خداشناسی

خواجه حافظ شیرازی درباره آفرینش عالم علوی و اختلاف ظروف و ماهیات و خلقت انسان که مجمع صفات خداست، چه خوب سروده است. اشعار حافظ در کیفیت پیدایش انسان و عالم ملکوت: در ازل پرتو حسنت ز تجلی دم زد *** عشق پیدا شد و آتش به همه عالم زد جلوه ای کرد رخت، دید […]

اشاعره به جای خداوند، در واقع ظالمان بشری را تنزیه نموده و تبرئه کرده اند زیرا ابتدایی ترین و روشن ترین نتیجه ای که از این طرز تفکر گرفته می شود این است که آنچه فلان ستمگر می کند، خودش نمی کند؛ بلکه خداوند می کند و چون خدا انجام می دهد ظلم نیست، عین

عطاء رزق و نعمت و منع از آن فقط با اراده خداى تعالى است. خداوند در قرآن مى فرماید: عموم نعمت ها از خداى سبحان است نه غیر او، پس تنها رازق خدا است و احدى در رازقیت، شریك او نیست، آن گاه از طریق رازقیت استدلال كرده بر ربوبیت و سپس بر مساله معاد

تاریخ از نظر اینکه در ساختن آن، تنها مرد دخالت داشته باشد، یا مرد و زن با یکدیگر دخالت داشته باشند، سه گونه می تواند باشد. یک تاریخ، تاریخ مذکر است، یعنی تاریخی که به دست جنس مذکر بطور مستقیم ساخته شده است و جنس مؤنث هیچ نقشی در آن ندارد. یک تاریخ، تاریخ مذکر

اخلاص در نیت به معناى خالص نمودن قصد و انگیزه براى خداست. نیت، زمانى براى خداوند خالص مى گردد كه انسان براى عبادت یا كار و تلاش خود، هیچ انگیزه اى جز خداوند نداشته باشد و هیچ عاملى جز تقرب و رضاى خداوند او را به انجام عبادت و عمل وادار نكرده باشد. با توجه

به نص و تصریح آیات قرآن کریم، مخلَصین دارای آثار و خصوصیاتی هستند که دیگران از آن نصیبی ندارند. اول : آنکه به نص کریمه قرآنیه، دیگر شیطان را بهیچوجه من الوجوه بر ایشان تسلط و اقتداری نیست. فَبِعِزَّتِکَ لاَ غْوِیَنَّهُمْ أَجْمَعِینَ * إِلاَّ عِبَادَکَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِینَ؛ پس به عزت تو سوگند که بی تردید

خداوند در سوره اعراف می فرماید: إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذَا مَسهُمْ طئفٌ مِّنَ الشيْطنِ تَذَكرُوا فَإِذَا هُم مُّبْصِرُون َاعراف، 201 وَ إِخْوَنُهُمْ يَمُدُّونهُمْ فى الْغَىِّ ثُمَّ لا يُقْصِرُونَ،اعراف، 202: پرهيزكاران هنگامى كه گرفتار وسوسه هاى شيطان شوند به ياد خدا و پاداش و كيفر او مى افتند ودر پرتو ياد او راه حق را مى

در مسأله پرستش دو طرز تفکر مختلف در دنیا وجود دارد. یکی این است که پرستش بشر از پرستش سنگ و چوب و رئیس قبیله و حتی مار و مور و بت و ستاره و ماه و خورشید و دریا و کوه و فرشته و پیغمبر شروع شده تا ارباب انواع مختلف، تا می رسد

یاد خدا به عنوان روح و هدف عبادت : ذکر خدا و یاد خدا که هدف عبادت است، دل را جلا می دهد و صفا می بخشد و آنرا آماده تجلیات الهی قرار می دهد. امام علی علیه السلام درباره یاد حق که روح عبادت است چنین می فرماید: ان الله سبحانه تعالی جعل الذکر

رابطه اناالحق با توحید در منظر آیات و روایات   وحدت وجود عبارت است از اینکه وجود مطلق و بود حقیقی، تنها خداست و جز خدا همه چیز نمود و هستی نماست، و واحد، همه اشیاست و هیچ یک از اشیاء نیست «بسیط الحقیقة کل الاشیاء و لیس بشی‏ء منها»جمیع موجودات، تراوشی است از مبدأ احدیّت

