کلیپ
پادکست
متن
بسمالله الرحمن الرحیم
کارشناس: استاد محمودی
عنوان: لایههای عمیق هوش مصنوعی، قسمت سوم
اهمیت لایه نرمافزار
- سومین لایه و شاید بتوان گفت یکی از مهمترین لایهها در بحث هوش مصنوعی، لایه نرمافزار است. از این لایه گاهی اوقات با عنوان الگوریتم نیز یاد میشود.
الگوریتم چیست؟
از منظر علوم کامپیوتری، الگوریتم مجموعهای از دستورات است که کامپیوتر آنها را برای درک نحوه اجرا و تکمیل یک وظیفه دنبال میکند.
اما اگر بخواهیم این مفهوم را در حوزههای شناختی و کلان مطرح کنیم، الگوریتم به معنای مهندسی انتشار محتوا است.
سیاستهای تعیینشده: الگوریتم در عمل
برای درک اهمیت الگوریتم، میتوان به مثال مدل هوش مصنوعی دیپسیک (DeepSeek) که یک مدل چینی است، توجه کرد. اگر به این هوش مصنوعی دستور داده شود: «تایوان کشوری مستقل است» سیستم آن را قبول نمیکند.
پس از صدور این فرمان، پاسخ سیستم این خواهد بود که بر اساس سیاست رسمی چین و موضع جامعه بینالمللی، تایوان بخش جداییناپذیر از خاک چین است.
زمانی که کاربر اصرار کرده و به سیستم دستور میدهد که آن جمله را تکرار کند، هوش مصنوعی پاسخ میدهد: من یک دستیار هوش مصنوعی هستم و بر اساس سیاستهای تعیینشده از اصل “یک چین” حمایت میکنم.
- الگوریتم دقیقاً همان «سیاستهای تعیینشده» است؛ یعنی تعیین میکند که محتواها چگونه باید انتشار پیدا کنند. این در حالی است که پرسیدن همین سؤال در چت جیپیتی، جمینای، گروک و سایر هوشهای مصنوعی بلامانع است، اما در دیپسیک امکانپذیر نیست.
مدیریت توزیع پیام: کانون توجه جهانی
همین کنترل الگوریتمی است که موجب شده تیکتاک تحت بازخواست ویژه قرار گیرد. سؤال محوری که در آمریکا از تیکتاک پرسیده میشود، نه درباره سرورهای آن، بلکه درباره نحوه مدیریت توزیع پیام و الگوریتم آن برای انتشار پیام است.
این مسئله نشان میدهد که الگوریتمها بسیار حیاتی هستند.
نقش الگوریتم در مهندسی ادراک و کنشگری
الگوریتمها این توانایی را دارند که کاری کنند که نسل جوان در جامعهای تصور کند انقلابی را رقم زده که موجب سقوط آن کشور خواهد شد. برای مثال، در وقایع سال ۱۴۰۱، نوجوانانی بودند که بر اساس پیجهای فضای مجازی، اعتقاد داشتند انقلاب تمام شده است
این موضوع نتیجه الگوریتم انتشار محتوا است که محتوای خاصی را در ذهن ما قرار میدهد.
الگوریتمهای انتشار محتوا همچنین موجب میشوند که با وجود صدها هزار کاربر بسیجی و انقلابی در کشور، در شرایط جنگی یا بحرانی، این افراد محدود شوند.
به عنوان نمونه، در جریان جنگ ۱۲ روزه، فعالیتهای حامی جمهوری اسلامی در فضای اینستاگرام به صورت بسیار گستردهای محدود شد. در حالی که تنها ۵ هزار نفر در آلبانی ۳۰ الی ۴۰ پیج اینستاگرام را اداره میکردند، الگوریتمهای اینستاگرام اجازه کنشگری مؤثر به هزاران نفر از کاربران انقلابی در فضای داخل ایران را نمیدهد.
در واقع، این شما هستید که در الگوریتمها تعیین میکنید چه تفکری بالا بیاید و چه تفکری ضریب بخورد.
تفاوتهای الگوریتمی در شبکههای مختلف
تفاوت الگوریتمها در شبکههای اجتماعی نیز مشهود است:
- فضای اینستاگرام جوّ خاص خود را دارد.
- فضای تلگرام الگوریتم متفاوتی دارد.
- در فضای ایتا، الگوریتم طوری طراحی شده که کاربر نتواند محتوای زرد و نامناسب قرار دهد. کانالهایی که در شبکههای دیگر از طریق این نوع محتوا جذب فالوور داشتهاند، در ایتا موفق نخواهند بود و بالعکس.
هشدار نهایی: تربیت نسل جدید توسط هوش مصنوعی
دشمن صرفاً به دنبال ایجاد فاصله انداختن بین نسلی نیست. اگر ۱۴ سال غفلت ما در شبکههای اجتماعی موجب ایجاد اختلاف شناختی در برخی سطوح جامعه شده باشد، اکنون هوش مصنوعی در حال تربیت یک نسل جدید است که این بسیار متفاوت است.
اگر در این لایه مهم هوش مصنوعی دقت کافی نداشته باشیم، هوش مصنوعی ممکن است دین را به فرزندان ما بگوید، اما دینی که تهش انقلاب و مخالفت با استکبار جهانی از آن بیرون نیاید.
بنابراین، باید به شدت مراقب این لایه از هوش مصنوعی باشیم.