ماوراء

آثار تربیتى اعتقاد به معاد همه عقاید دینى در رفتار انسان مؤثر است؛ هر چند تأثیر آنها یکسان نیست. از میان عقاید دینى، اعتقاد به رستاخیز و معاد یکى از نافذترین و مؤثرترین باورها در جهت دادن به رفتار آدمى و تربیت و اصلاح اوست. چنین عقیده اى نقش شایانى در پرورش روح انسان دارد […]

قرآن از قیامت به روز رستاخیز (یوم البعث) یاد کرده و در پرسش و پاسخی که در قیامت میان بدکاران و درست کرداران رد و بدل می شود، می فرماید: “و یوم تقوم الساعة یقسم المجرمون ما لبثوا غیر ساعة کذلک کانوا یؤفکون * و قال الذین أوتوا العلم و الإیمان لقد لبثتم فی کتاب

يکي از ويژگي هايي که قرآن کريم براي قيامت بر شمرده، اين است که در آن روز صفات و نيت هاي باطني مردم وکفر و ايمان افراد روشن مي شود، و فردا که سر از خاک برآريم، احوال همگان مشخص خواهد شد. چه دردناک است، شخصي، يک عمر، در نظر مردم آبرومند جلوه کرده باشد،

از سؤالات مهمّى كه در بحث معاد مطرح است اين است كه آيا معاد تنها جنبه «روحانى» دارد، و يا جسم و بدن انسان نيز در جهان ديگر باز مى گردد، و انسان با همين روح و جسمى كه در دنيا دارد، تنها در سطحى برتر و بالاتر، به زندگى جديد ادامه مى دهد؟ جمعى

اشاره نظريه تناسخ ارواح يا انتقال نفس از بدني به بدن ديگر، از قرن‌ها پيش در مشرق زمين وجود داشته و با استقبال گسترده فرق و مذاهب گوناگون روبه‌رو بوده است. كساني به عنوان يك عقيده مذهبي به آن دل بسته و آن را يك امر واقعي پنداشته‌اند تا جايي كه نويسنده كتاب مي‌گويد: .

انسان همانند مسافرى است كه در سفر خود شش منزل دارد: سه منزل را پشت سر گذاشته و سه منزل دیگر را پیش رو دارد كه باید از آنها بگذرد . اما آن سه منزلى كه طی كرده : 1-صلب پدر: چنانكه خداوند مى فرماید: فَلیَنظُرِ الاِْنْسانُ مِمَّ خُلِقَ * خُلِقَ مِنْ ماءٍ دافِقٍ *

زندگي دنيا، تنها ابزار ساختن ابديت بنابراين، فرصت كوتاه عمر و زندگي دنيا تنها جايي است كه انسان مي تواند خود را براي ابديت بسازد و اين فرصت بي بديل و بي نظير هرگز تكرار نخواهد شد. هر انساني افزون بر اين كه خود را مي سازد، با نيت و كارهايش، فضاي آخرت خود را

انسان، ماهيت ساز و آخرت ساز انسان براساس آموزه هاي قرآني، موجودي به يك معنا بي شكل و ماهيت است و هركسي خود را مي سازد. هركسي در آغاز تولدش، تنها استعداد و ظرفيت را با خود همراه دارد كه به يك معنا قوه محض با تنها فعليت شدن هاست. در قرآن بارها از صيروره

د) اصل امتناع تعطيلي نفوس براساس نظريه تناسخ نفس، بدن قبلي را رها كرده و به بدن جديدي ملحق مي‌شود؛ در حالي كه ميان لحظه مفارقت از بدن قبلي و لحظه اتصال به بدن جديد فاصله ايجاد مي‌شود و در حد فاصل اين نقل و انتقال نفس از تدبير بدن معطل مي‌ماند كه لازمه آن

هر چند كه در آموزه هاي قرآني در تنقيص دنيا مطالب بسياري آمده و دنيا به عنوان لهو و لعب شناخته شده است، ولي مي بايست به اين مهم توجه داشت كه دنيا در تبيين قرآني، مقدمه آخرت است و تحليل هاي قرآني بر پايه اين نگرش شكل گرفته است تا به مخاطبان اين پيام

. تناسخ مُلكي تناسخ ملكي؛ يعني نفس انساني در اين عالم طبيعي، بدن مادي خود را رها كرده، وارد جسم و بدن مادي ديگري شود. آنچه از مكاتب هندي گزارش شده، ناظر به اين نوع از تناسخ است. تناسخ ملكي نيز خود به دو شكل مطرح است: الف) تناسخ ملكي نزولي؛ در اين قسم از

جهنّم، از آنِ متكبّرین است : استكبار ـ یعنی خود را بزرگ دیدن ـ موجب هبوط و نزول شیطان از بهشت شد، و او را ملعون و جهنّمی نمود، و مطرود و منفور شد. چرا كه در قبال حقّ، خود را ذی أثر دانست، و این خیالی است عظیم و گناهی است نابخشودنی. بر اثر

