۱۱- لایه‌های عمیق هوش مصنوعی، قسمت اول

بسم‌الله الرحمن الرحیم

کارشناس: استاد محمودی

عنوان: لایه‌های عمیق هوش مصنوعی، قسمت اول

در سلسله قسمت‌های پیش رو، قصد داریم پیرامون لایه‌های عمیق هوش مصنوعی به بحث بپردازیم. این موضوع، تأکید رهبر معظم انقلاب است که فرمودند:

• ما باید بر لایه‌های عمیق هوش مصنوعی مسلط شویم.

ایشان دستور نفرمودند که مردم صرفاً کاربر باشند، اکانت چت جی‌پی‌تی بخرند و تنها از چت جی‌پی‌تی استفاده کنند، بلکه تأکید ایشان بر این است که باید لایه‌های عمیق هوش مصنوعی را شناخته و درک کنیم.

تقسیم‌بندی لایه‌های هوش مصنوعی

اینکه چگونه برخی کشورها توانسته‌اند هوش مصنوعی را شکل دهند و از آن استفاده کنند، به شناخت لایه‌های زیرین آن بازمی‌گردد. اگرچه تقسیمات متعددی وجود دارد که این لایه‌ها را تا هفت یا هشت مورد قابل تقسیم می‌سازد، اما در یک تقسیم‌بندی کلی، ما سه لایه اصلی در هوش مصنوعی داریم.

• لایه اول: بیگ دیتا (کلان داده)

اولین و یکی از مهم‌ترین این لایه‌ها، لایه بیگ دیتا (Big Data) یا کلان داده است.

اگر هوش مصنوعی دارای قدرت پردازشی است، علت اصلی این قدرت، داده‌های کلانی است که در اختیار دارد.

این اصل به وضوح در رقابت‌های جهانی قابل مشاهده است:

• اگر امروزه مدل هوش مصنوعی جِمینای (Gemini) نسبت به چت جی‌پی‌تی (ChatGPT) از دقت و استناد بالاتری برخوردار است، بدان سبب است که جِمینای به گوگل متصل است.
• داده‌هایی که گوگل در اختیار دارد، به مراتب قوی‌تر از داده‌های شرکت اوپن‌ای‌آی (OpenAI) است. این یک اصل طبیعی است که هرچقدر داده‌های شما قوی‌تر باشند، نتیجه عملکرد نیز بهتر خواهد بود.

برای مثال، چین در رقابت با مدل‌های آمریکایی مانند دیپ‌سیک، نتوانست موفقیت کافی کسب کند. ضعف اصلی چین در کجا بود؟ نه در سخت‌افزار (که در اختیار داشت) و نه در مدل و نرم‌افزار (که ساخته بود). مشکل اصلی آن در دیتا و اطلاعات بود. بنابراین، باید اذعان داشت که دیتا و اطلاعات بسیار بسیار حائز اهمیت هستند.

حکمرانی داده و مشکلات داخلی کشور

دیتابیس‌ها (پایگاه‌های داده) نمونه‌هایی از بیگ دیتاها هستند. متأسفانه، ما در داخل کشور در مدیریت داده آن‌گونه که شایسته است عمل نکرده‌ایم.

ایران در حال حاضر ۴۷ دیتابیس هک شده دارد. دیتابیس ایرانسل، دیتابیس بانک ملت و دیتابیس بسیاری از مجموعه‌های دیگر جزو این موارد هستند.

به عنوان مثال، در دیتابیس هک شده ایرانسل، اطلاعات حدود ۶۵ هزار نفر از مشترکین دارای شماره ۹۳۰، شامل شماره تماس، نام خانوادگی، کد ملی و آدرس، در دسترس است. این حجم از اطلاعات، نمونه‌ای از داده‌های کلان محسوب می‌شود.

همچنین، فایل‌هایی در دسترس است که آمار کل طلاب حوزه‌های علمیه حافظ قرآن و آمار کل علمای سرشناس حوزه را در بر دارد. این فایل‌ها در اینترنت موجود هستند و حتی می‌توان گفت آینده حوزه علمیه از درون همین اطلاعات بیرون می‌آید.

دلیل بروز این مشکلات آن است که ما در داخل کشور حکمرانی داده و مدیریت اطلاعات را جدی نگرفتیم.

نتیجه‌گیری

بیگ دیتا یکی از مهم‌ترین بازوهای کار مؤثر رسانه‌ای و همچنین یکی از مهم‌ترین بازوهای هوش مصنوعی و لایه‌های عمیق آن به شمار می‌رود.