پرونده خدا

ممکن است تصور شود که اگر در آئین زرشتی، فکر ثنوی ” یزدان و اهریمن ” وجود دارد، در دین اسلام هم عقیده ” خدا و شیطان ” به صورت دو قطب مخالف یکدیگر مطرح است. چه فرق است میان اهریمن کیش زردشتی و شیطان دین اسلام؟ میان اندیشه اهریمن در کیش زردشتی و آیین […]

در زبان پیشوایان دین چه در دعا و چه در غیر دعا از دوگونگی قضا و قدر یاد شده است، و روشن شد که مجردات علوی، قضا و قدرشان حتمی است، برخلاف موجودات طبیعت. باید اضافه کنیم که در طبیعت نیز قضا و قدرهای حتمی، و به عبارت دیگر، جریانهای غیر قابل تبدیل هست. در

آنچه در خطبه 186 درباره حدوث کلام پروردگار آمده است ممکن است توهم شود که آنچیزی که در این خطبه آمده است مربوط است به بحث در قدم و حدوث قرآن کریم که مدتها بازار داغی در میان متکلمین اسلامی داشت و آنچه در نهج البلاغه آمده است در آن عصرها یا عصرهای بعدتر الحاق

مسألة أمر بین الامرین از مسائل مهم و اصول شیعه محسوب می شود و الحق از آن امامان همام، ابراز این امر در آن زمان حكم یك معجزه را دارد زیرا كه تمام اصول و مطالب حقة الهیه به واسطه این مسأله حل می شود، و كسی نمی تواند آن را انشاء كند مگر آنكه

علی بن الجهم از شعرای عهد متوکل عباسی است، شاعری توانا است، این شاعر به زندان افتاد و در فوائد زندان و پرورش دهندگی آن و افتخار آمیز بودن آن برای احرار و آزادگان، و بالاخره درباره اینکه زندان رفتن نشانه چه فضیلتی و بوجود آورنده چه فضائلی است اشعاری بسیار عالی دارد و مسعودی

جهان یک واحد تجزیه ناپذیر است، یکی از مسائل مهم در جهان بینی های علمی و فلسفی اینست که جهان از لحاظ ارتباط و پیوستگی اجزاء چگونه است؟ آیا به صورت یک سلسله امور متفرق و پراکنده است؟ آیا اگر قسمتی از جهان نمی بود و یا به فرض بخشی از موجودات جهان نیست و

تاریخ نشان می دهد که مسأله قضا و قدر در زمان بنی امیه مستمسک قرص و محکمی بوده برای سیاستمداران اموی. آنها جدا از مسلک جبر طرفداری می کردند و طرفداران اختیار و آزادی بشر را به عنوان مخالفت با یک عقیده دینی می کشتند یا به زندان می انداختند، تا آنجا که این جمله

در آیه 2 سوره آل عمران که معبود حقیقی را در خداوند حی قیوم منحصر کرده است بلافاصله در آیه بعد مسأله نزول قرآن بر اساس حق و نزول سایر کتاب های آسمانی مطرح شده است. این نشانگر آن است که برنامه هدایت و سعادت راستین و حقیقی انسان ها باید منحصراً از سوی کسی

از نظر حکمای الهی، صفت عدل آنچنانکه لایق ذات پروردگار است و بعنوان یک صفت کمال برای ذات احدیت اثبات می شود به معنی رعایت استحقاقها در افاضه وجود است، و صفت ظلم که نقص است و از او سلب می گردد نیز به همین معنی است. حکما معتقدند که هیچ موجودی ” بر خدا

معمولا کسانی که درباره شرور جهان به چشم خرده گیری می نگرند، حساب نمی کنند که اگر جهان، خالی از این شرور گردد به چه صورت در خواهد آمد. آنان فقط بطور بسیط و مجمل می گویند کاش جهان پر از لذت و کامیابی بود و کاش هر کسی به آرزوهای خود می رسید و

اساس شبهه ” ثنویه ” و طرفداران آنها این است که چون هستیها در ذات خود دو گونه اند: هستیهای خوب و هستیهای بد، ناچار باید از دو گونه مبدأ صدور یافته باشند تا هر یک از بدیها و خوبیها به آفریننده ای جداگانه تعلق داشته باشد. در واقع ثنویه خواسته اند خدا را از

