کلیپ
پادکست
متن
بسمالله الرحمن الرحیم
کارشناس: استاد محمودی
عنوان: جنگ شناختی، هنر روایت سازی، قسمت سوم
روایتسازی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. همانطور که در تصویر مشاهده میشود، دشمن گاهی اوقات برای تغییر یک کلانروایت، هزینههای سنگینی را متحمل میشود.
برای مثال، سریال «معاویه» که ساخته شد، یکی از مهمترین علل تولید آن، تغییر روایت در بحث معصومین و خاندان اهل بیت و نیز بازنمایی چهره برخی از خلفا بود. امروزه شاهد هستیم که دشمن به شدت در پی این روایتسازی است.
مثالهایی از تفاوت روایت در سینما
نکتهای جالب توجه این است که فیلم محمد رسول اللهکه عربستان تولید کرد (که البته نام اصلی فیلم نیست و به این اسم معروف شده)، با فیلم «پیامبر» ساخته آقای مجید مجیدی، تفاوت جدی و جالبی دارد. کارگردان فیلم تولیدشده در عربستان، یک شخصیت اصیل عربستانی نیست؛ بلکه اصالتاً یهودی است.
در فیلمی که این کارگردان ساخته، از ابتدا تا انتها، هیچ روایت منفی نسبت به یهود مشاهده نمیشود. این در حالی است که بیشترین اذیت و آزار پیامبر (ص) و توطئههای مکرر برای قتل ایشان، از جانب یهود صورت میگرفت. شنیده شده است که این کارگردان اکنون در اسرائیل متولی یکی از شرکتهای مهم در بحث هوش مصنوعی است.
کسی که چهره پیامبر (ص) را برای جامعه اسلامی ترسیم میکند، تلاش میکند تا تنفر جامعه اسلامی نسبت به یهود ایجاد نشود؛ این خود مدیریت پیام است. در مقابل، در فیلم آقای مجید مجیدی، آنچه مشاهده میشود، شیطنتهای یهود است؛ که نشاندهنده روایتسازی صحیح و درست از این ماجرا است.
بازخوانی تاریخ کربلا به سبک امروزی
روایتسازی بسیار حیاتی و مهم است. اگر ما در تاریخ بودیم و میخواستند ماجرای کربلای اباعبدالله (ع) را روایتسازی کنند، اگر حرمله یک اکانت توئیتری داشت، چه مینوشت؟
در تصاویر نمونههایی از این بازخوانی و روایتسازی معکوس دیده میشود:
- توئیت اول: حسین بن علی برای پیشبرد پروپاگاندای خود، یک طفل شیرخواره را سپر اهداف خود کرد، ولی نیروهای اسلام با روش هوشمندانه با این حربه مقابله کردند.
- توئیت دوم (بازنمایی واقعه کربلا به سبک امروزی): رزمندگان اسلام در حفظ و دفاع از بیتالمال ذرهای کوتاه نمیآیند و به کسی باج نمیدهند، حتی به اندازه جرعه آب.
در تصویر دیگری از بازخوانی تاریخ، خطاب به اقلیتی که میگویند حجتالسلام یزید به زنان ظلم کرده، سؤالی مطرح شده است: چطور میشود فرد مهربانی که به حقوق سگها و حتی میمونها احترام میگذارد و مدافع آزادی زنان است، به کسی ظلم بکند؟
روایتسازی از شهادت امیرالمؤمنین (ع)
بازخوانی تاریخ با روایتسازیهای جدید، نکات بسیار جالبی دارد. برای نمونه، خبر شهادت حضرت امیرالمؤمنین (ع) روایتسازی شده است، اما نه به صورتی که مورد پسند ما باشد. این روایت چنین است:
اعدام یک کارگر حافظ قرآن به اتهام واهی اقدام برای ترور. بیبیسی آن زمان: عبدالرحمن مرادی معروف به ابن ملجم، کارگر زحمتکش و حافظ قرآنی که اخیراً نیز در آستانه ازدواج بود و در دوران نامزدی به سر میبرد، به بهانه تلاش برای ترور خلیفه وقت دستگیر و در آستانه اعدام است.
آنچه در این مثالها نشان داده شد، روایتسازی است. هنگامی که وارد این جهان روایتسازی میشویم، درمییابیم که اگر هنر روایت را بلد باشیم، میتوانیم هر کاری انجام دهیم.
یکی از مهمترین پایههای جنگ شناختی، روایتسازی است.