کلیپ
پادکست
متن
بسمالله الرحمن الرحیم
کارشناس: استاد محمودی
عنوان: هوش مصنوعی و اینترنت
وب و اینترنت: از ۱۹۹۰ تا امروز
- در سال ۱۹۹۰ میلادی، آقای تیم برنرزلی ایده وب (Web) را ایجاد کرد.
- وب در فارسی به معنای «تارنما» یا «وبنا» (تار) است.
- ایشان این ایده را پایهگذاری کرد و شبکۀ جهانی اینترنت را به تار عنکبوت تشبیه نمود که از دور در هم تنیده به نظر میرسد، در حالی که تارهای نزدیکبین هر کدام بهشکلی منظم حول یک مدار مرکزی قرار دارند. دقیقاً اینترنت به همین شکل است.
- ایشان زمینۀ شکلگیری اینترنت را فراهم آورد، زبان اچتیامال (HTML) را توسعه داد و پس از اختراع اینترنت توسط او، دوران وب ۱ از سال ۱۹۹۱ آغاز شد.
- این توسعه جهانی وب ۱ ادامه یافت و به وب ۲ (شبکههای اجتماعی) و وب ۳ (اینترنت اشیا) رسید که تا امروز شاهد پیشرفت آن هستیم.
ماهیت فیزیکی اینترنت و اقیانوسها
اینترنت در دنیا چیست؟ اینترنت مجموعهای از کابلهای فیبر نوری است که در کف اقیانوسها قرار گرفتهاند و زمینۀ اتصال سیستمها به یکدیگر را فراهم کردهاند.
اگر نقشۀ آن را به دقت بنگریم، شبیه به عکس رادیولوژی اینترنت است. همانگونه که در عکس رادیولوژی، یک هیکل عظیم، تنها مجموعهای از چند استخوان به هم پیوسته دیده میشود، اینترنت نیز در عکس رادیولوژی مجموعهای از همین کابلها در کف اقیانوسهاست که توسط مراکز داده در اختیار افراد قرار میگیرد و اتصال سیستمها را فراهم میسازد.
پروژۀ استارلینک و مدار لئو
کاری که پروژۀ استارلینک در حال انجام آن است، این است که بهجای استفاده از کابلهای کف اقیانوسها، اتصال افراد از طریق ماهوارههایی در مدار لئو (LEO) شکل گیرد. مدار لئو، علاوه بر اینکه مدار مخابراتی، نظامی و تصویربرداری است، اکنون مدار اینترنتهای ماهوارهای نیز محسوب میشود.
ایدۀ استارلینک این است که بین ۷۰۰۰ تا ۱۱۰۰۰ ماهواره را در ارتفاع ۵۵۰ کیلومتری زمین در مدار لئو قرار دهد؛ هرچه تعداد این ماهوارهها بیشتر باشد، کیفیت اتصال بهتر خواهد بود. سپس بر روی کره زمین نیز از طریق دیشهایی، انتقال اطلاعات شکل میگیرد. این امر زمینۀ پدید آمدن اینترنت و اتصال را بدون نیاز به کابلهای فیبر نوری در کف اقیانوسها فراهم میسازد.
این نکته صحیح است که اگر یکی از کشتیها لنگر خود را در خلیج فارس بالا نکشد و کابلهای عبوری را ببرد، اینترنت منطقه قطع میشود؛ ایده استارلینک برای رفع همین وابستگی است.
حاکمیتپذیری استارلینک و نقد تبلیغات
علیرغم تبلیغاتی که درباره استارلینک انجام میشود، این سامانه مدیریتپذیر و حاکمیتپذیر است و اینگونه نیست که نتوان در مقابل آن ایستاد.
برخی شیطنتها و انحرافات رسانهای شکل میگیرد. بهعنوان مثال، رسانههای داخلی خبری مبنی بر اتصال مستقیم گوشیها به ماهواره را بازتاب میدهند، اما ترجمۀ کامل خبر را ارائه نمیکنند.
ایده دایرکت تو سل (Direct to Cell) که ایلان ماسک دنبال میکند، از طریق BTSها ایستگاههای فرستنده و گیرنده پایه محقق میشود. به این معنا که ارائهدهنده سرویس سیمکارت مانند همراه اول زمینۀ اتصال کاربر را فراهم میکند، نه آنکه خود گوشی مستقیماً به ماهواره متصل شود.
این انحرافات با هدف فراهمسازی این زمینه انجام میشود که فیلترینگ غیرقابل دفاع است و ادعا شود که جهان آینده، جهان فیلتری نیست. البته ما نیز این نکته را قبول داریم که فیلترینگ باید صرفاً برای حالت اضطرار باشد؛ زیرا باید مخاطب را با محتوای مناسب به خود جذب کرد، نه صرفاً با بستن دسترسی به محتواهای دیگر.
امنیت مدار لئو و نقش حکومتها
نکته مهم این است که استارلینک حاکمیتپذیر است. روسیه پیش از این تهدید کرده بود که در صورتی که نقض حاکمیت ملی شکل گیرد، چند ماهواره را در مدار لئو مورد حمله قرار خواهد داد. این اقدام منجر به ناامن شدن مدار میشود؛ چرا که از بین رفتن تعدادی از ماهوارهها، آشغالهای فضایی زیادی را در فضا باقی میگذارد که امنیت بقیه ماهوارهها در آن سطح را نیز خدشهدار میکند.
پس از این تهدید، سازمان جهانی برای اینترنتهای ماهوارهای پدید آمد. در دولت شهید رئیسی، تیم ایشان با این سازمان مکاتبهای کرد. نتیجۀ آن این بود که اینترنت استارلینک پوشش خود را در داخل ایران قطع کرد. این مورد نشان میدهد که حکمرانیپذیری وجود دارد. هرچند ممکن است در ایران اهمیت زیادی به حکمرانی فضای مجازی داده نشود، اما در کشورهای دیگری مانند چین و روسیه این قضیه برایشان مهم است.Top of Form
Bottom of Form