در اینجا لازم است مسأله دوگونگی قضا و قدر و قابلیت تغییر سرنوشت را صرفا از جنبه عینی و علیت عمومی مورد بحث قرار دهیم و ببینیم آیا از این نظر برخی قضا و قدرها حتمی و تخلف ناپذیر و بعضی دیگر غیر حتمی و تغییر ناپذیر است؟ و اگر اینچنین است چگونه می توان

قرآن در سوره فصلت آیه 21 و 22 می فرماید: کفار و منکران در روز قیامت «وَ قَالُواْ لِجُلُودِهِمْ لِمَ شَهِدْتمْ عَلَیْنَا؛ به پوستهایشان میگویند: چرا بر ضرر ما گواهی میدهید؟!». آنها در پاسخ میگویند: اختیار با ما نیست. پوست یعنی چه، اراده اراده خداست؛ آن خدائی که به چشم میگوید: ببین! به گوش میگوید:

مجموعا چهار معنی و یا چهار مورد استعمال برای این کلمه هست: الف. موزون بودن و تناسب ب. معنی دوم عدل، تساوی و نفی هرگونه تبعیض است. ج. رعایت حقوق افراد و عطا کردن به هر ذی حق، حق او را د. رعایت استحقاقها در افاضه وجود و امتناع نکردن از افاضه و رحمت به

با توجه به اینکه بدیها همه از نوع نیستی هستند، پاسخ ” ثنویه ” (قائلین به ثنویت) روشن می گردد. شبهه ثنویه این است که چون در جهان دو نوع موجود هست، ناچار دو نوع مبدأ و خالق برای جهان وجود دارد. پاسخ: پاسخ این است که در جهان یک نوع موجود بیش نیست و

از نظر تاریخی، یعنی از نظر آثاری که به زردشت منسوب است، هر چند بخواهیم فقط ” گاتاها ” را ملاک قرار دهیم نمی توانیم آئین زردشتی را آئین توحیدی بدانیم، زیرا حداکثر آنچه محققان در باب توحید زردشت به استناد ” گاتاها ” گفته اند این است که زردشت طرفدار ” توحید ذاتی ”

قرآن کریم، این حقیقت را به شکل جالبی بیان فرموده است، در سوره طلاق آیات 2 و 3 می خوانیم: «و من یتق الله یجعل له مخرجا * و یرزقه من حیث لایحتسب و من یتوکل علی الله فهو حسبه ان الله بالغ امره قد جعل الله لکل شیء قدرا؛ هر کس پرهیزکاری کند، خداوند

اولیای خدا گرچه بدنشان دارای همین کمیت و کیفیت مشهود است لیکن واقعیت و حقیقت آنها که وجه خداست همه جا را گرفته و در مُلک و ملکوت سیطره دارد؛ با همه کس و در همه جا بوده و چیزی از آنها پنهان نیست؛ چون از جزئیت گذشته و به کلیت پیوسته اند. و از

اگر مجموعه ای را در نظر بگیریم که در آن، اجزاء و ابعاض مختلفی بکار رفته است و هدف خاصی از آن منظور است، باید شرائط معینی در آن از حیث مقدار لازم هر جزء و از لحاظ کیفیت ارتباط اجزاء با یکدیگر رعایت شود و تنها در این صورت است که آن مجموعه می

اشکالی که ممکن است در خصوص مسئله شفاعت به اذهان متبادر شود این است که آیا برداشتن عذاب از شخص مجرم در روز قیامت، بعد از آنکه خداوند وعده عذاب داده و بر حذر داشته است، یا عدل است و یا ظلم، اگر عدل باشد، پس اصل آن حکمی که چنین عذابی را به دنبال

همانگونه كه در قرآن كريم آمده است، شيطان از سجده بر انسان خودداري كرد (حجر/31) و از درگاه خداوند رانده شد (حجر/34) . در اين هنگام او از خداوند درخواستي كرد: «قالَ رَبِّ فَأنظِرْني إلي يَومِ يُبْعَثونَ (حجر/36) گفت: پروردگارا! مرا تا روز رستاخيز مهلت ده (و زنده بگذار!)». خداوند در پاسخ او: «قالَ فَإنّكَ