تمام این عالم وجود با همه این گسترش و پهناوری ای كه دارد، از مُلك و مَلكوت، و عالم نفوس و أرواح و عقول و طبیعت، تماماً تجلّیات و ظهورات حضرت حقّ سبحانه و تعالی می باشند، كه از كَتم عدم و نیستیِ محض آنها را موجود نموده و به خلعت و لباس وجود مخلّع

پرسش: آيا بهشتيان در مراتبي كه قرار دارند ، در بهشت نيز تكامل كرده و به معرفت آنان افزوده خواهد شد؟ پاسخ: اهل بهشت طبق نصّ آيات، داراي تكامل و هدايت خواهند بود: “و يزيد الله الّذين اهتدوا هديً والباقيات الصّالحات خيرٌ عند ربّك ثواباً و خيرٌ مرّدّاً؛1 كساني را كه در راه هدايت گام

پرسش: آيا انسان پس از مرگ در عالم برزخ تا قيامت خواهد ماند؟ پاسخ: برزخ جهاني است ميان دنيا و عالم آخرت؛ يعني هنگامي كه روح از بدن جدا مي‏شود، پيش از آن كه بار ديگر در قيامت به بدن اصلي باز گردد، در عالمي كه ميان اين دو عالم است و برزخ ناميده مي‏شود،

7- استوارترين نظريه در تفسير «روح‏» به نظر نگارنده، علامه سيدمحمدحسين طباطبايى در تفسير الميزان، استوارترين و منسجم ترين نظريه را در مورد روح ارايه كرده ‏اند كه خلاصه آن را در پى مى‏آوريم: 7-1- معناى روح علامه مى‏نويسد: مردم چه در گذشته و چه در حال، با همه اختلاف شديدى كه در باره حقيقت

پرسش: آيا ديدار افراد يك خانواده در عالم برزخ امكان دارد؟ يعني مي‏توانند يكديگر را بشناسند و كنار هم بمانند؟! پاسخ: در محاسن برقي آمده: حماد بن عثمان از امام صادق(ع) نقل كرده است كه: حضرت سخني از ارواح مؤمنان به ميان آورد و فرمود: آن‏ها يكديگر را ملاقات مي‏كنند. با تعجب گفتم: يكديگر را

5- وجوه معانى روح در قرآن همان طور كه قبلا اشاره شد لفظ روح در قرآن كريم 21 بار آمده است.بى‏ترديد، در تمامى اين موارد مصداق واحدى مراد نيست.با توجه به ظاهر و سياق آيات قرآن مى‏توان موارد كاربرد را در چند گروه جاى داد. 5- 1- موجودى مستقل در رديف فرشتگان روح در آياتى

پرسش: مزيت بهشت بر اين دنيا چيست با اينكه خداوند از درختان و نهرهاي زير آن‏ صحبت مي‏كند؟ پاسخ: اولاً، نعمت‏هاي بهشتي از نظر كيفيت، با آنچه در اين جهان است، قابل قياس نيست. ثانياً نعمت‏هاي اين جهان، گذرا و ناپايدار و نعيم بهشتي جاويد و استوار است. ثالثاً، نعمت‏هاي دنيوي مشوب به انواع سختي‏ها

1. مقدمه: از زمانى كه خداوند متعال با وحى بر پيامبرانش از دميدن «روح‏» خود در پيكر انسان پرده برداشت، واژه روح به عنوان يكى از واژه ‏هاى پر رمز و راز در حوزه انسان‏شناسى مطرح شد.پس از آن فيلسوفان، متكلمان، عارفان و روان‏شناسان در بيان حقيقت آن نظراتى ابراز داشتند. به رغم پاره‏اى اشتراكات

پرسش: آيا همه كساني كه به جهنم مي‏روند مخلد در آتش هستند؟ چه كساني مخلد درآتش نيستند؟ پاسخ: از مجموعه آيات قرآن و اخبار معصومين به دست مي‏آيد، كه همه كساني كه به جهنم وارد مي‏شوند مخلّد در آتش نيستند؛ بلكه عده‏اي خاص هستند كه وعده خلود به آنان داده شده است؛ از جمله: 1-

پرسش: آيا بهشت و جهنم داراي طبقه هاي خاصي است؟ آن ها را نام برده و توضيح دهيد؟ پاسخ: بهشت داراي مقامات و مراتبي است كه از آن ها به درجات بهشت تعبير مي شود.هر گروهي از مؤمنان و اهل بهشت طبق اعمال و شايستگي هايي كه در دنيا كسب كرده اند در درجه اي

