
برزخ تا قیامت
پرسش: آيا انسان پس از مرگ در عالم برزخ تا قيامت خواهد ماند؟ پاسخ: برزخ جهاني است ميان دنيا و عالم آخرت؛ يعني هنگامي كه روح از بدن جدا ميشود، پيش از آن كه بار ديگر در قيامت به بدن اصلي باز گردد، در عالمي كه ميان اين دو عالم
68 مقاله

پرسش: آيا انسان پس از مرگ در عالم برزخ تا قيامت خواهد ماند؟ پاسخ: برزخ جهاني است ميان دنيا و عالم آخرت؛ يعني هنگامي كه روح از بدن جدا ميشود، پيش از آن كه بار ديگر در قيامت به بدن اصلي باز گردد، در عالمي كه ميان اين دو عالم

پرسش: آيا ديدار افراد يك خانواده در عالم برزخ امكان دارد؟ يعني ميتوانند يكديگر را بشناسند و كنار هم بمانند؟! پاسخ: در محاسن برقي آمده: حماد بن عثمان از امام صادق(ع) نقل كرده است كه: حضرت سخني از ارواح مؤمنان به ميان آورد و فرمود: آنها يكديگر را ملاقات ميكنند.

پرسش: نحوه ارتباط با عالم برزخ و قبر چگونه است؟ پاسخ: ارتباط با عالم برزخ با توجه به بقاء روح در عالم برزخ قابل توجيه است و اين ارتباط طرفيني است؛ يعني در مواردي افرادي با مردگان تماس ميگيرند و از آن طرف ارواح نيز با زندگان در ارتباط اند،

پرسش: نحوه ارتباط با عالم برزخ و قبر چگونه است؟ پاسخ: ارتباط با عالم برزخ با توجه به بقاء روح در عالم برزخ قابل توجيه است و اين ارتباط طرفيني است؛ يعني در مواردي افرادي با مردگان تماس ميگيرند و از آن طرف ارواح نيز با زندگان در ارتباط اند،

پرسش: فرق برزخ با قيامت چيست؟ پاسخ: در اين سؤال سه نكته مطرح است: 1- برزخ چيست؟ 2- برزخ با قيامت چه تفاوتي دارد؟ 3- آيا بعد از مردن انسان قيامتش شروع ميشود؟ در جواب گفتني است كه: 1- برزخ به چيزي ميگويند كه بين دو چيز ديگر قرار گرفته

لَعَلِّی أَعْمَلُ صَالِحًا فِیمَا تَرَكْتُ كَلَّا إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا وَمِنْ وَرَائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلَى یوْمِ یبْعَثُونَ شاید در آنچه ترک کردم (و کوتاهی نمودم) عمل صالحی انجام دهم!» (ولی به او میگویند:) چنین نیست! این سخنی است که او به زبان میگوید (و اگر بازگردد، کارش همچون گذشته است)! و

لَا جَرَمَ أَنَّهُمْ فِی الْآخِرَةِ هُمُ الْخَاسِرُونَ و ناچار آنها در آخرت زیانکارند.«النحل/109» یوْمَ تَأْتِی كُلُّ نَفْسٍ تُجَادِلُ عَنْ نَفْسِهَا وَتُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ مَا عَمِلَتْ وَهُمْ لَا یظْلَمُونَ (به یاد آورید) روزی را که هر کس (در فکر خویشتن است؛ و تنها) به دفاع از خود برمیخیزد؛ و نتیجه اعمال

وَیوْمَ یحْشُرُهُمْ جَمِیعًا یا مَعْشَرَ الْجِنِّ قَدِ اسْتَكْثَرْتُمْ مِنَ الْإِنْسِ وَقَالَ أَوْلِیاؤُهُمْ مِنَ الْإِنْسِ رَبَّنَا اسْتَمْتَعَ بَعْضُنَا بِبَعْضٍ وَبَلَغْنَا أَجَلَنَا الَّذِی أَجَّلْتَ لَنَا قَالَ النَّارُ مَثْوَاكُمْ خَالِدِینَ فِیهَا إِلَّا مَا شَاءَ اللَّهُ إِنَّ رَبَّكَ حَكِیمٌ عَلِیمٌ در آن روز که (خدا) همه آنها را جمع و محشور میسازد، (میگوید:) ای

وَاتَّقُوا یوْمًا لَا تَجْزِی نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَیئًا وَلَا یقْبَلُ مِنْهَا شَفَاعَةٌ وَلَا یؤْخَذُ مِنْهَا عَدْلٌ وَلَا هُمْ ینْصَرُونَ و از آن روز بترسید که کسی مجازات دیگری را نمیپذیرد و نه از او شفاعت پذیرفته میشود؛ و نه غرامت از او قبول خواهد شد؛ و نه یاری میشوند.«البقرة/48» وَاتَّقُوا

