کلیپ
پادکست
متن
بسمالله الرحمن الرحیم
کارشناس: استاد محمودی
عنوان: جنگ شناختی، هنر روایت سازی، قسمت دوم
روایتسازی یکی از مهمترین ارکان یک کار شناختی است. آنچه در ادامه میآید، چرخه حیات یک روایت مؤثر را نشان میدهد.
آشنایی با این چرخه برای هر کسی که در حوزه رسانه فعالیت میکند (صاحب رسانه، صاحب صفحه، یا هر فردی که قصد ایجاد روایت دارد) ضروری و بسیار مهم است.
چرخه حیات یک روایت مؤثر
این چرخه شامل هفت مرحله اساسی است:
- خلق معنا
نخستین گام در روایتسازی، خلق معنا است. خلق معنا به معنای ارائه یک پیام مرکزی معنادار با هدف اقناع یا هدایت ذهن مخاطب است.
- کدگذاری روایی
در این مرحله، باید عناصر داستان (مانند قهرمان، بحران، راهحل و ارزشها) مدیریت شوند.
- انتشار هدفمند
روایت باید از طریق رسانهها، نخبگان، و فضای مجازی (شامل کانالها و شبکههای اجتماعی) به جامعه مخاطب رسانده شود.
- بازتاب و بازآفرینی
این رکن مستلزم تکرار مداوم روایت است. نکته مهم این است که تکرار نباید خستهآور یا «مُمِل» باشد. اگر تکرار به شکلی انجام شود که حال مخاطب به هم بخورد (همانند تکرار خستهآور شرایط اقتصادی کنونی)، تأثیر معکوس خواهد داشت. تکرار باید همراه با هنر و هنرمندی باشد.
- نهادینهسازی ذهنی
زمانی که تکرار به میزان کافی و به شکل جذاب برای مخاطب انجام شود، این پیام در ذهن مخاطب نهادینه خواهد شد که این مرحله اهمیت بالایی دارد.
- مقابله با ضد روایت
هر روایتی که تولید میشود، قطعاً یک ضد روایت نیز به همراه دارد. لازم است که این ضد روایتها بررسی شوند و با آنها مقابله صورت گیرد، زیرا اهمیت بالایی دارند.
- بازمهندسی و تطبیق
این مرحله شامل بهروزرسانی روایت پس از مدتی است. برای انجام این کار، باید از مخاطب بازخورد (فیدبک) دریافت شود، تأثیرگذاری روایت بر مخاطب بررسی گردد، به تحولات محیطی پاسخ داده شود و در نهایت، روایت جدید تولید گردد.
این هفت گام، چرخه حیات یک روایت مؤثر را تشکیل میدهند.
نقاط ضعف و قوت
اگر دشمن در فضای روایتسازی دست برتر را دارد، به این دلیل است که این چرخه (چرخه حیات روایت مؤثر) را بهخوبی رعایت میکند.
در مقابل، نیروهای انقلاب (انقلابیها) در دو بخش اصلی این چرخه ضعف دارند:
۱- بازتاب و بازآفرینی و تکرار زیبای پیام
۲- بازمهندسی و تطبیق؛ ما روایتهای خوبی داریم، اما در بهروزرسانی این روایتها موفق نبودهایم.
اگر این وظایف بهخوبی انجام پذیرد، پیام انقلاب، پیام دین، و پیام ایران (که ذاتاً مورد قبول همه کشورهای دنیا است) به زیبایی ارائه خواهد شد.
این بحث با حدیثی از معصومین (علیهم السلام) به پایان میرسد: لو علم الناس محاسن کلامنا لتبعنا؛ این بدان معناست که اگر محاسن کلام معصومین با هنرمندی منتقل شود، مردم قطعاً تبعیت خواهند کرد.