پرسش: آيا كساني كه وارد جهنم مي‏شوند، براي هميشه در جهنم خواهند ماند؟ آيا درآخرت مرگي وجود دارد؟ پاسخ: الف) همه كساني كه وارد جهنم مي‏شوند براي هميشه در جهنم نخواهند بود و تنها عده خاصي مانند كافران براي هميشه در جهنم خواهند بود، (ر.ك: مكارم شيرازي، پيام قرآن، ج 6، ص 483، دار الكتب

لَقَدْ آتَینَا مُوسَى الْكِتَابَ وَقَفَّینَا مِنْ بَعْدِهِ بِالرُّسُلِ وَآتَینَا عِیسَى ابْنَ مَرْیمَ الْبَینَاتِ وَأَیدْنَاهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ أَفَكُلَّمَا جَاءَكُمْ رَسُولٌ بِمَا لَا تَهْوَى أَنْفُسُكُمُ اسْتَكْبَرْتُمْ فَفَرِیقًا كَذَّبْتُمْ وَفَرِیقًا تَقْتُلُونَ ما به موسی کتاب (تورات) دادیم؛ و بعد از او، پیامبرانی پشت سر هم فرستادیم؛ و به عیسی بن مریم دلایل روشن دادیم؛ و او را به

سوال: آيا در آن دنيا ازدواج و در نتيجه زاد و ولد وجود دارد؟ جواب: در مورد ازدواج در بهشت آيات بسياري است كه وجود روابط زناشويي و التذاذات جنسي را از طريق همسران بيان مي‏كند؛ مانند “وَ أَزْواجٌ مُطَهَّرَةٌ” از طرف ديگر مومنين در بهشت در كنار همسران و فرزندان مومن دنيايي خود مي‏باشند

لَعَلِّی أَعْمَلُ صَالِحًا فِیمَا تَرَكْتُ كَلَّا إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا وَمِنْ وَرَائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلَى یوْمِ یبْعَثُونَ شاید در آنچه ترک کردم (و کوتاهی نمودم) عمل صالحی انجام دهم!» (ولی به او می‌گویند:) چنین نیست! این سخنی است که او به زبان می‌گوید (و اگر بازگردد، کارش همچون گذشته است)! و پشت سر آنان برزخی است

ثُمَّ الْجَحِیمَ صَلُّوهُ سپس او را در دوزخ بیفکنید!«الحاقة/31» ثُمَّ فِی سِلْسِلَةٍ ذَرْعُهَا سَبْعُونَ ذِرَاعًا فَاسْلُكُوهُ بعد او را به زنجیری که هفتاد ذراع است ببندید؛«الحاقة/32» وَلَا طَعَامٌ إِلَّا مِنْ غِسْلِینٍ و نه طعامی، جز از چرک و خون!«الحاقة/36» لَا یأْكُلُهُ إِلَّا الْخَاطِئُونَ غذایی که جز خطاکاران آن را نمی‌خورند!«الحاقة/37» كَلَّا إِنَّهَا لَظَى اما هرگز

قَالُوا رَبَّنَا مَنْ قَدَّمَ لَنَا هَذَا فَزِدْهُ عَذَابًا ضِعْفًا فِی النَّارِ (سپس) می‌گویند: «پروردگارا! هر کس این عذاب را برای ما فراهم ساخته، عذابی مضاعف در آتش بر او بیفزا!»«ص/61» وَقَالُوا مَا لَنَا لَا نَرَى رِجَالًا كُنَّا نَعُدُّهُمْ مِنَ الْأَشْرَارِ آنها می‌گویند: «چرا مردانی را که ما از اشرار می‌شمردیم (در اینجا، در آتش دوزخ)

وَلَا صَدِیقٍ حَمِیمٍ و نه دوست گرم و پرمحبتی!«الشعراء/101» فَلَوْ أَنَّ لَنَا كَرَّةً فَنَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ ای کاش بار دیگر (به دنیا) بازگردیم و از مؤمنان باشیم!»«الشعراء/102» إِنَّ فِی ذَلِكَ لَآیةً وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِینَ در این ماجرا، نشانه (و عبرتی) است؛ ولی بیشتر آنان مؤمن نبودند!«الشعراء/103» یسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذَابِ وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِیطَةٌ بِالْكَافِرِینَ آنان با

وَمَنْ یهْدِ اللَّهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِ وَمَنْ یضْلِلْ فَلَنْ تَجِدَ لَهُمْ أَوْلِیاءَ مِنْ دُونِهِ وَنَحْشُرُهُمْ یوْمَ الْقِیامَةِ عَلَى وُجُوهِهِمْ عُمْیا وَبُكْمًا وَصُمًّا مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ كُلَّمَا خَبَتْ زِدْنَاهُمْ سَعِیرًا هر کس را خدا هدایت کند، هدایت یافته واقعی اوست؛ و هر کس را (بخاطر اعمالش) گمراه سازد، هادیان و سرپرستانی غیر خدا برای او نخواهی یافت؛ و