کلیپ
پادکست
متن
بسمالله الرحمن الرحیم
کارشناس: استاد محمودی
عنوان: کاربردهای هوش مصنوعی در جغرافیا
در این بخش، به بررسی کاربردهای هوش مصنوعی در حوزه جغرافیا میپردازیم.
- هوش مصنوعی در جغرافیا میتواند به تحلیل و پردازش دادههای جغرافیایی و تهیه نقشههای هوشمند کمک کند.
تحلیل تصاویر ماهوارهای
یکی از مباحث اصلی در این حوزه، بحث تحلیل تصاویر ماهوارهای است. این موضوع به دلیل نیاز به تحلیل سریع و خودکار دادههای عظیم اهمیت مییابد.
- ضرورت هوش مصنوعی در تحلیل تصاویر
در جنگها و در دفاع مقدس، مشاهده شده است که دشمنان ما از تحلیل تصاویر ماهوارهای به خوبی استفاده کردهاند.
روش کار:
ماهوارههای متعددی در حال فعالیت هستند. این ماهوارهها هر چند دقیقه یک بار از مکانهای مختلف عکس میگیرند و تصاویرشان به صورت خودکار توسط هوش مصنوعی تحلیل میشود.
مزیت:
هوش مصنوعی میتواند به راحتی حرکت هرگونه تجهیزات نظامی را ببیند. این امر کار را برای نیروهای نظامی یک کشور دشوار میسازد.
محدودیت عامل انسانی:
اگر قرار باشد تصاویر این ماهوارهها دانه دانه بیایند و یک عامل انسانی بخواهد آنها را تطبیق دهد، زمان کافی وجود نخواهد داشت و عامل انسانی واقعاً عقب میماند. در اینجا است که هوش مصنوعی به عنوان کمککار وارد عمل میشود.
سیستمهای اطلاعات مکانی هوشمند (GIS)
هوش مصنوعی در سیستمهای اطلاعات مکانی (GIS) با استفاده از تکنیکهای خود میتواند نقشههای جغرافیایی را تحلیل کند، الگوها و روابط مکانی را شناسایی نماید و پیشبینیهای مکانی را انجام دهد.
- نحوه شناسایی هویت مکانی و کاری
سیستمهای اطلاعات مکانی هوشمند میتوانند از نحوه حضور افراد در مکانهای متعدد، به اهمیت مکان یا اهمیت فرد پی ببرند.
برای مثال، فردی که از مکان خاصی (خانه) وارد محل کارش میشود
- محل کارش حدس زده میشود.
- خانهاش حدس زده میشود.
- اگر محل کارش به ستاد یا مجموعه بالاتر انتصاب داشته باشد، آن نیز حدس زده میشود.
اینها همه از طریق سیستمهای اطلاعات مکانی هوشمند انجام میپذیرد.
مثال عملی:
اگر فردی مانند محمودی از خانه به دانشگاه برای تدریس برود، محل کارش شناسایی میشود.
اگر بخواهد به مکان دیگری مانند وزارت علوم برود، این مکان نیز شناسایی میشود.
نحوه تعامل فرد با مکانهای دیگر (مثلاً رفتن به مؤسسه خصوصی یا دانشگاه دیگر) نیز رصد میشود و هم هویت فرد و هم هویت آن مکان مشخص میگردد.
در نتیجه، هویت محمودی به عنوان استاد دانشگاه تثبیت شده و آن مکان نیز در هوش مصنوعی با برچسبهای آموزشی برچسبگذاری میشود.
سایر کاربردهای هوش مصنوعی در جغرافیا
کاربردهای دیگر هوش مصنوعی در جغرافیا شامل موارد زیر هستند:
- مکانیابی بهینه
- پیشبینی آب و هوا
- پردازش و تحلیل دادههای مکانی
- نقشهبرداری خودکار
- مدلسازی جغرافیایی
اگرچه نرمافزارهای قدیمیتری مانند گوگل ارث (Google Earth) در این قضیه کمکار بودند و هوشمند نبودند، اما اکنون نرمافزارهای هوشمندتری وجود دارد.
تشخیص ترافیک در سطح جهانی: مثال هوش مصنوعی
یکی از کاربردهای مهم هوش مصنوعی، تشخیص ترافیک در کل دنیا است.
الف) عملکرد سیستمهای مکانیاب
هوش مصنوعی چطور متوجه میشود که در یک شهر (مانند قم یا تهران) ترافیک به چه شکل است و آن را با رنگهای سبز (روان)، نارنجی (آهسته)، قرمز (قفل) یا جگری (ایستاده) نمایش میدهد؟
برخی تصور میکنند که ماهوارهها از بالا آسفالت را شناسایی میکنند، در حالی که این سیستم بر اساس عامل دیگری کار میکند .
ب) روش جمعآوری اطلاعات و تحلیل
ما لحظه به لحظه داریم اطلاعات مکانی خودمان را برای گوگل منتشر میکنیم.
مثال:
زمانی که ۲۰ نفر در یک اتوبان با سرعت ۹۰ کیلومتر حرکت میکنند، یعنی اتوبان روان است (رنگ سبز)
- اگر سرعت این ۲۰ نفر ناگهان به ۵۰ کیلومتر کاهش یابد، یعنی ترافیک آرام است (رنگ نارنجی)
- اگر سرعت آنها به ۲۰ کیلومتر برسد، سیستم خودکار وضعیت را قرمز تشخیص میدهد.
- اگر در حالت ایستاده و با دنده یک حرکت کنند، وضعیت جگری میشود.
این کار بدون حضور عامل انسانی و توسط هوش مصنوعی انجام میشود.
اگر قرار بود کل کارمندان گوگل فقط برای مدیریت ترافیک در برنامههایی مانند گوگل مپ فعالیت کنند، تعداد کارمندان فعلی گوگل کفایت کار را نمیکرد اما اکنون این کار به راحتی توسط هوش مصنوعی انجام میگیرد.
در نتیجه، هوش مصنوعی در جغرافیا نیز کاربرد بسیار زیادی دارد.