اسماء و صفات

علی بن الجهم از شعرای عهد متوکل عباسی است، شاعری توانا است، این شاعر به زندان افتاد و در فوائد زندان و پرورش دهندگی آن و افتخار آمیز بودن آن برای احرار و آزادگان، و بالاخره درباره اینکه زندان رفتن نشانه چه فضیلتی و بوجود آورنده چه فضائلی است اشعاری بسیار عالی دارد و مسعودی […]

جهان یک واحد تجزیه ناپذیر است، یکی از مسائل مهم در جهان بینی های علمی و فلسفی اینست که جهان از لحاظ ارتباط و پیوستگی اجزاء چگونه است؟ آیا به صورت یک سلسله امور متفرق و پراکنده است؟ آیا اگر قسمتی از جهان نمی بود و یا به فرض بخشی از موجودات جهان نیست و

تاریخ نشان می دهد که مسأله قضا و قدر در زمان بنی امیه مستمسک قرص و محکمی بوده برای سیاستمداران اموی. آنها جدا از مسلک جبر طرفداری می کردند و طرفداران اختیار و آزادی بشر را به عنوان مخالفت با یک عقیده دینی می کشتند یا به زندان می انداختند، تا آنجا که این جمله

در آیه 2 سوره آل عمران که معبود حقیقی را در خداوند حی قیوم منحصر کرده است بلافاصله در آیه بعد مسأله نزول قرآن بر اساس حق و نزول سایر کتاب های آسمانی مطرح شده است. این نشانگر آن است که برنامه هدایت و سعادت راستین و حقیقی انسان ها باید منحصراً از سوی کسی

از نظر حکمای الهی، صفت عدل آنچنانکه لایق ذات پروردگار است و بعنوان یک صفت کمال برای ذات احدیت اثبات می شود به معنی رعایت استحقاقها در افاضه وجود است، و صفت ظلم که نقص است و از او سلب می گردد نیز به همین معنی است. حکما معتقدند که هیچ موجودی ” بر خدا

معمولا کسانی که درباره شرور جهان به چشم خرده گیری می نگرند، حساب نمی کنند که اگر جهان، خالی از این شرور گردد به چه صورت در خواهد آمد. آنان فقط بطور بسیط و مجمل می گویند کاش جهان پر از لذت و کامیابی بود و کاش هر کسی به آرزوهای خود می رسید و

اساس شبهه ” ثنویه ” و طرفداران آنها این است که چون هستیها در ذات خود دو گونه اند: هستیهای خوب و هستیهای بد، ناچار باید از دو گونه مبدأ صدور یافته باشند تا هر یک از بدیها و خوبیها به آفریننده ای جداگانه تعلق داشته باشد. در واقع ثنویه خواسته اند خدا را از

در اینجا لازم است مسأله دوگونگی قضا و قدر و قابلیت تغییر سرنوشت را صرفا از جنبه عینی و علیت عمومی مورد بحث قرار دهیم و ببینیم آیا از این نظر برخی قضا و قدرها حتمی و تخلف ناپذیر و بعضی دیگر غیر حتمی و تغییر ناپذیر است؟ و اگر اینچنین است چگونه می توان

قرآن در سوره فصلت آیه 21 و 22 می فرماید: کفار و منکران در روز قیامت «وَ قَالُواْ لِجُلُودِهِمْ لِمَ شَهِدْتمْ عَلَیْنَا؛ به پوستهایشان میگویند: چرا بر ضرر ما گواهی میدهید؟!». آنها در پاسخ میگویند: اختیار با ما نیست. پوست یعنی چه، اراده اراده خداست؛ آن خدائی که به چشم میگوید: ببین! به گوش میگوید:

مجموعا چهار معنی و یا چهار مورد استعمال برای این کلمه هست: الف. موزون بودن و تناسب ب. معنی دوم عدل، تساوی و نفی هرگونه تبعیض است. ج. رعایت حقوق افراد و عطا کردن به هر ذی حق، حق او را د. رعایت استحقاقها در افاضه وجود و امتناع نکردن از افاضه و رحمت به

