کلیپ
پادکست
متن
بسمالله الرحمن الرحیم
کارشناس: استاد محمودی
عنوان: تکنیک ادعای آشکار و پنهان
- این تکنیک، در زمینه شبههافکنی و انتشار شایعات فوقالعاده مؤثر است.
به عبارت دیگر، اگر هدف، ایجاد شبهه و انتشار شایعه باشد، این تکنیک یکی از بهترین ابزارها برای اقناع افراد محسوب میشود.
ماهیت تکنیک ادعای آشکار و پنهان
تکنیک ادعای آشکار و پنهان بر این اصل استوار است که هنگام طرح یک شبهه در جامعه، باید قسمتی از آن شبهه را قابل تست و بررسی برای مخاطب قرار داد.
دلیل اهمیت این موضوع آن است که مخاطبان، زمانی که رگههایی از واقعیت را در مجموعهای از پیامها مشاهده میکنند، دیگر کل محتوای پیام را بررسی نمیکنند. همان مقدار حقیقت یا واقعیتِ قابل تست، برای پذیرش کل پیام کافی است و مخاطب آن را قبول میکند. بنابراین، باید اجازه داد که مخاطب یک قسمت از پیام را خودش تست کند؛ هنگامی که آن قسمت را درست دید، کل پیام را میپذیرد و قبول میکند.
نمونههای شیطنتهای رسانهای با این تکنیک
نمونههای متعددی از سوءاستفادههای رسانهای از این تکنیک وجود دارد:
- نمونه اول: شایعه هواپیمای قم
چندین سال پیش، در جریان اعتراضات، شایعهای منتشر شد مبنی بر اینکه فرزند حضرت آقا قصد دارد با یک هواپیمای مخفی و با انبوهی از طلا و جواهرات، از شهر قم فرار کند. در ذیل این شایعه، یک لینک گوگل اِرث قرار داده شده بود. هنگامی که فرد روی این لینک کلیک میکرد، نمای ماهوارهای آن منطقه از شهر قم برای او نمایان میشد.
برخی از مخاطبان ابتدا این شبهه را باور نمیکردند، اما با کلیک بر روی لینک، یک هواپیما را در کنار یک اتوبان در قم مشاهده میکردند. این مسئله باعث طرح این پرسش میشد که: قم که فرودگاه ندارد، این هواپیما چیست؟
در حقیقت، این هواپیما، یک هواپیمای قدیمی و فرسوده است که شهرداری قم سالیان سال است برای تبدیل آن به رستوران هوایی در آن مکان قرار داده است. اگرچه این هواپیما از داخل تخریب و نابود شده است، اما از نمای هوایی به چشم میآید.
در اینجا، تکنیک ادعای آشکار و پنهان عمل میکند: تصویر هوایی هواپیما، همان قسمت قابل تست برای مخاطب است. هنگامی که مخاطب صحت وجود هواپیما در آن مکان را مشاهده میکند، کل شایعه فرار فرزند رهبر با طلا را میپذیرد.
- نمونه دوم: ادعای درآمد چاه جمکران
تصویری منتشر شده بود که در آن، انبوهی از افراد مشغول شمردن پولهای زیادی هستند، به همراه این متن: درآمد چاه جمکران ۶ و نیم میلیارد تومان در سال
در ادامه از مخاطب پرسیده میشد که چه کسی به درون چاه پول میریزد و چه کسانی از این پولها بهره میبرند.
مخاطب با دیدن این تصویر و متن، حس میکند که این تصویر (که بخشی از پیام است) درست است و نتیجه میگیرد که این افراد به اسم چاه جمکران در حال بهرهبرداری هستند. در حالی که میدانیم چاه جمکران به خودی خود موضوعیت خاصی ندارد. یکی از علل تقدس این چاه، این است که در گذشته، نامه نوشتن به امام زمان (عج) و انداختن آن در آب جاری یا چاه مرسوم بوده است.
البته باید توجه داشت که چاهی که آب روان دارد، انتهای آن چقدر پول سالم باقی میماند که بتوان آن را شمرد؟ با اندکی تعمق، بطلان و نادرستی شبهه آشکار میشود، اما در نگاه اول، فریبدهنده است.
- نمونه سوم: تابلوی فوتوشاپی دستور نگارش عربی
یکی دیگر از نمونههای استفاده از این تکنیک، تصویری فوتوشاپی از تابلویی است که در کنار ساختمان قبلی چاه جمکران (که اکنون جمعآوری شده است) نصب شده بود. این تصویر در کنار مکانی است که بسیاری از افراد آن را میشناسند و به این ترتیب، قسمت قابل تست شبهه فراهم میشود.
بر روی این تابلوی فوتوشاپی با خط درشت نوشته شده بود: زائران گرامی، لطفاً نامههای خود را قبل از انداختن به چاه، به عربی بنویسید؛ چون روایت است امام زمان به زبان فارسی مسلط نیست و حاجت شما را اشتباهی میدهد.
جمعبندی و نتیجهگیری
- به طور کلی، شبهه و شبهات عبارتند از آمیختن حق و باطل به یکدیگر
- هنر در اقناع مخاطب این است که آن قسمتِ حق (یا واقعیتِ قابل تست) را به گونهای در ویترین پیام قرار دهی که مخاطب با دیدن آن، کل مغازه (کل پیام) را بپذیرد.
افراد عموماً برای گشتن در «پستو» و «انباری» مغازه (بررسی جزئیات باطل پیام) وقت نمیگذارند و آن مطالب باطل را نیز میپذیرند.
توجه:
جهت مشاهده تصاویر و کلیپها، لطفا فایل تصویری را مشاهده بفرمایید.
Top of Form
Bottom of Form