تنبلی آفت امید

بسم‌الله الرحمن الرحیم

کارشناس: استاد مهدوی ارفع

عنوان: امید و امید آفرینی، تنبلی آفت امید

• همان‌گونه که امید به انسان برای حرکت، مقاومت و مبارزه با موانع و مشکلات، نیرو و انرژی می‌بخشد، تنبلی نیز آفت این امید است.

در حکمت ۱۵۰ نهج‌البلاغه، هنگامی که فردی از امیرالمؤمنین (ع) درخواست موعظه کرد، حضرت فرمودند: “از کسانی مباش که بدون عمل، به آخرت امید دارند. “

این سخن نشان می‌دهد که امیدواری به بهشت بدون تلاش در دنیا، یک آفت عمومی است که حضرت در ابتدای موعظه‌ای طولانی، به آن اشاره می‌کنند.

• بنابراین، امید به تنهایی کافی نیست؛ بلکه شرط لازم برای سعادت است.

انسان باید برای آنچه به عنوان یک هدف مطلوب به آن امید دارد، تلاش و برنامه‌ریزی کند.

امیرالمؤمنین (ع) در این باره می‌فرمایند:

• «کسی که از تنبلی و کاهلی اطاعت کند، حقوق مختلفی را ضایع می‌سازد»؛ از جمله حق نفس خویش، حق والدین، حق مردم، حق خدا و حتی حق طبیعت. روشن است فردی که حقوق خود و دیگران را تباه می‌کند، نمی‌تواند به عاقبتی نیکو امیدوار باشد.

این اصل با منطق الهی نیز سازگار است که می‌فرماید: «لَیْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَى»؛ یعنی: برای انسان بهره‌ای جز سعی و کوشش او نیست. هر کس همان را درو می‌کند که کاشته است.

• بر همین اساس، امیرالمؤمنین (ع) در نامه سی‌ویکم به فرزندشان امام حسن (ع) توصیه می‌کنند که در پیشگاه خداوند، خود را همچون موجودی ضعیف و کوچک ببیند که برای بزرگ شدن باید بسیار تلاش کند.

این بدان معناست که باید قدر عمر، فرصت‌ها، امکانات و نعمت‌ها را دانست و اجازه نداد حتی لحظه‌ای از آن تلف شود؛ زیرا روزی خواهد رسید که دست انسان خالی است و دیگر فرصتی برای عمل باقی نمانده است.

این جمله زیبا از نهج‌البلاغه را به عنوان حُسن ختام به شما هدیه می‌دهم. حضرت می‌فرمایند:

• امروز، روز عمل است نه حسابرسی؛ و فردا (قیامت)، روز حسابرسی است نه عمل. در آن روز، دیگر هیچ‌کس امکان آن را نخواهد داشت که حتی عمل کوچکی به نامۀ اعمال خود بیفزاید.

منابع:

• حکمت 150 نهچ‌البلاغه