۲۹- کاربردهای هوش مصنوعی در پژوهش، قسمت اول

بسم‌الله الرحمن الرحیم

کارشناس: استاد محمودی

عنوان: کاربردهای هوش مصنوعی در پژوهش، قسمت اول

اهمیت ایده‌یابی

در سلسله کلیپ‌های پیش رو، به بررسی کاربردهای هوش مصنوعی در حوزه پژوهش خواهیم پرداخت.

• بزرگترین خدمتی که هوش مصنوعی در وهله اول در فرآیند پژوهش ارائه می‌کند، «ایده‌یابی» یا طوفان فکری (بارش افکار) است.

اهمیت ایده‌یابی زمانی مشخص می‌شود که مشاهده می‌کنیم برخی دانشجویان در مقطع دکتری یا کارشناسی ارشد، ترم‌ها (گاهی تا سه ترم) را صرف فکر کردن برای انتخاب عنوان رساله یا پایان‌نامه خود می‌کنند. برخی حتی پس از اتمام ترم‌های آموزشی خود، همچنان در تصمیم‌گیری برای عنوان پایان‌نامه یا کتاب خود تعلل می‌ورزند.

هوش مصنوعی این قابلیت را دارد که ایده‌های جدید و ناب و خلاقانه‌ای را در اختیار ما قرار دهد که پیش از این نیازمند تعامل با اساتید یا جستجوی طولانی‌مدت در کتابخانه‌ها بود.

ایده‌یابی هوشمند برای پایان‌نامه و مقاله

الف. تولید عنوان پایان‌نامه به عنوان نمونه، می‌توان از هوش مصنوعی درخواست کرد که با توجه به علایق پژوهشی فرد، عناوینی برای پایان‌نامه ارائه دهد. برای مثال، اگر فردی دانشجوی کارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حدیث باشد و همزمان به نجوم و فناوری‌های نوین ارتباطی (مانند فضای مجازی و هوش مصنوعی) علاقه داشته باشد، می‌تواند از هوش مصنوعی بخواهد که پانزده عنوان پایان‌نامه برای وی پیشنهاد دهد.

هوش مصنوعی می‌تواند تا ۱۵۰ عنوان پیشنهادی را ارائه کرده و آن‌ها را بر اساس محورهای تخصصی طبقه‌بندی کند. نمونه‌هایی از این محورها شامل موارد زیر است:

• محور ۱: قرآن، حدیث و نجوم (مانند بررسی رابطه نظم کیهانی در قرآن با قوانین فیزیک نجومی)
• محور ۲: قرآن، حدیث و فناوری‌های نوین (شامل هوش مصنوعی و رباتیک)
• محور ۳: ترویج و آموزش قرآن از طریق فضای مجازی و رسانه
• محور ۴: ارتباط میان مبانی معرفتی قرآن و علوم نوین
• محور ۵: حدیث‌پژوهی نوین با ابزارهای دیجیتال و روش‌های تحلیلی جدید
• محور ۶: اخلاق، فرهنگ و جامعه در مواجهه با فناوری‌های نوین از نگاه قرآن و حدیث

این قابلیت به پژوهشگر اجازه می‌دهد که از میان گزینه‌های پیشنهادی که شاید به ذهن خودش نرسیده باشد، انتخابی آسان و دقیق داشته باشد.

ب. ایده‌یابی برای مقاله علمی-پژوهشی این قابلیت ایده‌یابی تنها محدود به پایان‌نامه نیست. یک استاد دانشگاه نیز می‌تواند هنگام نگارش مقاله علمی-پژوهشی، علاقه‌مندی‌های پژوهشی خود را اعلام کرده و از هوش مصنوعی بخواهد تا مسائلی که قابلیت استخراج مقاله پژوهشی از آن‌ها وجود دارد و دارای سؤالات تخصصی هستند را مشخص نماید.

انتخاب عنوان کتاب و دسته‌بندی پیشنهادات

هوش مصنوعی همچنین در انتخاب عنوان مناسب برای کتاب‌ها کاربرد دارد. برای مثال، اگر نویسنده کتابی در خصوص «مدیریت فرزندان در فضای مجازی» نگاشته باشد و در انتخاب نام مناسب تردید داشته باشد، می‌تواند از هوش مصنوعی بخواهد که ۲۰ اسم مناسب و زیبا برای کتاب انتخاب کند.

هوش مصنوعی این عناوین پیشنهادی را گروه‌بندی کرده و در قالب‌های مختلف ارائه می‌دهد:

• عنوان‌های علمی و رسمی
• عنوان‌های الهام‌بخش و انگیزشی مانند «هم‌سفر دیجیتال»، «گفتگو با نسل آنلاین»، «فرزند من؛ مجازی، تو؛ واقعی»
• عنوان‌های تربیتی با رویکرد ارزش‌محوری و قرآنی
• عنوان‌های عمومی، رسانه‌پسند و پرفروش مانند «فرزند دیجیتال من»، «کلیک خطرناک»، «فرزند در قاب مجازی»

نتیجه‌گیری:

 اولین و مهم‌ترین خدمت هوش مصنوعی در عرصه پژوهش، فراهم آوردن ایده‌های ناب و خلاقانه است. این کاربرد در هر عرصه دیگری نیز قابل تحقق است. نحوه انجام و عملیاتی کردن پژوهش در مباحث بعدی مورد بررسی قرار خواهد گرفت.