۱۵- محورهای اصلی زندگی

بسم‌الله الرحمن الرحیم

کارشناس: استاد مهدوی ارفع

عنوان: تربیت فرزند براساس نامه ۳۱، محورهای اصلی زندگی

در منطق تربیتی امیرالمؤمنین (ع)، چهار محور اصلی وجود دارد که فرزندان ایشان باید رابطۀ خود را در این چهارچوب تنظیم کنند.

یکی از این محورهای بنیادین، رابطه با خداست.

از نگاه حضرت، ارتباط نوجوان با خداوند از چند منظر دارای ضرورت و اولویت است:

1. تقویت قلب:

زمانی که نوجوان درمی‌یابد حامی و پشتیبان او کسی است که سرچشمۀ تمام قدرت‌ها، محبت‌ها و رحمت‌هاست، قلبش قوی می‌شود.

• شناخت مسیر سعادت:

او می‌فهمد که پیمودن هر راهی جز مسیر الهی و عمل به دستورات خداوند، هرگز برای او نه سعادت مادی به ارمغان می‌آورد و نه خوشبختی اخروی.

بر همین اساس، حضرت در این نامه، خداوند و رابطه با او را برای فرزندشان این‌گونه توصیف می‌کنند:

• بدان که در اختیار دارندۀ مرگ، همان خدایی است که زندگی نیز در دست اوست و پدیدآورندۀ موجودات، همان خدایی است که می‌میراند؛ و نابودکنندۀ همه چیز، همان کسی است که خود دوباره در قیامت آن‌ها را زنده خواهد کرد و آنکه بیمار می‌کند، شفا نیز می‌دهد.
• حضرت تأکید می‌کنند که همه چیز، از زندگی و مرگ گرفته تا بیماری و شفا، تحت ارادۀ خداوند است.
• ایشان می‌افزایند: بدان که دنیا جاودانه نیست و آن‌گونه که خدا خواسته است، بر اساس عطا کردن نعمت‌ها، انواع آزمایش‌ها و پاداش دادن در معاد یا آنچه را که او اراده کرده و تو نمی‌دانی، برقرار است.

نکتۀ دوم این است که عالم هستی در چهارچوب حکمت و سنت‌های الهی اداره می‌شود. اگر خداوند به کسی نعمتی عطا می‌کند، حکمتی در آن نهفته است و اگر از کسی نعمتی را بازمی‌دارد، آن نیز مبتنی بر حکمت است. همه چیز تحت سیطرۀ حکمت الهی قرار دارد.

حال، اگر دربارۀ جهان و تحولات روزگار، شبهه‌ای برای تو پیش آمد؛ مثلاً پرسیدی چرا خداوند فلانی را ناقص‌الخلقه آفریده، یا چرا مشرکان از ثروت و سرمایۀ فراوان برخوردارند، حضرت راهکاری بنیادین ارائه می‌دهند:

 آن را به عدم آگاهی و جهل خودت برگردان.

 ایشان برای این راهکار چنین استدلال می‌کنند: زیرا تو در ابتدا با ناآگاهی متولد شدی و سپس علومی را فرا گرفتی؛ و چه بسیار علومی که تو نمی‌دانی و خدا می‌داند و اندیشه‌ات در آن سرگردان است و بینش تو در آن راه ندارد. همان‌طور که در قرآن آمده است، شما در روزی که از شکم مادرانتان بیرون آمدید، چیزی نمی‌دانستید. پس با توجه به دانش اندک انسان در برابر علم بی‌کران الهی، هرگاه با سؤال یا شبهه‌ای مواجه شدی، به خود بگو: حتماً حکمتی در این کار است که من نمی‌فهمم؛ خداوند کار بی‌حکمت نمی‌کند.

منابع:

• نامه ۳۱ نهچ‌البلاغه