کلیپ
پادکست
متن
بسمالله الرحمن الرحیم
کارشناس: استاد محمودی
عنوان: کاربردهای هوش مصنوعی در علوم انسانی، قسمت سوم
در ادامه بحث پیرامون کاربردهای هوش مصنوعی در حوزههای علوم انسانی، پس از بررسی موضوعاتی چون آموزش و یادگیری، به سه حوزه حیاتی دیگر میپردازیم که تحولات شگرفی را در پی خواهند داشت.
- همکاری انسان و ربات
همانطور که قبلاً اشاره شد، بسیاری از افراد شروع به مشورتگیری با چتباتها و هوش مصنوعی کردهاند و به تدریج وابستگی آنها به این فناوری افزایش پیدا میکند.
در همین راستا، آقای سم آلتمن، مدیرعامل شرکت اوپنایآی (تولیدکننده چتجیپیتی)، در مصاحبهای اظهار داشته بود که مردم نباید تا این حد مشورت کنند، زیرا وضعیت وابستگی آنها نگرانکننده است و باید بیشتر فکر کنند.
اگر این تعاملاتی که اکنون از طریق تایپ کردن برقرار میشود، در قالب یک ربات با یک جسم و چهره شکل گیرد، تأثیرگذاری آن میتواند به مراتب بیشتر باشد. به همین دلیل، گفته میشود بزرگترین تحول هنوز شکل نگرفته است: پیشبینی میشود که هر انسانی تا سال ۲۰۵۰ در خانهاش حداقل یک ربات انساننما خواهد داشت که با او تعامل برقرار میکند.
این رباتها میتوانند در زمینههای زیر یاریرسان باشند:
- رفاه اجتماعی
- سنجش احساسات انسان
- پشتیبانی از افراد
- حفظ و بازنمایی میراث فرهنگی
هوش مصنوعی میتواند به صورت جدی در حفظ، تجزیه و تحلیل آثار، اسناد و مکانهای تاریخی به کار گرفته شود. یکی از بحثهای بسیار جدی در این زمینه، امکان مطالعه و رمزگشایی از پیامهای گذشتگان است.
شواهد نشان میدهد که حتی با وضعیت کنونی هوش مصنوعی (قبل از رسیدن به پیشرفتهای آتی)، برخی از نسخ خطی و آثار که تا پیش از این رمزگشایی نشده بودند، اکنون رمزگشایی شدهاند. به این ترتیب، ما توانستهایم متوجه شویم که گذشتگان چه پیامی برای ما داشتهاند.
همچنین، هوش مصنوعی میتواند به بازنمایی وضعیت پیشین کمک کند. به عنوان مثال، در بازدید از تخت جمشید، هوش مصنوعی این قابلیت را فراهم میکند که فضای گذشته آن مکان بهطور کامل بازنمایی شود تا عظمت اولیه آن قابل مشاهده باشد. امروزه یکی از جذابیتهای بازدید از این بناها، همین قابلیت استفاده از عینکهای واقعیت مجازی (VR) است که مشاهده بنا را آنگونه که در ابتدا بوده، ممکن میسازد. تمامی این موارد از برکات هوش مصنوعی محسوب میشوند.
- تصمیمگیری اخلاقی
هوش مصنوعی این قابلیت را دارد که به عنوان یک منبع اطلاعات و راهنماهای مفید در فرایند تصمیمگیریهای اخلاقی به ما کمک کند.
تأکید بر مسائل اخلاقی صرفاً شامل اخلاق در حوزه مطالعات دینی نیست، بلکه حقوق و اخلاق اجتماعی را نیز در بر میگیرد.
برای مثال، اگر در یک سازمان، مقررات و مرامنامه اخلاقی وجود داشته باشد، میتوان این مقررات را به هوش مصنوعی آموزش داد. این صورت، کارمند یا مراجعهکننده میتواند از هوش مصنوعی بپرسد که آیا اقدام مورد نظر او، مانند سبک نامهنگاری یا شیوه رفتار، متناسب با وضعیت اخلاقی و حقوقی آن مجموعه هست یا خیر.