اصل چهارم توجه به دو قطبی کاذب

بسم‌الله الرحمن الرحیم

کارشناس: استاد مهدوی ارفع

عنوان: مراقبت از خانواده، اصل چهارم: توجه به دو قطبی کاذب

گاهی اوقات اعضای خانواده، به‌ویژه نان‌آوران خانه که مسئولیت تأمین معاش خانواده بر عهده آن‌هاست (که اغلب آقایان و گاهی نیز بانوان هستند)، با دوراهی‌هایی مواجه می‌شوند. یک سوی این دوراهی، اولویت دادن به معاش خانواده است و سوی دیگر آن، مسئله‌ای از مسائل دین و آخرتشان.

این وضعیت در جامعه نیز مصداق دارد؛ به‌عنوان مثال، کشور ما سال‌هاست که درگیر این دوراهی است که آیا مسئله حجاب – که دستور خدا و حکم شریعت است – را جدی بگیرد یا فعلاً اولویت را به معاش و اقتصاد مردم بدهد و حجاب را رها کند.

در خانواده نیز چنین مواردی پیش می‌آید. ممکن است در مورد فرزندم با این دوراهی مواجه شوم که آیا رفتار دینی خاصی را که ترک کرده یا در آن ضعیف است، جدی بگیرم و سخت‌گیری کنم، یا فعلاً به درس یا ازدواجش بپردازم.

امیرالمؤمنین علیه السلام در نهج‌البلاغه، در موضوعات مختلفی ذیل این عنوان کلی به ما می‌آموزند که این دوقطبی کاذب و کار شیطان است. یعنی شیطان بین معیشت و مثلاً حجاب جامعه یک دوقطبی ساختگی ایجاد می‌کند و نتیجه آن چیست؟

• شما شریعت را رها می‌کنید، اوضاع فرهنگی بدتر می‌شود و اوضاع اقتصادی فوق‌العاده وخیم‌تر می‌گردد. از هر دو سو دچار خسران خواهید شد.

در خانواده به یاد داشته باشیم که اساساً اصلاح تمامی امور به این است که انسان زندگی خود را بر اساس ضوابط الهی اداره کند.

حضرت علی (ع) در حکمت ۱۰۶ نهج‌البلاغه می‌فرمایند:

“مردم به خیال اصلاح امری از امور دنیای خود، چیزی از آخرت و دینشان را ترک نمی‌کنند، مگر اینکه خداوند نسبت به همان امور دنیا – مانند معیشت – دری از ضرر بزرگ‌تر را بر زندگی‌شان می‌گشاید“.

مثلاً بگوییم: «فعلاً نمازمان سست شده است»، یا «فعلاً رفت و آمد با اقوام و صله رحممان کمرنگ شده است» و بهانه بیاوریم که «ما مشکلات داریم»، «قسط داریم»، «اجاره‌خانه داریم»، «بدهی داریم» و «می‌خواهیم اوضاع اقتصادیمان را درست کنیم». هرگاه در زندگی چنین اتفاقی افتاد، بدانید که شیطان می‌خواهد از هر دو سو به شما ضرر برساند.

• بنابراین، مردم چیزی از امر دینشان را به بهانه اصلاح امر دنیا ترک نمی‌کنند، مگر اینکه خداوند دری مضرتر برای امر دنیا و معیشتشان به روی آن‌ها باز خواهد کرد.

همین وضعیت را امروز در جامعه خود نیز مشاهده می‌کنیم؛ تا زمانی که حکومت اسلامی ما به احکام الهی پایبند نباشد، محال است که معیشت مردم اصلاح شود. این سنت خداوند است و هیچ کس نمی‌تواند با سنت خدا بجنگد، مگر اینکه خود را نابود کند.

ما در خانواده‌هایمان باید فرزندانمان را اینگونه تربیت کنیم که اساساً برکت مال از تقواست.

همانطور که در قرآن کریم آمده است:

وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَیْهِم بَرَکَاتٍ مِّنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ          سوره اعراف، آیه ۹۶

یعنی اگر اهل شهرها و روستاها اهل ایمان و تقوا شوند، قطعاً ما درهای برکات مادی از زمین و معنوی از آسمان را به روی آن‌ها خواهیم گشود. پس بین دین و دنیا مخالفت و تضادی نیست که بگوییم: «حالا یا به دینمان می‌چسبیم و فقیر و گداگشنه زندگی می‌کنیم، یا می‌رویم دنیایمان را درست می‌کنیم و کمی از دینمان کم می‌کنیم.» اتفاقاً راه رشد مادی ما، پایبندی و تقید به شریعت است.

منابع:

• حکمت ۱۰۶ نهج‌البلاغه