پرسش ـ چند توصیه برای تقویت اراده بیان کنید.
پاسخ ـ قبل از بیان راههای تقویت اراده بهتر است فرد با اراده را توصیف کنیم. فرد با اراده کسی است که وقتی در مورد کاری به خوبی تأمّل کرد، تصمیم به انجام آن میگیرد و با فعّالیّت و ثبات قدم آن را به اجرا درمیآورد. بنابراین بر تصمیمی غلط پافشاری نمیکند. در مقابل، فردی که دارای اراده ضعیف است، با کمترین مشکل از انجام کار دلسرد شده و کوشش خود رامتوقف میکند. فردی که اراده قوی دارد آنچه را که با تأمّل خواسته است با کوشش و ثبات قدم درپی تحقق آن برمیآید. برای تقویت اراده طی مراحل ذیل لازم است:
۱ . ارزیابی: در این مرحله باید به مدت چهار روز، و هر روز پنج دقیقه اعمال و رفتار خود را به بوتهامتحان و سنجش درآورید و بررسی کنید که اعمال شما چقدر به دنبال اراده است و آیا پس از اراده، پیگیری و ثبات دارید یا احساسات و محرکهای بیرونی شما را متوقف میکند؟ در ضمن تعیین کنید که چند درصد از اعمال شما به صورت عادت و خالی از اراده است. در این مرحله پی خواهید برد کهاراده شمالااقل در بعضی از موارد نارساست و ملاحظه خواهید کرد که اگر بعضی از اعمال شما با اراده قوی انجام شود، بازده خیلی بیشتری خواهیدداشت و لذا به اهمیت تقویت اراده پی خواهید برد.
۲ . در مرحله دوم باید از تلقین استفاده کنید. اولا تلقین های منفی را به تدریج از خود دور کنید. مثلا این جمله را که «من همیشه کارها را ناتمام رها میکنم» یا «هر چیز کوچکی، اراده مرا متزلزل میکند» از خاطره خود حذف کنید. در عوض باید به خود تلقین کنید که «کسب اراده قوی برای من آسان است و سعی خود را در این جهت مصروف خواهم کرد.»
3 . هر روز تعدادی کار ارادی برای خود ترتیب دهید. این کارها باید مستلزم جد و جهد واقعی باشد. هم چنین این کارها نباید خارج از توانایی فعلی شما باشد. مثلاً هر روز صبح برنامهای را برای تمام روز تنظیم کنید که بدون اغراق و زیادهروی باشد و سپس به هر قیمتی آن را دنبال کنید. هیچ چیز نباید مانع کار شما شود.
۴ . تعداد کارهای ارادی و میزان مشکل بودن آنها را بهتدریج افزایش دهید.
5 . محاسبه: هر شب اعمال ارادی موفق و موارد ضعف را یادداشت کنید. در موفقیتها شکرگزار باشید و در صدد رفع ضعفها برآیید.
۶ . آخرین نکته که در واقع هم به منزله شرطی برای همه مراحل بالا و هم عاملی برای تقویت اراده است، توجه به این نکته میباشد که اولا همه قدرت و نیروهای ما از خداست و لذا در برابر موانع از خداوند استعانت جوییم و ثانیا اراده ما باید در جهت اراده خداوند باشد؛ یعنی آنچه خداوند اراده میکند ما هم اراده کنیم. افرادی که اراده آنها در جهت معصیت است، ثبات قدم ندارند و به راحتی در برابر مشکلات متوقف میشوند، ولی اگر انسان به دنبال رضای خداوند باشد و خواست او در جهت انجام وظیفه باشد، مسلما اراده او آهنین و خلل ناپذیر خواهد شد. از این رو همه دیدیم که امام خمینی(ره) با ارادهای محکم در برابر همه مشکلات ایستاد و انقلاب را به پیروزی رساند و این اراده محکم دلیلی نداشت مگر اینکه ایشان رضای خدا و وظیفه الهی را اراده کرده بود. حاصل آنکه تقویت اراده امری تدریجی است نه دفعی، و تلاش مستمر و پیگیری میطلبد. از جمله اموری که برای تقویت اراده مناسب است موارد زیر میباشد:
1 . روزه داری.
2 . ورزش، به ویژه کوهنوردی.
3 . مداومت بر مخالفت با تمایلات پوچ نفسانی.
4 . دوری از اموری که موجب سستی و ضعف اراده میشود مانند خواب زیاد، بیکاری، تنبلی و … .
5 . اشتغال به فعالیتهای سخت و دشوار.
