۰۱- شیوع و تشخیص ناباروری

بسم‌الله الرحمن الرحیم

کارشناس: استاد ماهروزاده

عنوان: شیوع و تشخیص ناباروری

ناباروری مسئله‌ای است که در سراسر جهان رو به پیشرفت بوده و در کشور ما نیز شیوع دارد.

• گزارش‌های مختلف در این زمینه متفاوت است، اما معمولاً حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد از زوجین با مشکل ناباروری درگیر هستند.

علل ناباروری را می‌توان به شرح زیر دسته‌بندی کرد:

• عوامل زنانه: تقریباً ۳۵ تا ۴۰ درصد از موارد ناباروری به دلیل عواملی است که مختص بانوان می‌باشد.
• عوامل مردانه: حدود ۳۵ تا ۴۰ درصد از موارد ناباروری نیز ناشی از عوامل مربوط به آقایان است.
• ناباروری با علت نامشخص: ۲۰ درصد از زوجین نیز دچار ناباروری هستند که با وجود ارزیابی‌های صورت‌گرفته، علت پاتولوژیک خاصی برای عدم بارداری آن‌ها یافت نمی‌شود. لازم به ذکر است که این آمارها ممکن است در مطالعات مختلف، گزارش‌های متفاوتی داشته باشند.

برای تشخیص و ارزیابی ناباروری، زمان‌بندی مشخصی وجود دارد:

• زوجین زیر ۳۵ سال: اگر خانمی که زیر ۳۵ سال سن دارد، به مدت یک سال اقدام منظم برای بارداری داشته باشد و موفق به آن نشود، نیاز به ارزیابی دارد.
• زوجین بالای ۳۵ سال: در صورتی که سن زوجین بالای ۳۵ سال باشد، معمولاً زمان ۶ ماه را در نظر می‌گیریم. بنابراین، اگر زوجینی با سن بالای ۳۵ سال، به مدت ۶ ماه اقدام منظم برای بارداری داشته باشند و نتیجه موفقیت‌آمیز نباشد، باید ارزیابی‌های لازم برایشان صورت گیرد.

“اقدام منظم” برای بارداری به معنای برقراری رابطه جنسی در زمان‌هایی است که بیشترین شانس باروری در چرخه قاعدگی وجود دارد. یک بانو باید اولین روز سیکل قاعدگی خود تا اولین روز خونریزی بعدی را در نظر بگیرد و میانه این سیکل را محاسبه کند. توصیه می‌شود رابطه جنسی در بازه زمانی حدود یک هفته در میانه سیکل، یعنی دو تا سه روز قبل و سه تا چهار روز بعد از میانه سیکل، برقرار شود تا منجر به باروری گردد.

برای تشخیص ناباروری، ارزیابی‌های پاراکلینیکی و شرح حال پزشکی اهمیت ویژه‌ای دارند:

• برای آقایان: معمولاً تست اسپرموگرام درخواست می‌شود که شرایط خاص خود را دارد. آزمایشگاه‌ها در این خصوص راهنمایی لازم را ارائه می‌دهند و نمونه باید ظرف مدت ۲۰ دقیقه به آزمایشگاه نزدیک منزل رسانده شود.
• برای بانوان:
• سونوگرافی: انجام سونوگرافی در میانه سیکل برای بررسی وجود فولیکول خوب و اطمینان از قابلیت باروری آن اهمیت دارد.
• آزمایشات پاراکلینیک: آزمایشاتی برای تشخیص وضعیت باروری بانو انجام می‌شود.
• شرح حال پزشکی: مهم‌تر از ارزیابی‌های پاراکلینیک، گرفتن شرح حال از بیمار است. این شرح حال شامل بررسی دقیق شرایط قاعدگی و وجود هرگونه بیماری زمینه‌ای است که ممکن است فرد داشته باشد. برای مثال، کم‌کاری تیروئید، مشکلات غددی، یا چاقی مفرط، همگی جزو ارزیابی‌هایی هستند که در شرح حال به آن‌ها پرداخته می‌شود و به تشخیص کمک شایانی می‌کنند.