إِنَّ رَبَّكَ یعْلَمُ أَنَّكَ تَقُومُ أَدْنَى مِنْ ثُلُثَی اللَّیلِ وَنِصْفَهُ وَثُلُثَهُ وَطَائِفَةٌ مِنَ الَّذِینَ مَعَكَ وَاللَّهُ یقَدِّرُ اللَّیلَ وَالنَّهَارَ عَلِمَ أَنْ لَنْ تُحْصُوهُ فَتَابَ عَلَیكُمْ فَاقْرَءُوا مَا تَیسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ عَلِمَ أَنْ سَیكُونُ مِنْكُمْ مَرْضَى وَآخَرُونَ یضْرِبُونَ فِی الْأَرْضِ یبْتَغُونَ مِنْ فَضْلِ اللَّهِ وَآخَرُونَ یقَاتِلُونَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ فَاقْرَءُوا مَا

اصْلَوْهَا فَاصْبِرُوا أَوْ لَا تَصْبِرُوا سَوَاءٌ عَلَیكُمْ إِنَّمَا تُجْزَوْنَ مَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ در آن وارد شوید و بسوزید؛ میخواهید صبر کنید یا نکنید، برای شما یکسان است؛ چرا که تنها به اعمالتان جزا داده میشوید!«الطور/16» یوْمَ لَا یغْنِی عَنْهُمْ كَیدُهُمْ شَیئًا وَلَا هُمْ ینْصَرُونَ روزی که نقشههای آنان سودی به

وَلَوْ أَنَّ لِلَّذِینَ ظَلَمُوا مَا فِی الْأَرْضِ جَمِیعًا وَمِثْلَهُ مَعَهُ لَافْتَدَوْا بِهِ مِنْ سُوءِ الْعَذَابِ یوْمَ الْقِیامَةِ وَبَدَا لَهُمْ مِنَ اللَّهِ مَا لَمْ یكُونُوا یحْتَسِبُونَ اگر ستمکاران تمام آنچه را روی زمین است مالک باشند و همانند آن بر آن افزوده شود، حاضرند همه را فدا کنند تا از عذاب

فَإِذَا جَاءَتِ الصَّاخَّةُ هنگامی که آن صدای مهیب [= صیحه رستاخیز] بیاید، (کافران در اندوه عمیقی فرومیروند)!«عبس/33» یوْمَ یفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِیهِ در آن روز که انسان از برادر خود میگریزد،«عبس/34» وَأُمِّهِ وَأَبِیهِ و از مادر و پدرش،«عبس/35» وَصَاحِبَتِهِ وَبَنِیهِ و زن و فرزندانش؛«عبس/36» لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ یوْمَئِذٍ شَأْنٌ یغْنِیهِ

إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَالَّذِینَ هَادُوا وَالصَّابِئِینَ وَالنَّصَارَى وَالْمَجُوسَ وَالَّذِینَ أَشْرَكُوا إِنَّ اللَّهَ یفْصِلُ بَینَهُمْ یوْمَ الْقِیامَةِ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَیءٍ شَهِیدٌ مسلما کسانی که ایمان آوردهاند، و یهود و صابئان [= ستارهپرستان] و نصاری و مجوس و مشرکان، خداوند در میان آنان روز قیامت داوری میکند؛ (و حق را

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: الناس نیام فإذا ماتوا انتبهوا؛ مردمی که در این دنیا زندگی می کنند همه خوابند وقتی بمیرند تازه بیدار میشوند». عالم برزخ عالم بیداری است ولی همین عالم برزخ نسبت به قیامت خواب است؛ زیرا که در قیامت بیداری محض

پیامبر اکرم راجع به حالاتی که ظالمین در حال سکرات موت دارند؛ میفرماید: و ای کاش میدیدی آنوقتی را که ستمکاران در سکرات و غمرات مرگ فرو رفته و غوطه می خورند و فرشتگان قبض روح دستهای خود را برای ربودن جان آنها باز کرده و به آنها بدین کلمات

روایاتی که در باره عذاب قبر و ثواب قبر وارد شده است راجع به بدن برزخی است که به مناسبت ارتباط عالم برزخ هر کس به قبر آن کس، از آن تعبیر به عذاب قبر شده است. در «علل الشرایع » مرحوم صدوق از امیرالمومنین علیه السلام روایت شده است