آیات سوره صافات: در اواخر سوره صافات حاکمیت و منصور بودن انبیاء و پیام انبیاء آمده است (این مطلب با بیانهای مختلفی در قرآن گفته شده است): «و لقد سبقت کلمتنا لعبادنا المرسلین* انهم لهم المنصورون* و ان جندنا لهم الغالبون؛ و قطعا وعده ی (نصرت) ما برای بندگان فرستاده شده ی ما از پیش

در اخبار بسیاری وارد شده است که مؤمن که در دلش غل و غشی نیست، انکار ندارد،متظاهر به ریا نیست، و اگر در هر موضوعی حق را ادراک کند به انکار نمی پردازد و اعمال نیکو که از دستش برآید انجام میدهد؛ اگر احیانا غفلتی از او سر زده و گناهی کرده باشد، خداوند در

اشکالی که ممکن است در خصوص مسئله شفاعت به اذهان متبادر شود این است که آیا برداشتن عذاب از شخص مجرم در روز قیامت، بعد از آنکه خداوند وعده عذاب داده و بر حذر داشته است، یا عدل است و یا ظلم، اگر عدل باشد، پس اصل آن حکمی که چنین عذابی را به دنبال

مشکل دیگری که در مسئله شفاعت وجود دارد این است که آنچه از معنای شفاعت در بین مردم معروف است آنست که شفیع اراده کسی را که در نزد او شفاعت می کند، به خلاف اراده اولیه او منعطف و منحرف گرداند، خواه اراده فعل داشته باشد و خواه اراده ترک؛ و در صورت شفاعت،

عدالت به معنای انسانی در مورد بشر کمال است و ظلم نقص؛ و از این رو عدل و ظلم به مفهوم رایج خود، مفاهیمی اخلاقی و مخصوص اجتماع بشری و به اصطلاح از مفاهیم قراردادی بوده و از شئون حکمت عملی شمرده می شوند نه حکمت نظری، بنابراین از حدود حیات بشری و حوزه اعمال

ایشان می گویند که اگر ما قائل بشویم که عالم قانون دارد و قانون عالم هم قانون قطعی است باید قدرت و اراده خداوند را محدود بدانیم. هرگز چنین چیزی نیست. ما اول مثالی در انسان ذکر می کنیم تا در خدا هم روشن بشود. یک وقت هست که شما یک کار را نمی کنید

دلایل معاد بسیار روشن است چرا که اولاً: زندگی این جهان نشان می دهد که نمی تواند هدف نهایی آفرینش انسان باشد که چند روزی بیاید، در میان انبوه مشکلات زندگی کند و بعد همه چیز پایان گیرد و در عالم نیستی فرو رود. اگر معادی در کار نبود حیات دنیا عبث و بیهوده به

در بصائرالدرجات ص 24 با سند متصل خود از بعضی از اصحاب امیرالمؤمنین علیه السلام نقل کرده است که: عبدالرحمن بن ملجم مرادی با جماعتی از مسافرین و وافدین مصر در کوفه وارد شد، و آنها را محمدبن ابی بکر «ره» فرستاده، و نامه معرفی آن مسافرین و وافدین در دست عبدالرحمن بود چون آن

المهیمن کلمه مهیمن در سوره مائده بر قرآن کریم اطلاق شده است، می فرماید: و انزلنا الیک الکتاب بالحق؛ ما قرآن را برای تو فرود آوردیم به حق، یعنی از روی حقیقت مصدقا لما بین یدیه من الکتاب؛ در حالی که کتابهای آسمانی قبل از خودش را تصدیق می کند یعنی صداقت آنها را در

در اوائل سوره بقره سه گروه در مقابل یکدیگر مطرح شده اند: گروه مؤمنین، گروه کافرین، و گروه منافقین. گروه مؤمنین ایمان به غیب دارند، نماز واقعی و حسابی و کامل به پا می دارند، انفاق می کنند، به مکتبشان که مکتب الهی است ایمان دارند، به عالم آخرت یقین دارند، این گروه موفق اند

