کلیپ
پادکست
متن
بسمالله الرحمن الرحیم
کارشناس: استاد مهدوی ارفع
عنوان: امید و امیدآفرینی، غصه الکی نخوردن
برای شناخت هر چیز، میتوان آن را با ضدش سنجید؛ چراکه این روش، درک و فهم را آسانتر میسازد.
مثلاً، برای درک مفهوم “عقل“، شناخت “جهل” یاریرسان است؛ و به همین ترتیب، برای فهم “امید“، میتوان به “ناامیدی” نگریست.
بسیاری از افراد، ناامیدی را راحتتر درک میکنند؛ زیرا در برهههایی از زندگی، با وجود تلاش و برنامهریزی، به نتیجه دلخواه نرسیدهاند. برای مثال،
- ممکن است فردی برای کنکور تلاش کرده اما موفق نشده باشد.
- یا تیم ورزشیاش با وجود کوششهای فراوان، مقامی کسب نکرده باشد.
- گاهی نیز والدین برای تربیت فرزندان خود زحمت کشیدهاند، اما فرزند به آن شخصیت مؤمن و مؤثر اجتماعی که مورد نظرشان بوده، دست نیافته است.
یکی از عواملی که به انسان کمک میکند تا مفهوم امید را بهخوبی دریابد، تجربه همین نقاط ناامیدی است. در چنین مواقعی، انسان عوارض روانی ناخوشایندی را در خود احساس میکند که منشأ درونی دارند. یکی از این عوارض، حسرت خوردن و غصه بیهوده است. باید به یاد داشت که حتی پسر حضرت نوح (ع)، با وجود اینکه پدرش پیامبر اولوالعزم و شیخالانبیا بود، نطفه و لقمهاش حلال بود و در خانهای سرشار از وحی و ارزشهای الهی رشد یافته بود، سرانجام به بیراهه رفت. آیا در چنین شرایطی، حضرت نوح (ع) باید همواره در غم و اندوه فرو میرفت؟
امیرالمؤمنین علیه السلام در نهجالبلاغه شریف، حکمت ۱۴۳، میفرمایند:
الحمو نصف الحرم: اندوه، نیمی از پیری زودرس است.
ایشان تصریح میکنند که نیمی از پیریهای زودرس شما ناشی از همین غم و غصههای بیهوده است. البته انسان باید دغدغه تربیت فرزندش را داشته باشد، اما این دغدغه باید در او امید و انرژی تولید کند تا برای رسیدن به هدف، حرکت کند، بیاموزد، تلاش کند، برنامهریزی نماید و اقدام کند. نباید بنشیند و با غصه خوردن بگوید: «چرا فرزندم اینگونه شد؟ من دلم میخواست او آنگونه باشد!» یا چرا خانواده ما به آن شکلی که میخواستم، نرسید؟
- غم و غصه، سَمِّ امید است.
این نکتهای است که باید همواره به آن توجه داشت. اگر در هر موضوعی، چه تجارت، چه تربیت فرزند، چه کارهای علمی، فرهنگی یا تجاری، میخواهید با امید پیش بروید، باید بدانید که سمّ امید، غم و غصه بیهوده است. اگر تلاش کردهاید و به نتیجه نرسیدهاید، نباید غصه بخورید. باید با گفتن «یا علی» دوباره شروع کنید. شاید دیگران که شکست خوردهاند، همه دقتهای لازم را به کار نبردهاند؛ پس با «یا علی» مجدداً آغاز کنید.
زمانی که حضرت از «پیری» سخن میگویند، منظورشان ناتوانی و سلب قدرت حرکت است. فردی که چهل سال دارد، اما چنان ناامیدانه سخن میگوید که گویی نود و نه ساله است و چندین سکته کرده، دچار همین پیری زودرس ناشی از غم و غصه شده است.
برای اینکه امید در وجودتان آسیب نبیند، هر شکستی را مقدمهای برای پیروزی جدید بدانید. به جای غصه خوردن، باید اشکالات و نقاط ضعف خود را پیدا کنید. مثلاً بگویید: خب، در مرحله قبلی، من سه نکته را دقیقاً رعایت نکردم؛ این بار این سه مورد را مراعات میکنم و انشاءالله در حرکت بعدی به پیروزی خواهم رسید.
منابع:
- حکمت ۱۴۳ نهچالبلاغه