شياطين كانون شرارت‏هاى هستى : شياطين تبليغگران تباهى و فساد در زمينند. شيطان موجودى است كه براى هر فرد، آنچه‏را خواسته و كشش هواى نفس اوست، مانند تمايلات جنسى و جاه‏طلبى و خودكامگى و رغبت به سركشى و فساد و تباهى را برايش زيبا جلوه مى‏دهد. او با فريبكارى، بين مردم دشمنى و كينه‏توزى ايجاد

مشکل دیگری که در مسئله شفاعت وجود دارد این است که آنچه از معنای شفاعت در بین مردم معروف است آنست که شفیع اراده کسی را که در نزد او شفاعت می کند، به خلاف اراده اولیه او منعطف و منحرف گرداند، خواه اراده فعل داشته باشد و خواه اراده ترک؛ و در صورت شفاعت،

داستان شیطان که در قرآن کریم آمده است نمونه ای از کفر قلب و تسلیم عقل است. شیطان خدا را می شناخت، به روز رستاخیز نیز اعتقاد داشت، پیامبران و اوصیاء پیامبران را نیز کاملا می شناخت و به مقام آنها اعتراف داشت، در عین حال خدا او را کافر نامیده و درباره اش فرموده

در روایات بسیاری داریم که وقتی مؤمن میخواهد از دنیا برود، شیطان به سراغ او می آید و به هر وسیله ای هست، با نویدها و وعده ها میخواهد او را متزلزل نموده و ایمانش را بگیرد؛ ولی مؤمن واقعی خوب او را می شناسد و ابداً به وعده های او تسلیم نشده و گول

عدالت به معنای انسانی در مورد بشر کمال است و ظلم نقص؛ و از این رو عدل و ظلم به مفهوم رایج خود، مفاهیمی اخلاقی و مخصوص اجتماع بشری و به اصطلاح از مفاهیم قراردادی بوده و از شئون حکمت عملی شمرده می شوند نه حکمت نظری، بنابراین از حدود حیات بشری و حوزه اعمال

ایشان می گویند که اگر ما قائل بشویم که عالم قانون دارد و قانون عالم هم قانون قطعی است باید قدرت و اراده خداوند را محدود بدانیم. هرگز چنین چیزی نیست. ما اول مثالی در انسان ذکر می کنیم تا در خدا هم روشن بشود. یک وقت هست که شما یک کار را نمی کنید

امام علی علیه اسلام درخطبه 50 نهج البلاغه می فرماید: انما بدء وقوع الفتن اهواء تتبع، و احکام تبتدع، یخالف فیها کتاب الله، و یتولى علیها رجال رجالا، على غیر دین الله؛ جز این نیست که ابتداء بروز آشوب ها و فتنه ها هواهائى است که مورد تبعیت قرار میگیرند و احکامى است که بدعت

خداوند در قرآن کریم در آیات 71 تا 83 سوره ص می فرماید: اِذْ قَالَ رَبُّک لِلْمَلَئکَةِ إِنى خَلِقُ بَشراً مِّن طِین* فَإِذَا سوَّیْتُهُ وَ نَفَخْت فِیهِ مِن رُّوحِى فَقَعُوا لَهُ سجِدِینَ* فَسجَدَ الْمَلَئکَةُ کلُّهُمْ أَجْمَعُونَ* إِلا إِبْلِیس استَکْبرَ وَ کانَ مِنَ الْکَفِرِینَ* قَالَ یَإِبْلِیس مَا مَنَعَک أَن تَسجُدَ لِمَا خَلَقْت بِیَدَى أَستَکْبرْت أَمْ کُنت

دلایل معاد بسیار روشن است چرا که اولاً: زندگی این جهان نشان می دهد که نمی تواند هدف نهایی آفرینش انسان باشد که چند روزی بیاید، در میان انبوه مشکلات زندگی کند و بعد همه چیز پایان گیرد و در عالم نیستی فرو رود. اگر معادی در کار نبود حیات دنیا عبث و بیهوده به