کلیپ
پادکست
متن
بسمالله الرحمن الرحیم
کارشناس: استاد مهدوی ارفع
عنوان: مهارتهای زندگی، ترس بیجا!
- یکی از عواملی که میتواند انسان را از فرصتها محروم کرده و او را گرفتار خیالات، نگرانیها و افسردگیها کند، ترس بیجاست.
بسیاری از ما در موقعیتهای مختلف زندگی با این نوع ترس مواجه شدهایم:
- کودکی که از تنها بازی کردن در کوچه میترسد؛
- دانشجویی که پاسخ سؤالی را میداند، اما از ترس مسخره شدن یا اشتباه کردن، جرأت پاسخ دادن ندارد؛
- فردی که به ارزشهای خود ایمان دارد، اما از ترس انگشتنما شدن یا قضاوت دیگران، جرأت ابراز آنها را در محیطهای نامأنوس ندارد.
اینگونه ترسها، از نشانههای ضعف شخصیت به شمار میآیند.
امیرالمؤمنین علیهالسلام در نهجالبلاغه در این باره میفرمایند: قُرِنَتِ الْهَیْبَهُ بِالْخَیْبَهِ؛ یعنی ترسِ بیجا با محرومیت و ناکامی همراه و همنشین است.
انسانی که بیدلیل میترسد، خود را از یک فرصت مالی، یک سرمایهگذاری پرسود، یا یک لذت آماده محروم میسازد و دچار خسران و ناکامی میشود. حال پرسش این است که راه درمان چیست؟
حضرت در نهجالبلاغه راهکاری روانشناختی و بسیار کاربردی ارائه میدهند و میفرمایند: إِذَا هِبْتَ أَمْراً فَقَعْ فِیهِ؛ یعنی هرگاه از چیزی هیبت بیموردی به دلت افتاد و ترسیدی، خود را در آن کار بینداز.
منطق این دستور شگفتانگیز این است که در اکثر موارد، تصورِ ترس از واقعیت آن بزرگتر است. وقتی اقدام میکنید، متوجه میشوید که آنگونه که میپنداشتید، دشوار و هراسناک نبوده است. بسیاری از ترسهای ما توهمی و بزرگتر از واقعیت هستند و با اولین اقدام، پوچی آنها آشکار میشود.
بنابراین،
- برای داشتن یک زندگی ماهرانه، باید میان ترس عاقلانه (که لازمه احتیاط است) و ترس غیرعاقلانه (که مانع پیشرفت است) تمایز قائل شد.
- راه غلبه بر ترسهای بیجا، مواجهه مستقیم با آنهاست.
این کار مانند پریدن در استخر برای اولین بار است؛ در ابتدا ترسناک به نظر میرسد، اما وقتی وارد آب میشوید، میبینید که به دلیل چگالی آب، به راحتی غرق نمیشوید و شناور میمانید. پس از کمی دست و پا زدن، متوجه میشوید که آن ترس اولیه، بیاساس بوده است.
در زندگی نیز باید در جای خود، خطر منطقی را پذیرفت و اقدام کرد. با اولین قدم، درخواهید یافت که آن هیبت و ترسی که در ذهن داشتید، تنها یک توهم بوده است.
منابع:
- حکمت ۲۱ نهچالبلاغه