این حدیث گفتار قبل را كه در باره معناى اسماء حسنى و الحاد است تایید مى كند، و اینكه فرمود: جز او كسى به آن نامیده نمى شود معنایش این است كه جز او كسى به آن معانى كه این اسماء اختصاص به آنها یافته و مى توان از آنها به این اسماء تعبیر كرد متصف نمى شود، مانند خالق كه به حقیقت معنایش یعنى آن معنایى كه بر خداى تعالى اطلاق مى شود به آن معنا بر كسى جز خداى تعالى اطلاق نمى گردد و همچنین سایر اسماء.
و در كافى به سند خود از معاویة بن عمار از امام صادق (ع) روایت كرده كه در ذیل جمله «وَ لِلَّهِ الْأَسْماءُ الْحُسْنى فَادْعُوهُ بِها» فرموده: مائیم- به خدا سوگند- آن اسماء حسنى كه خداوند عمل بندگان را جز با معرفت ما قبول نمى كند. این روایت را عیاشى نیز از آن حضرت نقل كرده، و در آن، اسم به معناى چیزى كه دلالت بر چیزى كند گرفته شده چه اینكه لفظ باشد و چه نباشد، و بنا بر این معنا، انبیاء و اوصیاء (ع) اسماء خدا خواهند بود چون دلالت بر خدا مى كنند و وسائطى هستند بین او و بین خلقش، و چون آن حضرات در عبودیت به پایه اى هستند كه جز خدا چیز دیگرى ندارند، پس نشان دهنده اسماء خدا و صفات او هم ایشانند.
چنان كه از احادیث استفاده مى شود، از میان صفات او بعضى داراى اهمیت بیشترى مى باشد، و شاید اسماء حسنى كه در آیه بالا آمده است، اشاره به همین گروه ممتازتر است، زیرا در روایاتى كه از پیامبر ص و ائمه اهل بیت ع به ما رسیده كرارا این مطلب دیده مى شود كه خداوند داراى 99 اسم است كه هر كس او را به این نامها بخواند، دعایش مستجاب و هر كه آنها را شماره كند اهل بهشت است. مانند روایتى كه در كتاب توحید صدوق از امام صادق ع از پدرانش از على ع نقل شده كه پیغمبر ص فرمود: «ان اللَّه تبارك و تعالى تسعة و تسعین اسما- مائة الا واحدة- من احصاها دخل الجنة؛ برای خدای متعال نودونه اسم است هرکس این نام ها را شمارش کند و بر آنها واقف گردد به بهشت می رود» ( تفسیر المیزان و مجمع البیان و نور الثقلین ذیل آیه). و نیز در كتاب توحید از امام على بن موسى الرضا ع از پدرانش از على ع نقل شده كه فرمود: «ان للَّه عز و جل تسعة و تسعین اسما من دعا اللَّه بها استجاب له و من احصاها دخل الجنة» در كتاب صحیح بخارى و مسلم و ترمذى و كتب دیگر از منابع حدیث اهل تسنن نیز همین مضمون پیرامون اسماء نود و نه گانه خدا و اینكه هر كس خدا را با آن بخواند، دعاى او مستجاب است یا هر كس آنها را احصا كند، اهل بهشت خواهد بود، نقل شده است.
از پاره اى از این احادیث استفاده مى شود كه این اسامى نود و نه گانه در قرآن است، مانند روایتى كه از ابن عباس نقل شده كه مى گوید: پیامبر ص فرمود: «للَّه تسعة و تسعون اسما من احصاها دخل الجنة و هى فى القرآن » و به همین جهت جمعى از دانشمندان كوشش كرده اند كه این اسامى و صفات را از قرآن مجید استخراج كنند، ولى نامهایى كه در قرآن مجید براى خدا آمده است بیش از 99 نام است، بنا بر این ممكن است اسماء حسنى در لابلاى آنها باشد، نه اینكه در قرآن جز این 99 نام، نام دیگرى براى خدا وجود نداشته باشد.
* * *
منبع :
تفسير نمونه، ج7، ص: 26،
ترجمه تفسير الميزان، ج8، ص: 472-467
