خداشناسی

در دو آيه از قرآن، نماز خواندن با كسالت از ويژگي‏هاي منافقان شمرده شده است: «و إذا قاموا إلي الصّلوة قاموا كسالي…؛ و هنگامي كه به نماز مي‏ايستند از روي كسالت مي‏ايستند…».«… و لا يأتون الصّلوة الاّ و هم كسالي…؛ و نماز به جا نمي‏آورند جز با كسالت.»و ويژگي چنين نمازي جز نماز بي‏كيفيت كه […]

براستي چرا بايد نماز خواند؟ اين سوالي است که خيليها به آن دچارند حتي نمازخوانها! متن زير را بخوانيد تا روشن شويد. عبادت، وسيله تکامل و سعادت ماست و دستور خداوند به نماز، نوعى لطف و رحمت و راهنمايى است که ما را به کمال مى‌رساند; مثلا وقتى پدر و مادر، فرزندشان را به درس

2. انكار حسن و قبح عقلي مستلزم انكار حسن و قبح شرعي نيز خواهد بود، و در نتيجه حسن و قبح افعال به طور مطلق انكار خواهد شد زيرا حسن و قبح شرعي مبتني بر اين است كه نسبت به آنچه پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله ـ از جانب خداوند مي‎گويد يقين داشته

مدح و ذم، و ثواب و عقاب مفاهيم مدح و ذم و ثواب و عقاب، از مفاهيمي است كه در مسئله حسن و قبح عقلي مورد گفتگو قرار گرفته‎اند، زيرا اشاعره گفته‎اند: آن چه در اين مسئله مورد انكار ماست، اين است كه فعل حسن را فعلي بدانيم كه فاعل آن مستحق مدح در دنيا

اصل حسن و قبح عقلي در كلام عدليه جايگاه برجسته‎اي دارد، و به عنوان مبنا و شالوده بحث‎هاي عدل در كلام اسلامي به شمار مي‎رود. بدين جهت، متكلمان عدليه در آغاز مبحث عدل الهي به بحث درباره اين اصل پرداخته‎اند. تبيين قاعده حسن و قبح عقلي مفاد قاعده حسن و قبح عقلي دو چيز است:

همچنین‌ تصریح‌ می‌کند که‌ پیامبران‌ خدا مطلقاً‌ به‌ «قدرت» و ِ‌اعمال‌ آن‌ درمسیر اصلاح‌ مردم، توجهی‌ نداشته‌اند و ابداً‌ نظارتی‌ بر عقاید و اخلاق‌ آنان‌ نمی‌کرده‌ و تنها با شرک، مبارزه‌ می‌کرده‌اند. اما فراموش‌ می‌کند که‌ توضیح‌ دهد این‌ “شرک”، نظراً‌ و عملاً، چیست؟ آثار نظری‌ و عملی‌ “توحید” چیست؟ و مبارزه‌ با شرک‌ در

نویسنده‌ با شمارش‌ برخی‌ احکام، فلسفة‌ حکم‌ را صرفاً‌ معطوف‌ به‌ بُعد باطنی‌ عمل‌ می‌کند، حال‌ آنکه‌ اساس‌ شریعت‌ اسلام، تأکید بر ربط‌ وثیق‌ میان‌ “ظاهر و باطن‌ عمل” دارد. گرچه‌ گوهر احکام‌ عملی، همان‌ التفات‌ نظری‌ و قرب‌ باطنی‌ به‌ خدای‌ متعال‌ است‌ اما حتی‌ ماد‌ی‌ترین‌ عمل‌ (با معیارهای‌ نویسنده) گامی‌ به‌ سوی‌ خداوند

مسئله‌ حسین(ع)، مسئلة‌ اسلام‌ و نشر معارف‌ و اجرأ احکام‌ اسلام‌ و تأمین‌ حقوق‌ مردم‌ و اصلاح‌ روابط‌ اجتماعی‌ است‌ که‌ همه‌ و همه، امر آخرت‌ است‌ گرچه‌ مجرای‌ دنیوی‌ دارد. اما مسئله‌ یزید، مسئله‌ زر و زور و تزویر و دنیاداری‌ و خود محوری‌ و استکبار است‌ که‌ سرتاسر، دنیاست، حتی‌ اگر رنگ‌ دین‌

عجیب‌ است‌ که‌ چگونه‌ با چنین‌ اصراری، چشم‌ بر آیات‌ و روایات‌ و سیرة‌ عملی‌ اولیأ خدا می‌بندند؟! آیا هیچ‌ واقعیت‌ و هیچ‌ عملی‌ را، اگر در سعادت‌ و کمال‌ انسان، نفیاً‌ یا اثباتاً‌ مؤ‌ثر باشد، می‌توان‌ حقیر شمرد و توجه‌ به‌ آن، آیا کسر شأن‌ برای‌ انبیأ است؟! اگر انسان‌ در چشم‌ دین، مهم‌

