیم (ع) علت زنده شدن پرندگان

حضرت إبراهیم علیه السّلام از خداوند تقاضا نمود که جنبه فاعلی و إعمال قدرتی که برای زنده شدن مردگان صورت میگیرد را بداند، و گفت: «کَیْفَ تُحْیِ الْمَوْتَی؛ چگونه تو ای پروردگار به مردگان جان میدهی؟» (قسمتی از آیه 260 سوره بقره). این سؤال غیر از پرسش إرمیای نبی در خصوص زنده شدن مردگان؛ سؤال

ظهور اسم ( المحیی ) در وجود حضرت ابراهیم (ع) علت زنده شدن پرندگان ادامۀ مطلب »

معنای ذات و صفات خداوند و رابطه آنها با یکدیگر 1

معنای ذات و صفات خداوند و رابطه آنها با یکدیگر 1

وحدانیت خدا : هر واقعیتى را از واقعیتهاى جهان فرض کنیم واقعیتى است محدود یعنى بنا بفرض و تقدیرى (فرض وجود سبب و شرط) هستى را دارا است و بنا بفرض و تقدیرى (فرض عدم سبب و شرط) منفى است و در حقیقت وجودش مرزى دارد که در بیرون آن مرز یافت نمیشود. تنها خدا

معنای ذات و صفات خداوند و رابطه آنها با یکدیگر 1 ادامۀ مطلب »

ربوبیت خداوند از منظر آیات قرآن

ربوبیت خداوند از منظر آیات قرآن

كلمه رب در اصل به معنى مالك و صاحب چیزى است كه به تربیت و اصلاح آن مى پردازد. این كلمه بطور مطلق تنها به خدا گفته مى شود و اگر به غیر خدا اطلاق گردد حتما به صورت اضافه است مثلا مى گوئیم رب الدار ؛ صاحب خانه، رب السفینة؛ صاحب كشتى. خداوند می

ربوبیت خداوند از منظر آیات قرآن ادامۀ مطلب »

نظر قرآن و ائمه درباره مشیت الهی 1

نظر قرآن و ائمه درباره مشیت الهی 1

در چندین آیه از آیات قرآن کریم داریم که کلمه مشیت الهی را آورده است: اگر خدا بخواهد . این لفظ ان شاء الله که ما این همه به کار می بریم و باید هم به کار ببریم فلسفه دارد: ما در مورد قطعی ترین کارها می گوییم اگر خدا بخواهد . حتی (می توان

نظر قرآن و ائمه درباره مشیت الهی 1 ادامۀ مطلب »

معنای رحمانیت خداوند

معنای رحمانیت خداوند

خداوند در آخر سوره الرحمن می فرماید: «تبارک اسم ربک ذی الجلال و الاکرام؛ مبارک است و پر برکت است نام پروردگارت آن نام پر جلال و صاحب جلالت و صاحب اکرام»، که می گویند اشاره به همان نام “الرحمن” است که سوره با آن شروع شده است. سوره با کلمه ”الرحمن” شروع شد و

معنای رحمانیت خداوند ادامۀ مطلب »

مالکیت مخلوق در طول مالکیت خداوند

مالکیت مخلوق در طول مالکیت خداوند

اشیاء، یک وجود فی نفسه دارند، یک وجود برای ما. وجود فی نفسه یعنی اشیاء آن طور که هست. وجود برای ما یعنی ظهورش برای ما. حال این دو آیه دیگر قرآن را توجه بفرمایید. از جمله اصول توحیدی قرآن این است که «و قل الحمد لله الذی لم یتخذ ولدا و لم یکن له

مالکیت مخلوق در طول مالکیت خداوند ادامۀ مطلب »

معنای کلمه رب

معنای کلمه رب

درباره کلمه رب باید بگوئیم که در فارسی کلمه ای که بتوانیم معادل آن قرار دهیم نداریم. گاهی به معنای تربیت کننده، معنی می کنند ولی باید توجه داشت که رب از ماده ربب است نه از ربی و تربیت کننده کلمه ای است که معادل مربی قرار می گیرد و مربی از ماده ربی

