کلیپ
پادکست
متن
بسمالله الرحمن الرحیم
کارشناس: استاد مهدوی ارفع
عنوان: مهارتهای زندگی مشترک، توجه به تفاوتها
- یکی از مهمترین مباحث در زندگی، مهارتهای زندگی زناشویی یا خانوادگی است.
انسان در زندگی مشترک خود باید دانشها، مهارتها و ویژگیهایی را کسب کند تا این زندگی، پلهای برای رشد و تعالی خود و خانوادهاش باشد، نه طنابی برای سقوط در چاه هلاکت. اگرچه در سالهای اخیر، مباحث مشاورهای و آموزشی در کشور ما گسترش یافته، اما جایگاه منابع اصیل دینی، بهویژه نهجالبلاغه، در این آموزهها همچنان خالی یا بسیار کمرنگ است.
در ادامه، به بیان نکاتی از نهجالبلاغه در این زمینه میپردازیم تا اهمیت این منبع گرانبها در تمام ابعاد زندگی آشکار شود.
- نکته اول: توجه به تفاوتها
اولین و اساسیترین مهارت در زندگی مشترک، توجه به تفاوتهای بنیادین میان زن و مرد است. اگر قرار بود همسر انسان دقیقاً همانند او رفتار کند و همان روحیات و ویژگیها را داشته باشد، اساساً ازدواج از نظر عقلی امری بیهوده بود.
فلسفه ازدواج این است که دو جنس مخالف، با دو دسته توانایی و نیاز متفاوت، با یکدیگر ترکیب شوند و یک واحد کامل را تشکیل دهند؛ به گونهای که هر یک، ضعفهای دیگری را پوشش دهد و نیازهای او را برآورده سازد تا بتوانند با هم پرواز کرده و رشد کنند.
امیرالمؤمنین علیهالسلام در حکمت ۲۳۴ نهجالبلاغه به شکلی شگفتانگیز به این تفاوتها اشاره کرده و میفرمایند: خِیَارُ خِصَالِ النِّسَاءِ شِرَارُ خِصَالِ الرِّجَالِ؛ یعنی: بهترین ویژگیهای زنان، بدترین ویژگیهای مردان است.
سپس حضرت سه ویژگی را نام میبرند که برای بانوان بهترین خصلتها و برای مردان بدترینها به شمار میآیند:
- نوعی تکبر (التِّیهُ)
- ترس (الْجُبْنُ)
- بخل (الْبُخْلُ)
حضرت در ادامه، حکمت این تفاوت را اینگونه شرح میدهند:
- وقار و سنگینی در برابر نامحرم:
منظور از «تکبر»، حالتی از وقار، جدیت و سنگینی در برخورد با نامحرم است.
وقتی یک زن در ارتباط با نامحرم با چنین قاطعیتی رفتار میکند، به کسی اجازه سوءاستفاده نمیدهد و حریم خود را حفظ میکند.
- سختگیری در امور مالی:
منظور از «بخل»، سختگیری و دقت در هزینه کردن اموال خود و همسرش است.
این ویژگی به معنای عدم بخشش یا رسیدگی به فقرا نیست، بلکه به معنای پرهیز از ولخرجی و اسراف است. زنی که در امور مالی حسابگر است، از اموال خانواده به بهترین شکل حفاظت میکند.
- ترس برای حفظ آبرو:
منظور از «ترس»، احتیاط بیش از حد برای حفظ آبرو و شرافت است.
زنی که چنین ترسی داشته باشد، از هرگونه ارتباط یا معاشرتی که ممکن است آبرویش را در معرض خطر، تهمت یا اتهام قرار دهد — چه در فضای حقیقی و چه در فضای مجازی — بهشدت پرهیز میکند.
منابع:
- حکمت ۲۳۴ نهچالبلاغه