‌‌1) مواجهه‌ با مسئله‌ دین‌ از منظرکارکردگرائی‌ (فونکسیونالیستی) و ابزارانگاری‌ (انسترومنتالیستی)، اساساً‌ یک‌ نگاه‌ دین‌باورانه‌ و مؤ‌منانه‌ به‌ دیانت، نمی‌تواند باشد. این‌ خود، شروع‌ نزاع‌ مهمی‌ در «فلسفه‌ ادیان» است‌ که‌ بنظر می‌رسد منشأ خطاهای‌ بزرگتر و پیاپی‌ خواهد بود و چنین‌ اتفاقی‌ در تألیفات‌ مرحوم‌ مهندس‌ مهدی‌ بازرگان‌ و همفکران‌ ایشان، چه‌ وقتی‌ که‌

قرآن در پایان آیه 51 سوره انفال می فرماید: «و ان الله لیس بظلام للعبید؛ و اینکه باید بدانید خدا هرگز به بندگان خود ظلم نمی کند». اینجا دو تا نکته است که باید عرض بکنم. یکی اینکه کلمه ” عبید ” آورده که علامت استرحام است، یعنی خدا چگونه به بنده خودش ظلم می

کمال چیست؟ یک باب خانه، وقتی کامل است که همه نیازمندی های زندگی یک خانواده را در برداشته باشد، چنان که اتاق های کافی برای نشستن و پذیرایی مهمان و آشپزخانه برای طبخ غذا و نیز روشویی و منبع آب و غیره را شامل باشد و هر اندازه که این لوازم را فاقد باشد، به

دعای سمات و آنرا «دعای شبور» نیز گویند و از ادعیه مشهوره و معروفه است و دارای اسم اعظم؛ و بزرگان از علماء بالله خواندن آن را در ساعت آخر روزهای جمعه ترک نمی کرده اند، و بسیاری از بزرگان علماء چون شیخ طوسی و ابن طاووس و کفعمی آنرا از عثمان بن سعید عمری،

جبار به کسى مى گویند که از روى خشم و غضب مى زند و مى کشد و نابود مى کند و پیرو فرمان عقل نیست و به تعبیر دیگر جبار کسى است که دیگرى را مجبور به پیروى خود مى کند و یا مى خواهد نقص خود را با ادعاى عظمت و تکبر ظاهرا بر

یکی از القاب مبارکه حضرت بقیة الله تعالی، مُحمد بن الحسن العسکری عجل اللهُ تعالی فرجَه، وجهُ الله است، و در زیارت آن حضرت میخوانیم: «السلاَمُ عَلَی وَجْهِ اللَهِ الْمُتَلَقبِ بَیْنَ أَظْهُرِ عِبَادِهِ؛ سلام بر وجهُ الله که در میان بندگان متین و راستین خدا بدین لقب ملقب شده است». و در دعای ندبه میخوانیم:

مسأله نبوت و رسالت مسأله ای نیست كه تدریجا در اثر یك سلسله تصادفات برای انسان پیدا شده باشد. انسان آنچنان موجودی است كه از اولین لحظه ای كه به روی زمین آمده است حجت الهی، رسول الهی، انذار الهی، هدایت الهی با او توأم بوده است، كما اینكه تا آخرین لحظه ای كه بر

ببینید در سوره نوح آیات 10 تا 13 قرآن، نوح چه می گوید: «استغفروا ربکم» استغفار کنید، از راه غلطتان برگردید، مایوس هم نشوید، نگویید کار ما از این حرفها گذشته، نه، رحمت خدا بیش از این حرفهاست، خدا آمرزنده و با گذشت است. همین قدر انسان به درگاه الهی برگردد خدا از همه آن

مانند بسیاری از آیات دیگر که عذاب را در امت های پیشین مبنی بر تکذیب آنان نموده، نه بر نفس کفر؛ و مانند بسیاری از آیات قرآن مجید افرادی را بیان میکند که فورا به حساب آنها به مجرد موت رسیدگی نمی شود، بلکه تأخیر می افتد تا وقتی که قیامت در رسد و به

قرآن کریم چه زیبا می فرماید: الیه یصعد الکلم الطیب و العمل الصالح یرفعه؛ بسوی او سخن پاک بالا می رود و کردار شایسته بالا می بردش ( فاطر / 10). این آیه به دو گونه قابل تفسیر است و هر دو گونه در کتب تفسیر ذکر شده است: یکی اینکه سخن پاک و اعتقاد