چقدر خوب این معنی را ملای رومی بیان کرده است : گر به جهل آئیم آن زندانِ اوست *** ور به علم آئیم آن ایوانِ اوست گر به خواب آئیم مستان وئیم *** ور به بیداری به دستان وئیم ور بگرئیم ابرِ پُر زَرق وئیم *** ور بخندیم آن زمان برق وئیم ور به خشم

خدای تعالی، عادل و دادگر است زیرا عدل یکی از صفات کمال است و خداوند عالم، همه صفات کمال را دارا می باشد و نیز کرارا در کلام خود عدل را ستوده و ظلم و ستم را نکوهش می کند و مردم را به عدالت، امر نموده و از ظلم، نهی می فرماید و چگونه

بنابر نظر حکمت متعالیه و عرفان اسلامی ما در عالم هستی سر و کار داریم با یک عالم از زندگی و با یک عالم از قدرت و علم، و در هر ساعت و هر لحظه هر جا برویم و هر کاری بکنیم مواجه هستیم با یک دنیا از حیات و علم، و یک لحظه نمی

اصولی که اثبات پیوستگی ضروری و عمومی بین حوادث و موجودات جهان بر آن ها متکی است، از این قرار است: قانون علت و معلول عمومی ضرورت علت و معلول سنخیت علت و معلول جهان هستی، همه به یک علت العلل (علت علت ها) منتهی می شود. 1- اصل اول، همان قانون پایه و بدیهی

ملائکه ای که اعمال انسان را ثبت و ضبط می کنند علمشان جدا از علم خدا نیست و شهادتشان جدا از شهادت خدا نیست. در کتاب آسمانی ما قرآن مجید فلسفه توحیدی الهی بر این اساس پایه گذاری و بیان شده است که تمام موجوداتی که مصدر أعمال هستند کارشان عین کار خداست، نه جدای

در شیعه اصل عدل یکی از اصول دین است. در مقدمه کتاب عدل الهی گفته ایم که اصل عدل در فرهنگ اسلامی تقسیم می شود به عدل الهی و عدل انسانی. عدل الهی تقسیم می شود به عدل تکوینی و عدل تشریعی. عدل انسانی نیز به نوبه خود تقسیم می شود به عدل فردی و

علم، یكی از صفات جمال و كمال است و در ثبوت این صفت برای خداوند جای هیچ گونه تردیدی نیست. فلاسفه و متكلمان اسلامی (بلكه همه خداپرستان) بر این مطلب، اتفاق نظر دارند؛ با این حال، در حدود و چگونگی علم خداوند، اقوال و آرا، مختلف است. علم الهی را می‎توان در سه مرحله مورد

عدالت در مفهوم وسیعش عبارت است از دادن حق صاحبان استحقاق بدون هیچ تبعیضی میان آنها. اگر حق هیچ صاحب حقی ادا نشود برخلاف عدالت است، همچنانکه اگر تبعیض شده و حق بعضی داده شود و حق بعضی دیگر داده نشود باز برخلاف عدالت است. اگر معلمی هنگام امتحان دانش آموزان نمره همه را از

براى اثبات علم خداوند ادله متعددى اقامه کرده اند از جمله : الف) واجب الوجود مجرد است و هر مجردى به ذات خود عالم است پس واجب الوجود به ذات خود عالم است. دو مقدمه این برهان در فلسفه به صورت قاطع به اثبات رسیده است. در اینجا به همین مقدار اشاره مى کنیم که

عدل الهی به این معنی است که موجودات جهان هر کدام در درجه ای از هستی و در درجه ای از قابلیت فیض گیری از خداوندند. از طرف خداوند نسبت به هیچ موجودی تا آن اندازه که امکان و قابلیت دارد از فیض دریغ نمی شود. هر موجودی هر چیزی را که ندارد به این