   جهان بيني توحيدي يعني درك اين‌كه جهان از يك مشيت حكيمانه پديد آمده است و نظام هستي براساس خير و جود و رحمت و رسانيدن موجودات به كمالات شايسته آن‌ها استوار است. جهان‌بيني توحيدي، يعني جهان«يك قطبي» و «تك محوري» است. جهان‌بيني توحيدي يعني جهان ماهيت «از اويي» (انا…) و «به سوي اويي» (انا

آدمی همان طور که در ناحیه تن و جسم خود ممکن است به یک رشته عوارض خوب و بد دچار شود، در ناحیه روح و روان خود نیز گاهی مبتلا به یک رشته عوارض و حوادث مشابه می گردد؛ هر چند در بسیاری از جهات، تن و روح با یکدیگر تفاوت دارند. مثلاً تن حجم

 به جاى دو كلمه رحمان و رحیم نیز در فارسى نمى توان واژه اى یافت كع عینا ترجمه آن باشد و اینكه بخشنده مهربان معمولا ترجمه مى كنند ترجمه رسائى نیست زیرا بخشنده ترجمه جواد است و مهربان ترجمه رؤف و هر دو از صفات پروردگار است كه در قرآن آمده است. جواد (بخشنده) یعنى

یک‏ مسأله ‏ای مورد سؤال است و آن اینکه: غالبا می‏گویند چرا قرآن کریم مثلا می‏گوید : «ذلک الکتاب لا ریب فیه هدی للمتقین » ( و نظیر این در آیات قرآن‏ زیاد است ) هدایت است برای متقیان . اینجور سؤال می‏کنند که در اینجا فرض بر این است که اول ، افراد متقی

امتحان های الهی برای این جهت است که انسان در خلال آن گرفتاری ها (کمال یابد). گرفتاری در نعمت یک جور گرفتاری است و گرفتاری در نقمت جور دیگر است. همه چیز برای این است که انسان گرفتار آن شود و خود را از آن آزاد کند. انسان در دنیا نیامده که از کنار نعمتها

در سوره رعد است که می‏فرماید : « ان الله لا یغیر ما بقوم حتی یغیروا مابانفسهم »یعنی خدا آن اوضاع و احوالی را که در یک قومی وجود دارد هرگز عوض نمی‏کند مگر آنکه خود آن قوم آنچه را که مربوط به خودشان است یعنی‏ مربوط به روح و فکر و اندیشه و اخلاق

با توجه به نظریاتی که عده ای با حساب جامعه شناسی مذهبی درباره منشأ گرایش انسان به دین و مذهب یا منشأ پیدایش دین و مذهب ابراز داشته اند. چند چیز روشن می شود، یکی اینکه هر که هر چه گفته است جز یک سلسله فرضیه ها چیز دیگری نیست، یعنی هر یک از اینها

شنيده‏ايد كه پيغمبران و ائمه معصومند. از شما می‏پرسند اينكه پيغمبران‏ يا ائمه معصومند يعنی چه؟ ميگوئيد اينها هرگز گناه نمی‏كنند. درست است‏ معنايش همين است، ولی بعد از شما می‏پرسند چرا گناه نمی‏كنند؟ اين چرا را دو جور ممكن است جواب بدهيد، يكی اينكه پيغمبران و ائمه از آن جهت‏ معصومند و گناه نمی‏كنند

حال معنی اینکه بنده ای به خدا نزدیک می شود چیست؟ مسلما نزدیکی به معنی اول (نزدیکی حقیقی) نیست؛ یعنی وقتی ما می گوییم بنده در اثر عبادت به خدا نزدیک می شود، مقصود این نیست که یک بنده فاصله اش با خدا کم می شود، به این معنا که قبلا میان او و خدا

«لئن شکرتم لازیدنکم و لئن کفرتم ان عذابی لشدید؛ که اگر واقعا سپاسگزاری کنید، البته نعمت شما را افزون خواهم کرد و اگر ناسپاسی کنید عذاب من بسیار سخت است» (ابراهیم/7). اگر بشر در مقابل نعمتها و انعامهای الهی حالت سپاسگزاری و حق شناسی و قدردانی داشته باشد، سنت الهی بر این است که آن

