اصل پنجم گذشت و تغافل

بسم‌الله الرحمن الرحیم

کارشناس: استاد مهدوی ارفع

عنوان: مراقبت از خانواده، اصل پنجم: گذشت و تغافل

• خانواده، همانند جامعه، ترکیبی از افراد گوناگون با روحیات، مزاج‌ها، استعدادها، سلیقه‌ها، ظرفیت‌ها، توانایی‌ها و درک‌های متفاوت است
• صرفِ اینکه این افراد اعضای یک خانواده هستند، بدان معنا نیست که فرزندان شبیه یکدیگر یا شبیه پدر و مادر باشند.
• ما انسان‌هایی کاملاً متفاوتیم که تنها بر اساس یک پیوند مقدس به نام ازدواج و سپس فرزندآوری و تشکیل خانواده، در کنار هم زندگی می‌کنیم.

همان‌گونه که در جامعه، انسان حکیم هرگاه لغزش یا اشتباهی را از دوست، برادر یا خواهر خود مشاهده می‌کند، اگر بداند که این صرفاً یک لغزش است و عادت آن فرد نیست، و او را انسانی بزرگوار، محترم و مراقب، یا به اصطلاح جوانمرد می‌شناسد، آن را به روی خود نمی‌آورد. او تقافل پیشه می‌کند و حتی اگر از سنگ صدا بلند شود، از او صدایی درنمی‌آید. این اصل را ما باید بیش از جامعه، در خانواده خود رعایت کنیم.

• اگر فرزندمان سهواً و بدون قصد قبلی مرتکب خطایی شد، دلیلی ندارد که آن را به رویش بیاوریم، یا حتی به همسرم بگویم، یا همسر به من اطلاع دهد. گاهی اوقات باید از لغزش کسی که اساس زندگی‌اش بر درستی بنا شده، اما خطایی از او سر زده، گذشت کرد.

به عنوان مثال، در دوران کودکی ما، متأسفانه برخی کودکان به دلیل کنجکاوی و مشاهده سیگار کشیدن بزرگسالان، به صورت پنهانی این کار را تجربه می‌کردند. اگر کسی می‌دانست که کودکی خوب، صرفاً یک بار از روی کنجکاوی مرتکب چنین خطایی شده، نباید آبروی او را می‌بُرد. در خانواده باید بیاموزیم که بسیاری از این لغزش‌ها که ریشه‌دار نیستند، ادامه‌دار نخواهند بود و به عادت تبدیل نشده‌اند، قابل چشم‌پوشی هستند.

حضرت علی علیه السلام در نهج‌البلاغه شریف، حکمت ۲۰ (همچنین در منبع به حکمت سی‌ام نیز اشاره شده است) می‌فرمایند:

از لغزش جوانمردان درگذرید.

و دلیل آن را چنین بیان می‌کنند:

زیرا هیچ جوانمردی نمی‌لغزد، مگر اینکه دست لطف خدا او را بلند می‌کند.

به این معنا که خداوند متعال تصمیم و قاعده‌اش این است که هر جوانمردی که به مردم خدمت می‌کند، به پدر و مادر احترام می‌گذارد، به فقرا رسیدگی می‌کند و نسبت به دیگران دلسوز است، اگر زمانی پایش لغزید، دست او را می‌گیرد. بنابراین، تو با بردن آبروی او، در حقیقت در مقابل اراده الهی ایستاده‌ای.

• در محیط خانه، بیایید این قاعده تقافل را جدی بگیریم؛ چرا که همین تقافل، فرصتی برای فرد خطاکار ایجاد می‌کند تا خود را اصلاح کند.

منابع:

• حکمت ۲۰ نهج‌البلاغه