کلیپ
پادکست
متن
بسمالله الرحمن الرحیم
کارشناس: استاد محمودی
عنوان: تاریخچه هوش مصنوعی
یکی از مهمترین اقداماتی که برای درک صحیح هوش مصنوعی باید انجام دهیم، این است که بدانیم رایانهها از چه زمانی پدیدار شدند، چگونه کار میکنند و تاریخچهشان چیست.
پیدایش واژگان و ابزارهای محاسبه
- واژه کامپیوتر (Computer) از کلمه کامپیوت (Compute) به معنای محاسبه به واسطه ماشین گرفته شده است.
این واژه در سال ۱۶۴۶ میلادی وارد فرهنگ آکسفورد شد. در اوایل دهه ۵۰ میلادی، هنوز اصطلاح ماشین رایانش (Computing Machine) استفاده میشد و پس از آن، واژه کامپیوتر بهتدریج رایج شد. این واژه در سال ۱۳۴۱ هجری شمسی وارد فرهنگ و ادبیات ما ایرانیها گردید. معادل فارسی آن «رایانه» است که از مصدر «رایانیدن» به معنای مرتب کردن و سازمان دادن گرفته شده است.
بشر همواره علاقهمند بوده است که ابزارهایی را اختراع کند که در محاسبه به او یاری رسانند. چرتکه، که ۴۰۰ سال پیش توسط چینیها اختراع شد، ابزاری برای محاسبه بود. بهتدریج، ابزارهای محاسبه قویتر شدند؛ از جمله این ابزارها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- ماشینهای بافندگی ژاکارد (که ابزاری برای محاسبات ساده بودند)
- استخوان ناپیر (چیزی شبیه به جد ماشینحسابهای دستی بسیار قدیمی)
- پاسکالین در سال ۱۶۴۲ (ماشینحساب مکانیکی آن دوران که برای جمع و تفریق استفاده میشد)
- ماشین تحلیلی چارلز بابیج که برای اولین بار در سال ۱۸۳۰ تولید شد و میتوانست اطلاعات را ذخیره کند؛ یعنی ماشینی که قادر بود کار قبلیاش را بفهمد.
- دستگاه جدولبندی آقای هولریس
- آنالایزر دیفرانسیل
آلن تورینگ و ایدهی هوش مصنوعی
- ایده هوش مصنوعی برای اولین بار توسط آقای آلن تورینگ مطرح شد.
آلن تورینگ در سال ۱۹۳۶ میلادی بحث هوش مصنوعی را به صورت گسترده در رسانهها مطرح نمود.
آزمایش تورینگ
آقای تورینگ آزمایشی را مطرح کرد که به آزمایش تورینگ معروف شد. وی میگفت: من یک نفر را داخل اتاقی قرار میدهم. این فرد یک سؤال میپرسد. این سؤال را یک بار سیستم جواب میدهد و همزمان یک انسان دیگر نیز پاسخ میدهد. پاسخهایی که ترکیبی از پاسخ انسانی و ماشینی هستند، در اختیار فرد داخل اتاق قرار میگیرد، در حالی که او نمیداند کدام پاسخ متعلق به کیست. اگر این فرد نتواند بفهمد کدام پاسخ را ماشین داده است و کدام را انسان، در آن صورت، ما به هوش مصنوعی دست یافتهایم.
نقد تعریف هوش از منظر تورینگ
نقدی به تعریف هوش از منظر آلن تورینگ وارد است. آنچه ایشان به عنوان هوش معرفی میکند، با تعریفی که ما از هوش داریم، تفاوت دارد؛ زیرا در تعریف ما از هوش، اراده، شرط اصلی است. هوش مراحل و عناصری دارد، از جمله اراده، اما سیستمهای هوش مصنوعی هیچکدام از این عناصر را ندارند.
- یکی از مهمترین و بنیادیترین عناصر در هوش و هوشمندی، شناخت و فهم از خود است.
آیا هوش مصنوعی این فهم از خود را به عنوان موجودی مستقل دارد؟ مسلماً خیر. همچنین، هوش و هوشمندی ترکیبی از پردازشهای متعدد ذهنی، احساسی، عقلانی و استدلالی است.
به عنوان مثال، آیا هوش مصنوعی میتواند درد یا غم را تجربه کند و بفهمد؟
در هنگام گفتگو با چتجیپیتی ممکن است شما یک بحث ناراحتکننده مطرح کنید و سیستم بگوید من ناراحت شدم.
اما آیا هوش مصنوعی واقعاً ناراحتی، تنهایی و آن حس انقباضی را که انسان تجربه میکند، میفهمد؟. در ادامه، در باب هوش و هوشمندی بیشتر صحبت خواهیم کرد.
تکامل رایانهها و شرکتهای فناوری
بهتدریج رایانهها شکل گرفتند. اولین کامپیوتر در دنیا در سال ۱۹۳۷ با نام مارک ۱ (Mark I) پدید آمد. این کامپیوتر ۷۶۵ هزار قطعه داشت. وزن آن تقریباً چهار و نیم تُن بود و توان پردازش اطلاعاتش به مراتب کمتر از گوشیهای سادهای است که امروزه در جیب ما ممکن است باشد.
شرکتهای فناوری نیز بهتدریج پدید آمدند. شرکت اچپی (HP) در سال ۱۹۳۹ شکل گرفت. برخلاف تصور برخی افراد که آن را مخفف هری پاتر میدانند، کلمه اچپی مخفف نام آقایان دیوید پاکارد و بلهیولت است. اچپی قدیمیترین شرکت فناوری در دنیا محسوب میشود.
پس از آن، ابرکامپیوترها شکل گرفتند و پیشرفتهتر شدند خانم گریس هاپر اولین کسی بود که زبان برنامهنویسی برای سیستمها اختراع کرد. سیستمها آنقدر پیشرفتهتر شدند که نیاز به زبان برنامهنویسی برای آنها احساس شد. در ادامه زبانهای برنامهنویسی مختلف شکل گرفتند. آقای تامسون نیز زبان یونیکس را اختراع کرد. این مسیر تا اختراع ذخیرهسازها ادامه پیدا کرد.