کلیپ
پادکست
متن
بسمالله الرحمن الرحیم
کارشناس: استاد محمودی
عنوان: تکنیک تداعی معنی
- این تکنیک در صنعت رسانه فوقالعاده اثرگذاری دارد و در جنگ شناختی نیز بهخوبی از آن بهره میبرند؛ در صنعت تبلیغات نیز کاربرد دارد.
ماهیت و کاربرد تداعی معنا
- تکنیک تداعی معنا بر این اصل استوار است که یک مفهوم را از طریق تداعی آن با یک تصویر، عمل یا احساس خاص، به مخاطب منتقل کند.
- تداعی معنا در مفهوم صدقه و کمک مالی
تصور عمومی از صدقه، اغلب با صندوقهای کمیته امداد و تصویر یک پیرمرد که خود را روی یک بچه انداخته است، گره خورده است.
با این حال، در یک مثال جذاب، تصویری از یک مجسمه چینی در حالت آکواریوم مانند دیده میشود که از بالا جای سکه دارد. وقتی فرد سکهای را داخل میاندازد، حجم آب افزوده شده و چند قطره آب از آکواریوم خارج میشود و به دهان مجسمه (که نماد فقیر است) ریخته میشود. این اقدام، احساس کمک کردن را در همان لحظه برای شما ایجاد میکند. تکنیک تداعی معنا، فوقالعاده است.
- تداعی معنا در شیطنتهای رسانهای (بیبیسی و کرونا)
شبکه بیبیسی هنگام اعلام خبر ورود کرونا به ایران، با وجود استفاده از تیتر ساده «ورود کرونا به ایران»، شیطنت رسانهای خود را با تصویرسازی رقم زد. در تصویری که منتشر شد، یک آخوند دیده میشد که پشت سر او حرم حضرت معصومه قرار داشت. این تصویر بهصورت ناخودآگاه این رویکرد را القا میکرد که مذهبیها مسبب کرونا هستند و اماکن مذهبی مانند حرمها، زمینهساز شیوع کرونا شدهاند.
حتی در ظاهر این آخوند (که ممکن است چینی یا افغانی باشد)، این شبهه تداعی میشود که طلاب جامعهالمصطفی که یک مدرسه بینالمللی با دانشآموزانی از چین است کرونا را وارد ایران کردهاند. تمام این القائات در لایههای زیرین متن و با استفاده از تکنیک تداعی معنا در ذهن مخاطب قرار میگیرد.
نمونه دیگر شیطنت بیبیسی این بود که هنگام اعلام آمار کرونا که دروغ هم نمیگفت، از تصویر یک هیئت در بکگراند استفاده میکرد. این عمل ناخودآگاه این القا را در جان مخاطب قرار میدهد که هیئتها باعث و بانی افزایش آمار کرونا هستند.
- تداعی معنا در مطبوعات (روزنامه جهان صنعت)
روزنامه جهان صنعت با استفاده از این تکنیک، تیتری با عنوان “زندگی در قفس“ زد و تصویر حضرت آقا را در پایین آن قرار داد. در اولین لحظه، آنچه به ذهن مخاطب میرسد این است که باعث و بانی مشکلات اقتصادی، حضرت آقا هستند.
هنگامی که روزنامه را به دادسرای رسانه میبرند و از آن بازخواست میکنند، مدیران روزنامه در پاسخ میگویند که ما یک روزنامه مذهبی و انقلابی هستیم. آنها ادعا میکنند که تیتر «زندگی در قفس» مربوط به خبر یک آپارتمان ۲۵ متری بود و خبر حضرت آقا نیز جداگانه در صفحه اول کار شده است.
این نوع شیطنت در لایههای زیرین پیام در جنگ شناختی بسیار دیده میشود. تکرار این شیطنتها به مرور، احساس تنفر از مملکت و حس بیگانگی از وطن را در ذهن مخاطب القا میکند.
استفاده خداوند از تکنیک تداعی معنا
تکنیک تداعی معنا کاربرد بسیار زیادی در رسانههای تصویری دارد و ما نیز میتوانیم در تبلیغات خود از آن استفاده کنیم.
جالب است بدانید که خداوند منان نیز در مدلهای تبلیغی خود در قرآن کریم، از این تکنیک بهره برده است.
هنگامی که خداوند میخواهد در مورد غیبت پشت سر دیگران حرف زدن صحبت کند، صرفاً نمیفرماید که غیبت بد یا زشت است بلکه میفرماید غیبت مثل این میماند که شما گوشت برادر مرده خودتان را بخورید
أَیُحِبُّ أَحَدُکُمْ أَن یَأْکُلَ لَحْمَ أَخِیهِ مَیْتًا؛ این آیه فوراً تداعی معنا میکند و این تشبیه، باعث میشود که قبح و زشتی غیبت به جان انسان بیفتد.
بنابراین، بسیار مهم است که ما نیز در تبلیغات و اقدامات خود از تکنیک تداعی معنا استفاده کنیم.