زن و شوهر عاقل

بسم‌الله الرحمن الرحیم

کارشناس: استاد مهدوی ارفع

عنوان: مهارت‌های زندگی مشترک، زن و شوهر عاقل

• در ادامه مباحث مهارت‌های زندگی زناشویی و با استناد به حکمت ۲۳۴ نهج‌البلاغه، در جلسه گذشته بیان شد که سه ویژگی برای بانوان بهترین خصلت‌ها و برای مردان بدترین‌ها به شمار می‌آیند.
• در مقابل، مردان باید دارای ویژگی‌های متضاد آن، یعنی بخشندگی، شجاعت و تواضع باشند؛ زیرا مرد باید برای تأمین معاش خانواده با بیرون از خانه در ارتباط باشد، بجنگد و کار کند و به دلیل ساختار جسمانی و شخصیتی محکم‌تر، نیازمند تواضع برای ایجاد تعادل است.

• نتیجه‌ای که از این تفاوت‌ها می‌گیریم این است که زن و شوهر عاقل و حکیم، کسانی هستند که این تفاوت‌ها را می‌شناسند، درک می‌کنند و می‌پذیرند؛ نه آنکه به دنبال از بین بردن آن‌ها باشند.
• زنی که ویژگی‌های مردانه پیدا کند، دیگر برای هیچ مردی جذابیت نخواهد داشت و مردی که حالات زنانه از خود بروز دهد، مورد رغبت هیچ زنی قرار نمی‌گیرد.

بر همین اساس، امیرالمؤمنین علیه‌السلام در پایان نامه سی و یکم نهج‌البلاغه که خطاب به فرزندشان امام حسن مجتبی (ع) نوشته‌اند، یک قاعده اساسی را بیان می‌کنند. ایشان پس از توصیه به تقسیم کار در خانه متناسب با شأن و توانایی هر فرد، مهم‌ترین تفاوت زن و مرد را در این عبارت خلاصه می‌کنند: الْمَرْأَهُ رَیْحَانَهٌ وَ لَیْسَتْ بِقَهْرَمَانَهٍ؛

برای درک این عبارت، باید به معنای دقیق واژگان توجه کرد:

• رَیحانَه: به معنای گلی است که هم زیبا، هم لطیف و هم حساس است.
• قَهرَمانَه: این واژه در زبان عربی با «قهرمان» در زبان فارسی تفاوت دارد. قهرمان فارسی به نفر اول مسابقات گفته می‌شود، اما «قهرمانه» در عربی به معنای پیشکار، کارگر ساده یا به اصطلاح «پادو» است؛ کسی که در یک کارگاه از صبح تا شب کارهای سخت و طاقت‌فرسا انجام می‌دهد و لحظه‌ای آسایش ندارد.

بنابراین، این کلام گهربار به ما می‌آموزد که زن، گل ظریف و حساس خانه است، نه کارگر و پادوی خانه.

بر این اساس:

• باید کاری را از او انتظار داشت که در شأن یک «ریحانه» باشد.
• باید با ادبیاتی با او سخن گفت که مناسب لطافت و حساسیت او باشد.
• باید مراقب بود که با رفتار و گفتار خود، حساسیت‌های او را برانگیخته نکنیم، زیرا او یک «ریحانه» است.

منابع:

• حکمت ۲۳۴ نهچ‌البلاغه
• نامه ۳۱ نهچ‌البلاغه