معنای کلمه رب ادامۀ مطلب »

معنای واژه معارج

معنای واژه معارج

در سوره معارج درباره خدای متعال کلمه بسیار پرمعنایی آمده است: «من الله ذی المعارج؛ از ناحیه الله، صاحب پله ها و درجات قرب» (معارج/3). «معرج» از «عروج» است. معرج یعنی محل عروج و بالا رفتن. خدای صاحب معارج یعنی او محلها و مقامات در نزد خود برای بالا رفتن دارد، پله ها و درجات

معنای واژه معارج ادامۀ مطلب »

نقد اهل حدیث بر دیدگاه معتزله درباره عدل

نقد اهل حدیث بر دیدگاه معتزله درباره عدل

خرده ای که اهل حدیث بر معتزله می گرفتند و معتزله جواب درستی نداشتند این بود که اصل عدل (به مفهوم شامل اختیار و حسن و قبح عقلی و معلل بودن افعال باری به اغراض) با توحید افعالی و بلکه با توحید ذاتی سازگار نیست، زیرا اختیار معتزله نوعی ” تفویض ” است، یعنی اختیاری

نقد اهل حدیث بر دیدگاه معتزله درباره عدل ادامۀ مطلب »

مراتب تجلی خداوند 3

مراتب تجلی خداوند 3

تجلى مهر و قهر در انسان کامل : انسان کامل از آن جهت که جامع همه کمالهاى امکانى است، چون مظهر تمام اسماء است این هماهنگى را بهتر از دیگر موجودها ارائه مى دهد، به همین جهت رسول اکرم(ص) در جریان جنگ احد با تحمل همه رنجها، پیشنهاد نفرین به آنها را رد کرد و

مراتب تجلی خداوند 3 ادامۀ مطلب »

مظاهر ربوبیت خداوند

مظاهر ربوبیت خداوند

چگونه انسان خدا را نپرستد و حال آنکه مظاهر ربوبیت پروردگار را در عالم می بیند. این زمینی که هم اکنون به صورت یک بستری برای استراحت شما درآمده است آیا معلول تصادف است یا معلول ربوبیت؟ و این نظام آسمان که در بالای سر شما به شکل سقفی جلوه گر است و قندیلهایی از

مظاهر ربوبیت خداوند ادامۀ مطلب »

اثبات همه صفات کمالی برای خداوند

اثبات همه صفات کمالی برای خداوند

کمال چیست؟ یک باب خانه، وقتی کامل است که همه نیازمندی های زندگی یک خانواده را در برداشته باشد، چنان که اتاق های کافی برای نشستن و پذیرایی مهمان و آشپزخانه برای طبخ غذا و نیز روشویی و منبع آب و غیره را شامل باشد و هر اندازه که این لوازم را فاقد باشد، به

اثبات همه صفات کمالی برای خداوند ادامۀ مطلب »

تأثیر مجردات بر موجودات دنیا در دعای سمات

تأثیر مجردات بر موجودات دنیا در دعای سمات

دعای سمات و آنرا «دعای شبور» نیز گویند و از ادعیه مشهوره و معروفه است و دارای اسم اعظم؛ و بزرگان از علماء بالله خواندن آن را در ساعت آخر روزهای جمعه ترک نمی کرده اند، و بسیاری از بزرگان علماء چون شیخ طوسی و ابن طاووس و کفعمی آنرا از عثمان بن سعید عمری،

تأثیر مجردات بر موجودات دنیا در دعای سمات ادامۀ مطلب »

تحلیلی درباره جبار بودن خداوند

تحلیلی درباره جبار بودن خداوند

جبار به کسى مى گویند که از روى خشم و غضب مى زند و مى کشد و نابود مى کند و پیرو فرمان عقل نیست و به تعبیر دیگر جبار کسى است که دیگرى را مجبور به پیروى خود مى کند و یا مى خواهد نقص خود را با ادعاى عظمت و تکبر ظاهرا بر