خداوند به انسان دو رسول عنایت فرموده: یکی عقل که رسول باطن است و همیشه با انسان است و دیگر رسول ظاهر که پیامبر اوست و انسان را به دعوت رسول باطن وا میدارد و ترغیب می نماید. بنابراین، اگر انسان راه حقّ را طیّ ننمود و سرپوش روی رسول

در آیات 99 و 100 سوره المؤمنون است که نقل می کند میت بعد از آنکه می میرد و وضع خودش را وخیم می بیند تقاضای بازگشت می کند (البته لابد بعضی از اموات این طورند) این معلوم است که مرده، که می گوید: «رب ارجعون لعلی اعمل صالحا فیما

آنچه می میرد تن است نه روان : از نظر اسلام، انسان آفریده ای است که از تن و روان (روح و بدن) تشکیل یافته است. تن انسان، خود یکی از ترکیبات ماده و محکوم قوانین می باشد، یعنی حجم و وزن دارد و زندگانی او در زمان و مکانی

در آیات 88-96 سوره واقعه در حین انتقال روح به عالم برزخ چون هنوز مسأله قیامت مطرح نیست، بلافاصله انسان ها را تقسیم می کند. مردم را سه دسته می کند مقربین، اصحاب الیمین و مکذبین (که در اول همین سوره اصحاب الشمال نامیده شده اند). قرآن یک عده را

علمای قدیم در جاهایی به جسم نامحسوس برخورد کرده بودند ولی قادر به فهم آن نبودند. این را هم باز ملاصدرا اثبات کرد و یک مقدارش را شیخ اشراق و دیگران اثبات کردند و قبل از همه اینها در روایات اشاره به این مطلب آمده بود و آن مسئله جسم

افرادی که نفوس آنها به مقام فعلیت خود نرسیده و ناقص از دنیا رفته اند، باید در برزخ تکمیل و پس از آن به قیامت انفسیه حضور یابند. داستانی را حضرت سیدنا الاعظم و اُستادنا الاکرم علامه طباطبائی نقل میفرمودند که بسیار شایان توجه است. فرمودند: در کربلا واعظی بود

در آیات 88-96 سوره واقعه در حین انتقال روح به عالم برزخ چون هنوز مسأله قیامت مطرح نیست، بلافاصله انسان ها را تقسیم می کند. مردم را سه دسته می کند مقربین، اصحاب الیمین و مکذبین (که در اول همین سوره اصحاب الشمال نامیده شده اند). قرآن یک عده را

پرسش: می خواهم در مورد برزخ اطلاعاتی داشته باشم. پاسخ: طبق آنچه از کتاب و سنت استفاده میشود انسان در فاصله میان مرگ و رستاخیز عمومی، یک زندگانی محدود و موقتی دارد که برزخ و واسطه میان حیات دنیا و حیات آخرت است (1). انسان پس از مرگ از جهت

بر اساس روایات وراده ارواح مؤمنین اهل خود را دیدار و ملاقات می کنند؛ روح مؤمن با همان صورتی که متصوِر است به دنیا نزول نموده و اقوام و ارحام و اهل بیت و افرادی را که به آنها علاقمند است، ملاقات میکند و از حالات و سرگذشت آنها اطلاع

مراحل وجودی انسان: طبع و ماده، ذهن و برزخ، روح و نفس انسان دارای سه مرحله است: اول بدن او که به عالم طبع و ماده تعبیر می شود، دوم قوای فکریه و تخیلیه که از آن به عالم مثال و صورت تعبیر می شود، سوم روح و نفس او

پرسش ـ تفاوت برزخ و قيامت چيست؟ پاسخ ـ از آيات قرآن و روايات استفاده ميشود كه انسانها بعد از مرگ و قبل از برپايي قيامت، مدتي را در عالم برزخ ميگذرانند: «مِنْ وَرَائِهِمْ بَرْزَخٌ اِلي يَوْمَ يُبْعَثُونَ» (عبدالنبي نمازي، معاد از ديدگاه قرآن و روايات بي جا، انتشارات منبع،

پرسش . كيفيت ارتباط اهل برزخ با اين جهان چگونه است. پاسخ: در روايات فراواني سخن از ارتباط ارواح با دنيا و زيارت اهل خود رفته است. اين نكته از نظر علمي نيز مورد تاييد است و امروزه ارتباط با ارواح به يك علم تبديل شده است. (نگاه كنيد به

پرسش . بهشت و جهنم برزخي چگونه است؟ پاسخ: انسانها را در عالم برزخ در انتظار بر پاشدن قيامت نميگذارند؛ بلكه پس از پشت سر گذاشتن پرسش قبر آنها را يا وارد بهشت برزخي ميكنند و يا جهنم برزخي. در روايات فراواني آمده است: « ان القبر روضة من رياض