خداوند در آیه 26 سوره معارج درباره یکی از ویژگیهای انسان مؤمن می فرماید: «والذین یصدقون بیوم الدین؛ و کسانی که روز جزا را باور دارند». کلمه «دین» یعنی جزا، جزا اعم از کیفر و پاداش است؛ پاداش هم جزاست، کیفر هم جزاست؛ یعنی هبا و هدر نرفتن عمل؛ یک چیزی که به منزله عکس

آیا نخستین ماده جهان چگونه پیدا شده؟ آیا اجزای آن چگونه پدیده آمدند؟ آیا چه شد که آن اجزا با هم ترکیب شدند و ماده را به وجود آوردند؟ هر چیزی در هنگام نابودی، از بود کردن خویش ناتوان است وگرنه بحث از علت و معلول، در فلسفه و علم غلط می باشد. نیستی نمی

نیازهای فردا را امروز دیدن، نشانه خرد و دانش می باشد. نیروئی را در امروز برای فردا اندوختن، نشانه قدرت و توانائی می باشد. نادان، تنها امروز را می بیند و خردمند امروز و فردا را. آنکه نیاز آینده را بهتر تشخیص دهد، علمش بیشتر و عقلش کاملتر خواهد بود. ولی اگر نیاز امروز با

در آیات كریمه قرآن دلیلى كه دلالت بر عدد اسماء حسنى كند و آن را محدود سازد وجود ندارد، بلكه از ظاهر آیه «اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ لَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى؛ اللَّه كه جز او معبودى نیست، براى او است اسماء حسنى» ( سوره طه آیه 8) و آیه «وَ لِلَّهِ الْأَسْماءُ الْحُسْنى فَادْعُوهُ بِها؛

کفر بر دو نوع است: یکی کفر از روی لجبازی و عناد که کفر جحود نامیده می شود. دیگر کفر از روی جهالت و نادانی و آشنا نبودن به حقیقت. در مورد اول، دلائل قطعی عقل و نقل گویاست که شخصی که دانسته و شناخته، با حق، عناد می ورزد و در صدد انکار بر

دلیل عقلی به اصطلاح “روشنفکر مابان” – مبنی بر اینکه “خداوند با همه مخلوقاتش نسبت متساوی و یکسان دارد، و از طرف دیگر حسن و قبح اعمال، ذاتی اعمال است، پس عمل خیر از همه مردم یکسان است و لازمه این دو “یکسانی” این است که پاداش اخروی مؤمن و غیر مؤمن یکسان باشد. ..

یک تفاوت اصیل در میان قوانین الهی و قوانین بشری همین است که قوانین الهی دو بعدی است و قوانین بشری یک بعدی. قوانین بشری به نظام روحی و تکامل معنوی فرد کاری ندارد. وقتی که یک دولت برای مصالح کشور اقدام به وضع مالیات می کند، هدفش فقط بدست آوردن پول و تأمین هزینه

حیات چیست و حقیقت آن چه می باشد و چگونه پیدا شد؟ آیا حیات مادی می باشد؟ پاسخ پرسشهای نخستین را نمی توانیم بدهیم ولی به پاسخ پرسش های واپسین می پردازیم. تحلیل شیمیائی یک یاخته نمی تواند راز حیات را روشن سازد چون که یاخته زنده و یاخته مرده از نظر خود ترکیب یکجورند

هیوم در قسمت دوم نقدش بر برهان نظم می گوید: این برهان آنگاه یک برهان تجربی بود که مکرر تجربه شده بود، یعنی مکرر جهانهایی به همین شکل و همین وضع و همین نظام از موجوداتی شاعر و انسان ماب صادر شده بود و ما با تجربه رابطه چنین نوع معلولی را با علتی انسان

اگر یک مقایسه – ولو بطور مختصر – میان منطق نهج البلاغه با منطق سایر مکتبهای فکری به عمل نیاید ارزش واقعی بحثهای توحیدی نهج البلاغه روشن نمی شود. درباره ذات و صفات حق قبل از نهج البلاغه و بعد از آن، در شرق و غرب، در قدیم و جدید از طرف فلاسفه، عرفا، متکلمین،

از نظر قرآن مجید یکی از ویژگیهای مؤمن واقعی این است که وقتی از آنها خواسته می شود که در مورد مسأله حقی شهادت بدهند از آن سر باز می زنند: «والذین هم بشهاداتهم قائمون؛ کسانی که قیام به شهادت می کنند» (معارج/33). درباره معنی تحمل شهادت می گوییم یک وقت شخصی می خواهد شاهد