کلیپ
پادکست
متن
بسمالله الرحمن الرحیم
کارشناس: استاد محمودی
عنوان: جنگ شناختی و نهضت ملی صنعت نفت
این بحث چهارمین بخش از مجموعه مباحث مرتبط با جنگ شناختی است که در آن، نمونهای از جنگ شناختی در تاریخ معاصر بررسی میشود. موضوع محوری، جنگ شناختی است که در ماجرای تفرقه میان آیتالله کاشانی و آقای مصدق شکل گرفت.
زمینه تفرقه و پیامدهای آن
- اتحادی که میان آیتالله کاشانی و مصدق وجود داشت، دستاورد ملی شدن صنعت نفت و برکات بسیار زیادی را به دنبال داشت، که یکی از نمونههای آن، فراری دادن شاه در آن سالها بود. با این حال، تفرقهای که ایجاد شد، بستر را برای استکبار و سلطه جدیدی فراهم کرد.
القاءات و روشهای رسانهای دشمن
در آن دوران، رسانههای مختلف با القاءات متفاوت، وحدت ملی را هدف قرار دادند:
- رسانههای وابسته به دربار و انگلیس:
این رسانهها با استفاده از کلیدواژههای “تندرو” و “افراطی“ تلاش میکردند تا این اتحاد را تضعیف کرده و به آیتالله کاشانی حمله کنند.
- رسانههای چپ و حزب توده:
این گروه از رسانهها با کلیدواژههایی همچون “آخوند درباری“ و “همدست امپریالیسم“ سعی داشتند این اتحاد را زیر سؤال ببرند.
این سیاست تفرقه تا جایی پیش رفت که آن اتحاد مبارک زیر سؤال رفت و زمین فراهم شد.
در این راستا، شیوههای خاصی برای ایجاد دوگانگی به کار رفت:
- به طرفداران آقای مصدق القا میشد که آیتالله کاشانی به دنبال سهمخواهی است.
- به طرفداران آقای کاشانی القا میشد که مصدق بیدین است و به اصول دینی بیاعتناست.
این اقدامات بهراحتی زمینهساز اجرای سیاست “تفرقه بیانداز و حکومت کن“ در جان ملت شد.
جنگ شناختی امروز: تداوم سیاست تفرقه
این سیاست تفرقهافکنی امروز نیز ادامه دارد. نمونههای امروزین این کار عبارتند از:
- تفرقهافکنی بین اصلاحطلب و اصولگرا
- تفرقهافکنی بین اقوام و زبانهای ایران
- تفرقهافکنی در موضوعات چالشبرانگیز خاص، مانند حجاب و فیلترینگ
دوگانهسازی و تبیین: معیار شناسایی دشمن
- دوگانهسازی و تفرقهافکنی، سیاست انگلیس است، ولو از زبان هر کسی که صادر شود. البته باید توجه داشت که دوگانهسازی با تبیین تفاوت دارد. صرف اینکه کسی تبیینگر موضوعی مانند حجاب باشد، به معنای دوگانهساز بودن او نیست.
ملاک تشخیص دشمن این است:
- دشمن کسی است که جامعه را به دو شِق تقسیم میکند و این دو گروه را در مقابل یکدیگر قرار میدهد، یا با صحبتهای خود یا با توهین به یک گروه به شکلی که زمینه برانگیختگی طرف مقابل را فراهم کند. این صدا و رسانه، صدای دشمن است و ما باید این ملاک را بشناسیم و از درسی که در طول تاریخ از این قضیه گرفتهایم، پیروی کنیم.
توسعه ابزارهای جنگ شناختی
- قدرت جنگ شناختی به موازات پیشرفتهتر شدن ابزارهای دشمن، افزایش یافته است. جنگ شناختی در ابتدا تنها با متن و قلم انجام میشد. اما با افتتاح رادیو در ایران در تاریخ ۴ اردیبهشت ۱۳۱۹ (۲۴ آوریل ۱۹۴۰)، یکی از ابزارهای نوین رسانهای در جنگ شناختی پدید آمد. این ابزارها روزبهروز توسعه پیدا کردهاند.