اصل سوم جایگاه زنان

بسم‌الله الرحمن الرحیم

کارشناس: استاد مهدوی ارفع

عنوان: مراقبت از خانواده، اصل سوم: جایگاه زنان

در ادامه مباحث مربوط به مراقبت از خانواده، به یکی از مسائل پرچالش در زندگی مدرن، یعنی آسایش و آرامش بانوان در خانه می‌پردازیم.

در سنت‌ها و فرهنگ گذشته، خانه‌ها با چنان حکمتی طراحی می‌شدند که حتی معماران بدون تحصیلات آکادمیک، اما با تجربه و درایت، فضایی را ایجاد می‌کردند تا خانم خانه بتواند در کمال راحتی و بدون نیاز به رعایت حجاب در برابر نامحرمان، زندگی کند.

برای مثال، در خانه‌های سنتی شهرهایی چون قم، کاشان و اصفهان، شاهد بخش‌های مجزایی مانند بیرونی، اندرونی، دالان و هشتی هستیم. این طراحی به‌گونه‌ای بود که نه تنها هیچ نامحرمی قادر به دیدن زن نبود، بلکه حتی صدای او نیز به بیرون از اندرونی نمی‌رسید. این تدابیر مانع از آن می‌شد که زن در خانه مجبور باشد همواره حجاب کامل داشته باشد یا از سخن گفتن و حرکت آزادانه خودداری کند.

• اما زندگی مدرن، متأسفانه، یکی از بلاهایی که بر سر بشر آورده، این است که خانه را، که اساساً محل سکونت و آرامش است (مَسکن از ریشه سکون و آرامش)، به محلی برای عذاب، به‌ویژه برای زن، تبدیل کرده است.
• در چنین فضایی، زن حتی هنگام آشپزی ممکن است احساس ناچاری کند که چادر خود را بر صورت نگه دارد.

اهمیت حفظ آرامش و عفاف زن از منظر امیرالمؤمنین علیه السلام:

امیرالمؤمنین علیه السلام، به آرامش و رشد زن در فضایی عفیفانه اهمیت بسیار زیادی قائل بودند و اعتقاد داشتند که این امر برای رشد حقیقی زن ضروری است. بر همین اساس است که ایشان در توصیه‌ای به فرزند عزیزشان، امام مجتبی علیه السلام، نوشتند:

• زندگی‌ات را به گونه‌ای مدیریت کن که نه ناموست ناگزیر به دیدن نامحرمی باشد و نه نامحرمی ناموس تو را ببیند. و تأکید فرمودند که این نه تعصب جاهلانه است، نه دوگماتیسم و نه تحجر؛ بلکه عین انسانیت است تا زن به رشد واقعی خود دست یابد.

ایشان فرمودند:

• زنان را در پرده حجاب نگاهشان دار تا نامحرمان را ننگرند؛ زیرا سخت‌گیری در پوشیده بودن زنان، علامت سلامت و استواری آنان است.

همچنین در جایی دیگر بیان داشته‌اند که:

• بیرون رفتن زنان بدتر از آن نیست که افراد ناصالح را به خانه بیاوری

و فرموده اند:

• اگر می‌توانی زندگی‌ات را به گونه‌ای مدیریت کنی که [زنانِ] غیر تو را نشناسند، چنین کن.

امروزه ممکن است این سخنان در زندگی مدرن بد فهمیده شود. حال آنکه در زمان امیرالمؤمنین علیه السلام، که عقل و حکمت بر زندگی حاکم بود، و حتی در همین چهل سال پیش نیز، این به معنای آن بود که شما حق ندارید زندگی، خانه و امکانات خود را به گونه‌ای طراحی کنید که زن در معرض دید نامحرم باشد، یا برای اینکه در دید نباشد، در رنج و عذاب باشد.

در حقیقت، توصیه این است که زندگی خود را به گونه‌ای مدیریت کنید که زن در آن راحت باشد، اما با نامحرم هیچ گونه معاشرتی نداشته باشد. این برای سلامت، آسایش و آرامش زن بسیار بهتر است.

منابع:

• نامه ۳۱ نهج‌البلاغه