تحلیلی درباره جبار بودن خداوند ادامۀ مطلب »

تجلی وجه خداوند در تمام آفرینش

تجلی وجه خداوند در تمام آفرینش

یکی از القاب مبارکه حضرت بقیة الله تعالی، مُحمد بن الحسن العسکری عجل اللهُ تعالی فرجَه، وجهُ الله است، و در زیارت آن حضرت میخوانیم: «السلاَمُ عَلَی وَجْهِ اللَهِ الْمُتَلَقبِ بَیْنَ أَظْهُرِ عِبَادِهِ؛ سلام بر وجهُ الله که در میان بندگان متین و راستین خدا بدین لقب ملقب شده است». و در دعای ندبه میخوانیم:

تجلی وجه خداوند در تمام آفرینش ادامۀ مطلب »

رابطه بین ربوبیت خداوند و فرستادن پیامبران 1

رابطه بین ربوبیت خداوند و فرستادن پیامبران 1

مسأله نبوت و رسالت مسأله ای نیست كه تدریجا در اثر یك سلسله تصادفات برای انسان پیدا شده باشد. انسان آنچنان موجودی است كه از اولین لحظه ای كه به روی زمین آمده است حجت الهی، رسول الهی، انذار الهی، هدایت الهی با او توأم بوده است، كما اینكه تا آخرین لحظه ای كه بر

رابطه بین ربوبیت خداوند و فرستادن پیامبران 1 ادامۀ مطلب »

رابطه میان انسان و جریان های عالم

رابطه میان انسان و جریان های عالم

ببینید در سوره نوح آیات 10 تا 13 قرآن، نوح چه می گوید: «استغفروا ربکم» استغفار کنید، از راه غلطتان برگردید، مایوس هم نشوید، نگویید کار ما از این حرفها گذشته، نه، رحمت خدا بیش از این حرفهاست، خدا آمرزنده و با گذشت است. همین قدر انسان به درگاه الهی برگردد خدا از همه آن

رابطه میان انسان و جریان های عالم ادامۀ مطلب »

تفسیر آیه 51 سوره انفال

تفسیر آیه 51 سوره انفال

قرآن در پایان آیه 51 سوره انفال می فرماید: «و ان الله لیس بظلام للعبید؛ و اینکه باید بدانید خدا هرگز به بندگان خود ظلم نمی کند». اینجا دو تا نکته است که باید عرض بکنم. یکی اینکه کلمه ” عبید ” آورده که علامت استرحام است، یعنی خدا چگونه به بنده خودش ظلم می

تفسیر آیه 51 سوره انفال ادامۀ مطلب »

تعداد اسماء خدا 1

تعداد اسماء خدا 1

در آیات كریمه قرآن دلیلى كه دلالت بر عدد اسماء حسنى كند و آن را محدود سازد وجود ندارد، بلكه از ظاهر آیه «اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ لَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى؛ اللَّه كه جز او معبودى نیست، براى او است اسماء حسنى» ( سوره طه آیه 8) و آیه «وَ لِلَّهِ الْأَسْماءُ الْحُسْنى فَادْعُوهُ بِها؛

تعداد اسماء خدا 1 ادامۀ مطلب »

مؤاخذه بر کفر

مؤاخذه بر کفر

کفر بر دو نوع است: یکی کفر از روی لجبازی و عناد که کفر جحود نامیده می شود. دیگر کفر از روی جهالت و نادانی و آشنا نبودن به حقیقت. در مورد اول، دلائل قطعی عقل و نقل گویاست که شخصی که دانسته و شناخته، با حق، عناد می ورزد و در صدد انکار بر

مؤاخذه بر کفر ادامۀ مطلب »

به بالا بروید