روایتی است از امام صادق علیه السلام که در کتاب معروف به نام مصباح الشریعه نقل شده است: این جمله را شاید کم و بیش در کتابهای عرفانی دیده باشید. امام صادق به فضیل بن عیاض فرمود: «یا فضیل العبودیة جوهرة کنهها الربوبیة» (خیلی جمله عجیبی است و از یک نظر جمله زننده ای هم

بعضی از معتزله درباره نسبت خداوند با مخلوقات چنین نظر داده اند که : باید برای مخلوقات از نظر تاثیر، استقلال و تفویض قائل بشویم و چنین بیندیشیم که نسبت خداوند به جهان، نسبت صنعتگر است به صنعت (مثلا سازنده اتومبیل و اتومبیل) که صنعت در پیدایش خود نیازمند به صنعتگر است ولی پس از

کلمه ” ”اذن” ” به معنی اعلام رخصت‏ است. این در جایی است که ماذون (اذن داده شده) یک موجود شاعر باشد، شعور داشته باشد. اذن در مورد انسانها درست است ولی حتی در مورد حیوانها با اینکه دارای درجه‏ای از شعور هستند درست نیست، یعنی جلوگیری نکردن از یک حیوان در انجام یک کار

قرآن کریم در خصوص وجه خلقی و وجه الهی موجودات و نسبت این دو می فرماید: کُلُّ شَیْءٍ هَالِکٌ إِلاَّ وَجْهَهُ. این‌ جمله‌ قسمتی‌ از آخرین‌ آیة‌ سوره قصص‌ است‌؛ و تمام‌ آیه‌ چنین‌ است‌: وَ لاَ تَدْعُ مَعَ اللَهِ إِلَـ’هًا ءَاخَرَ لاَ´ إِلَـ’هَ إِلاّ هُوَ کُلّ شَیْءٍ هَالِکٌ إِلاَّ وَجْهَهُ و لَهُ الْحُکْمُ وَ

انس ما با مفاهیم اعتباری و اجتماعی که در زندگی اجتماعی به کار می بریم غالبا سبب خطا و اشتباه ما می شود، سبب می شود که الفاظی که در معارف اسلامی آمده است از معنای حقیقی خود منسلخ شوند و مفهومی اعتباری و قراردادی پیدا کنند. ما آنجا که کلمه ” قرب ” و

مرزهای الهی شبیه مرزهایی است که طبیب برای بیمار مشخص می کند. کار طبیب صرفا جنبه ارشادی و راهنمایی دارد. اگر طبیب می‏گوید: تو به دلیل اینکه بیماری قند داری پس خربزه نخور، این‏ به دلیل زیانی است که خربزه به حال تو دارد. اگر بخوری به خود ستم‏ کرده‏ای، و الا به حال طبیب

نظریه خاص ماکس مولر که توحید قبل از شرک وجود داشته، نظریه ای است که وجود دارد ولی پیرو زیاد ندارد، اغلب نظریه شان این است که شرک قبل از توحید وجود داشته. البته با منطق دین و اسلام چنین است که توحید قبل از شرک وجود داشته، یعنی شرک یک توحید منحرف شده است.

بداء به فتح باء و الفِ كشیده، به معناى ظهور و انكشاف پس از خفا، و علم و آگاهى بعد از جهل و ناآگاهى است. همچنین به معناى تغییر رأى آمده است. البته به این معنى بر خداوند روا نیست. شیخ طوسى در این باره مى نویسد: بداء به معناى ظهور است؛ از این رو

ممکن است ذهنتان برود دنبال این مطلب که آیا اگر خداوند به انسان نعمتی داد و انسان گناهی مرتکب شد، آن گناه هر چه می خواهد باشد، خدا آن نعمت را از انسان می گیرد، یا میان گناهان و نعمتهایی که سلب می شود رابطه خاصی است یعنی هر گناهی تأثیر دارد در سلب نعمت

سؤال مطرح است که آیا پرستش را به مفهوم عبودیت می باشد؟ اگر پرستش مرحله نهایی عشق است، عبادتی را که بندگان فقط به قصد انجام وظیفه انجام می دهند چه می توان نامید؟ این که جواب روشنی دارد و آن این است که این، جزء اصول مسلم معارف اسلامی است که در عبادت، اخلاص