۶-اخلاق مداری و سقط جنین

بسم الله الرحمن الرحیم

کارشناس: استاد رضایی

عنوان: اخلاق مداری و سقط جنین

چهاراصل اخلاق پزشکی داریم:

1. احترام به اختیار انسان (Respect for autonomy,)
2. سود داشتن کارها یعنی همان سودرسانی (eneficence,)
3. عدم اصرار به دیگران یا همان ضرر نرساندن (on maleficence)
4. عدالت (justice)

با این چهاراصل تحلیل می‌کنیم که یک رفتار و تعاملی که در حوزه سلامت اتفاق افتاده است درست باشد یا نباشد.

احترام به اختیار جلوه تام و تمامش این است که هر کاری که انجام می‌دهیم با اجازه بیمار باشد، هر کاری که انجام می‌دهیم باید به نفع بیمار باشد. ضرری در پی نداشته باشد و عدالت‌محور باشد.

در موضوع سقط‌جنین منابع می‌گویند: جنین به‌مثابه یک انسان است. یعنی چه؟

بر فرض مثال بنده یک پزشک هستم و داخل مطب نشستم، یک بیماری می‌آید. خانم بارداری می‌آیند و شرح‌حال می‌گویند تا معاینه بشوند. هم‌زمان دو بیمار روی صندلی نشسته است. به تعداد جنین در رحم مادر این تعداد افزایش پیدا می‌کند.

در بیمارستان یک خانم بارداری روی تخت خوابیده است، هم‌زمان بیش از یک نفر روی تخت خوابیده است.

بنابراین، باید مراقب و مواظب این چند نفر باشیم.

حتماً می‌دانید که داروها یک اطلاعات راهنمایی دارند. یا همراه دارو است یا این که روی کارتن نوشته شده است. اطلاعاتی از مواد اولیه دارو، نوع دفع دارو، ضررها و سودرسانی دارو و کلی اطلاعات دیگر که می‌توان متوجه شد.

از جمله مواردی که حتماً باید ذکر بشود این است که دارو در زمان بارداری و شیردهی در چه سطحی قرار دارد.

سطوح مختلف عبارت‌اند از: الف، ب، ج، د، ه و به انگلیسی: A – B – C – D – X

• رده A:  به‌آسانی تجویز می‌کنیم؛ چون عارضه‌ای ندارد.
• رده B:  مقداری شک داریم و احتیاط می‌کنیم.
• رده C:  باید بااحتیاط تمام باشد و تا زمانی که مجبور نشدیم نباید تجویز کنیم.
• رده D:  واقعاً خطرناک است و اصلاً نباید تجویز بشود مگر زمانی که هیچ چاره و راهی وجود ندارد.
• رده X:  مطلقاً نباید تجویز کرد.

بنابراین، در چهاراصل اخلاق پزشکی ممکن است این سؤال مطرح بشود که از این دو نفر که بیمار به‌حساب می‌آیند کدام یک اختیار دارند؟ مادر اختیار دارد. قدرت بیان خواسته‌هایش را دارد. از حقوق خودش دفاع می‌کند.

و اتفاقاً جنین زبانی برای بیان ندارد و نمی‌تواند؛ مانند مادر عمل کند. او هم یک انسان است و نباید هر عمل و به‌اصطلاح بلایی که خواستیم سر او بیاوریم.

بنابراین، او هم یک بیمار است که به ما مراجعه کرده و ما باید مراقب او باشیم.

اتفاقاً اصل عدالت حکم می‌کند که چون مادر از حق‌وحقوق خودش می‌تواند دفاع کند، پزشکان و پرستاران باید مراقب جنین باشند. تا تعادل و عدالت برقرار بشود.

یادمان باشد:

• ما در حوزه علوم پزشکی باید به بیماران سود برسانیم و ضرر نبینند. اختیارشان را رعایت کنیم و عدالت‌محور عمل کنیم.
• هر کار درستی را هم باید در جای خودش انجام بدهیم.